Emre Şirin: Büyüme mi Önemli, Refah Artışı Mı? Büyüyor Da Bize Mi Büyüyor?

Bilindiği üzere ekonomiyi yönetenler uzunca bir süredir ekonomik başarıyı büyüme verileri üzerinden tarif ediyorlar. Bugün Tüik tarafından açıklanan verilere baktığımızda da Türkiye’nin yılın son çeyreğinde yine beklenti üzerinde bir büyüme gerçekleştirdiği görülüyor.

Açıklanan verilere göre Türkiye 2022 yılında bir önceki yıla göre %5,6 büyüdü. Beklenti ise %5,2 düzeyinde büyüme gerçekleşmesiydi.

Çeyreklik bazda baktığımızda da Türkiye 4.çeyrekte yıllık %2,8 büyüme beklentisine karşın %3,5 seviyesinde bir büyüme performansı ortaya koydu.

2022 yılında kişi başı milli gelir ise ABD doları cinsinden 10.655 olarak hesaplandı. Önceki kişi başı milli gelir ise 9.539 dolardı.

Güzel büyüme var, kişi başı milli gelir artıyor. Peki bu rakamsal gerçekleşmelerin reel sektör ve halk nezdinde refah düzeyi artışı, geleceğe dair olumlu beklentiler oluşması ve güven artışı gibi faktörler açısından bir karşılığı yoksa bu büyümenin bir anlamı var mı?

Burada Düğün Dernek filmindeki bir sahne geliyor aklıma ister istemez.

Tüpçü Fikret asker arkadaşı Sırrı’nın oteline gider. Sırrı o sırada toplantı halinde olduğu gruba ‘Sivas’ımız büyüyor’ diyerek şehirdeki turizm potansiyelini anlatmaya çalışır. O sırada ‘tüpçü Fikret’ araya girer ve o sözü söyler; ‘büyüyor da sana mı büyüyor lan’…

İşte aslında Türkiye açısından da konunun özeti bu. Büyüyor da bize mi büyüyor!

Ülkemiz büyürken aynı anda büyüyen diğer kalemlere de bakarsak demek istediklerimiz daha net anlaşılacaktır.

Türkiye büyürken;

• Dış ticaret açığı rekor kırıyor. Ocak ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre %38,4 artarak 14,2 milyar dolara yükseldi.
• İhracatın ithalatı karşılama oranı sürekli düşüyor. 2022 Ocak’ta %63 iken, 2022 Ocak’ta %57,6’ya geriledi.
• Dolar/TL bu kadar baskıya rağmen tarihi zirvede ve en azından enflasyon oranında bir değer kaybı olmadığı için bir müddet sonra rekorlarına yenilerini ekleyecek
• Baz etkisi ile düşse de enflasyon çok yüksek. Maalesef seçim ekonomisi, deprem harcamaları, ilave vergiler derken çok daha büyük bir enflasyon tehdidi ile karşı karşıya kalacağız,
• Merkez Bankası rezervleri eksi 44 milyar dolar seviyesinde,
• Geniş tanımlı işsizlik %20’nin üzerinde,
• Cari açık 2022’de 48,8 milyar dolar ile son 9 yılın zirvesine çıktı.
• Uygulanan politikalar nedeniyle finansman bulmakta zorlanan bir yapı ortaya çıktı ve ‘Net Hata Noksan’ kalemi rekorlar kırıyor. 2022’de 24,2 milyar dolar.

Bu örnekler çoğaltılabilir elbette.

Ama çok net görüleceği üzere makro veriler, Türkiye’nin sağlıklı büyümediğini açıkça ortaya koyuyor. Sürdürülebilir bir yapı maalesef yok ve mevcut yapının devamı halinde Türkiye ciddi bir ekonomik açmaza doğru sürüklenmeye devam edecek.