Bloomberg: Gelecek 12 ay içinde “şiddetli siyasi çalkantı” olasılığı en çok Türkiye’de

Donald Trump’a yönelik suikast girişiminin ardından oluşan tedirgin ulusal havayı yansıtmaya çalışan Bloomberg Economics analizine göre ABD, önümüzdeki bir yıl içinde şiddetli siyasi kargaşa yaşanması en muhtemel ekonomiler arasında Türkiye ve Rusya’dan sonra geliyor.

Analize göre, önümüzdeki bir yıl içinde açık sivil kargaşa ihtimali düşük – sadece %2,9 – ancak 20 büyük ekonomi grubu arasında üçüncü en yüksek oran. ABD’deki risk, Amerika’nın demokratik akranları olarak kabul edilen Kanada, Almanya ve Avustralya gibi ülkeler için iki kattan daha fazla. Analiz, şiddet içeren iç çatışma riskini ölçmek için ABD hükümetinin Siyasi İstikrarsızlık Görev Gücü tarafından geliştirilen bir yaklaşımı uyarlıyor. Analiz, 6 Ocak 2021’de Kongre Binası’na yapılan saldırıdan bu yana huzursuzluk korkularını tetikleyen eğilimlere bir rakam koymayı amaçlıyor.

Bu ruh hali, ABD hükümetinin çöküşünü konu alan 2024 yapımı “İç Savaş” filmi gibi son dönem popüler kültür ürünlerinde ifadesini buldu ve Trump’ın Temmuz ayında suikastçı kurşunu ile yaralanmasından sonraki günlerde daha da alevlendi.

Politikacılar da yangına körükle gittiler. Kurşunun Trump’ın kulağını sıyırmasından günler önce muhafazakar Heritage Foundation’ın lideri “ikinci bir Amerikan Devrimi “nin “sol izin verirse” kansız olacağını söyledi. Ohio eyaletinden bir senatör ise haftalar sonra bir mitingde Trump’ın kaybetmesi halinde “ülkeyi kurtarmak için bir iç savaş gerekeceğini” söyledi. Daha sonra özür diledi.

Analiz, ABD’de demokratik kurumların erozyona uğramasının ve hizipçi şikayetlerin artmasının “iç silahlı çatışma riskini önemli ölçüde artırdığını” ortaya koydu.

Bloomberg Economics analisti Nick Hallmark, “İç çatışma gibi nadir olaylara ilişkin tahminler yüksek derecede belirsizlik içerir” diye yazdı. “Yine de, modelin ABD’de artan riskler etrafında analitik bir çerçeve oluşturmanın yararlı bir yolu olduğunu düşünüyoruz – ve sonuçlar güven verici olmaktan uzak” diye ekledi.

Bu durum son kamuoyu yoklamalarıyla da örtüşüyor. Bloomberg News/Morning Consult tarafından kararsız seçmenler arasında yapılan son anket, katılımcıların yarısının seçimle ilgili bir tür şiddet beklediğini gösteriyor. Bloomberg Economics modeli, bir ülkeyi iç çekişmelere karşı savunmasız hale getirebilecek faktörleri belirlemeye çalışan Siyasi İstikrarsızlık Görev Gücü tarafından oluşturulan bir metodolojiye dayanıyor. Model iki değişkene odaklanıyor: İlki bir ülkenin demokrasi mi, otokrasi mi yoksa anokrasi mi olduğu dikkate alınıyor. 2020 Polity Score analizine göre ABD anokrasinin sınırında yer alıyor.

PA: Anokrasi, muhalif davranışlara bazı katılım araçlarıyla izin veren, ancak şikayetleri gidermek için mekanizmaların eksik olduğu bir rejime deniyor. Siyaset bilimi profesörü Ted Robert Gurr tarafından geliştirilen anokrasi kavramı, otokrasi ile demokrasi arasında değişkenlik gösteren melez pratiklerin hakim olduğu hassas ve istikrarsız zeminleri tanımlamak için kullanılıyor. 

İkincisi, Kırılgan Devletler Endeksi’ni kullanan ve sosyal gruplar arasındaki farklılıkların yanı sıra kurumlar ve siyaset içindeki farklılıklara da bakan bir hizipçilik ölçüsü. ABD, yüksek gelirli demokrasiler Kanada ve Japonya’dan ziyade Endonezya’ya daha yakın bir puan alıyor. BE analizi çatışmayı iki hükümet dışı aktör ya da hükümet ile bir hükümet dışı aktör arasında yaşanan ve en az 25 kişinin ölümüyle sonuçlanan çatışma olarak tanımlamakta. Modelin kriterlerini karşılayan siyasi şiddet olayları arasında Haziran 2023’te Rusya’da yaşanan Wagner Grubu isyanı ve Myanmar’da devam eden iç savaş yer alıyor. 6 Ocak’taki Kongre Binası isyanı ise bu kriterlere uymuyor.

Colorado merkezli bir araştırma kuruluşu olan Center for Systemic Peace’in direktörü Monty G. Marshall, ABD’nin siyasi retorik düzeyi, siyasi liderler arasındaki saygı eksikliği ve hızlı ve etkili iletişim bağlantıları sayesinde silahların kolayca bulunabilmesi nedeniyle çatışmaya hazır olduğunu söyledi. Merkezi İstihbarat Teşkilatı’na danışmanlık yapmış olan Marshall, “Genellikle bu tür iç savaş türü çatışmalarda gördüğümüz şey, izole bireylerin çok küçük çaplı saldırılarıyla başlıyor,” dedi. “İnternet aracılığıyla sağlanan iletişim sayesinde bu tür olaylar oldukça hızlı bir şekilde tırmanabilir.”

Marshall, “ABD’de hükümete ya da yönetim makamlarına karşı silahlı çatışma oldukça uzun bir süredir yaşanıyor, bu nedenle insanların bunu hayal etmekte zorlandığını düşünüyorum” dedi. “Ama bu neyi hayal etmeye çalıştığınıza bağlı.”

ABD, daha yüksek borçlanma maliyetleri, daha düşük yatırımlar ve daha yavaş büyüme gibi istikrarsız ülkelerin maruz kaldığı en kötü ekonomik maliyetlerden bazılarını henüz hissetmedi. Ancak Hallmark’a göre “eğer kurumsal gerileme devam eder ve siyasi şiddet artarsa”, “o zaman ABD’nin ekonomik performansı, Hazine için düşük borçlanma maliyetleri ve hatta doların rezerv para statüsü bile garanti altına alınamaz.”