LaGarde’den şok uyarı:  1930’lar geri gelebilir

Avrupa Merkez Bankası başkanı LaGarde, küresel ekonominin, “ekonomik milliyetçilik”, 1920’lerde küresel ticaretin çöküşü ve nihayetinde Büyük Buhran ile sonuçlanan dönemle karşılaştırılabilecek zorluklarla karşı karşıya olduğu konusunda uyardı.

Christine Lagarde 20 Eylül Cuma günü yaptığı açıklamada, “1920’lerden bu yana en kötü salgınla, Avrupa’da 1940’lardan bu yana en kötü savaşla ve 1970’lerden bu yana en kötü enerji şokuyla karşı karşıyayız” dedi ve bu aksaklıkların tedarik zinciri darboğazları gibi faktörlerle birleştiğinde kalıcı olarak küresel ekonomik aktiviteye zarar verebileceğini ifade etti.

Fed’in faizleri  50 baz puan düşürerek ABD hisse senedi piyasalarını rekor seviyelere taşımasından iki gün sonra Washington’da IMF’de yaptığı konuşmada ECB başkanı, “iki yirmili yıllar, yani  1920’ler ve 2020’ler” arasında bazı paralelliklerin bulunduğunu savundu. “Küresel ticaret entegrasyonundaki gerilemelere” ve her iki çağdaki teknolojik devrimin istenmeyen yan etkilerine  işaret ediyor.

1920’lerdeki para politikası, altın standardına bağlılığın önde gelen ekonomileri deflasyona ve bankacılık krizlerine sürüklemesi nedeniyle durumu daha da kötüleştirirken, Lagarde “bugün bu yapısal değişikliklere doğru tepki verme konusunda seleflerimize göre daha iyi bir konumdayız” diye vurguladı.

Bir yüzyıl önce, merkez bankacılarının para birimini altına sabitlemenin ve sabit döviz kurlarının “derin yapısal değişim zamanlarında pek de akıllıca olmadığını” zor yoldan öğrendiğini, bunun dünyayı deflasyona sürüklediğini, “ekonomik milliyetçilik döngüsü” başlatarak Büyük Buhrana katkıda bulunduğunu söyledi.

Bugün ise merkez bankacılarının fiyat istikrarını korumaya yönelik araçlarının “etkili olduğu kanıtlandı” dedi. LaGarde, merkez bankalarının 2022’de faiz artırmaya başlamasıyla enflasyondaki hızlı düşüşe dikkat çekti. Tüketici fiyatları, salgın sonrası talepteki artış, küresel tedarik zincirindeki aksaklıklar ve Rusya’nın Ukrayna’yı  işgalinin ardından enerji fiyatlarındaki büyük artışların da katkısıyla yükselmişti.

LaGarde, bu dönemi para politikası için “zorlu stres testi” olarak nitelendirdi.

Merkez bankacıları son aylarda fiyat baskılarının azalmasıyla para politikasını gevşetebildiler. Euro Bölgesi’nde yıllık enflasyon Ekim 2022’de yüzde 10,6’ya yükseldikten sonra, Ağustos 2024’te yüzde 2,2 ile üç yılın en düşük seviyesine geriledi.

LaGarde, merkez bankalarının işsizlikteki artışı önlerken iki yıldan kısa bir süre içinde enflasyonu kontrol altına almayı başarmasının “dikkat çekici” olduğunu söyledi. “Merkez bankalarının yüksek enerji fiyatlarına tepki olarak faiz oranlarını artırması durumunda istihdamda büyük kayıpların önlenmesi nadirdir. Ancak 2022’nin sonundan bu yana Euro Bölgesi’nde istihdam 2,8 milyon kişi arttı” dedi.

Yine de AMB başkanı, küreselleşmenin yerini bloklar arası rekabete bırakması, küresel tedarik zincirlerinin kısmen kırılması, Google gibi teknoloji devlerinin pazar gücü ve “yapay zekanın hızlı gelişimi” gibi sorunların merkez bankacılarını yeniden sınayacağını söyleyerek rehavete karşı uyarıda bulundu.

Para politikası yapıcılar için belirsizliğin “yüksek kalacağını” söyleyen LaGarde şunları ekledi: “Belirsizliği  daha iyi yönetmemiz gerekiyor.”

Kaynak:  World economy faces pressures similar to 1920s, warns Christine Lagarde, FT