DW: Depremin hasarını gidermek için ne kadar harcayacağız?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, geçen hafta deprem bölgesinde yürütülen hasar tespit çalışmalarının yüzde 90’ının tamamlandığını açıkladı. Bakan’ın verdiği bilgilere göre, depremden etkilenen 11 ildeki 279 bin bina acil yıkılacak, ağır hasarlı, yıkık veya orta hasarlı. Hafif hasarlı binalara ilişkin veriler ile altyapının gördüğü zararın boyutu ise henüz açıklanmadı.

Birleşmiş Milletler (BM) Kalkınma Programı (UNDP), Kahramanmaraş merkezli depremlerin yol açtığı maddi zararın 100 milyar doları aşacağını tahmin ediyor. Açıklanan bu tahmini zarar, Brüksel’de 20 Mart’ta yapılması hedeflenen Türkiye ve Suriye için düzenlenecek bağışçılar konferansına temel teşkil edecek. Ancak deprem öncesi toplamda yaklaşık 13,5 milyon kişinin yaşadığı kentlerin yeniden imarının ne kadara mal olacağı ise şimdilik kestirilemiyor.

UNDP Türkiye Temsilcisi Louisa Vinton, bu nedenle Dünya Bankası ve Avrupa Birliği (AB) ile ortaklaşa yaptıkları bu geçici hasar tahminine yeniden imar masraflarının daha sonra dahil edileceğini söyledi. BM yetkilieri geçen hafta yeniden imarın tespit edilen hasarın en az iki katı olabileceğini açıklamış, deprem nedeniyle ekonomide oluşan kayıpların bunu artırmasından endişe ettiklerini belirtmişti.

Hasar tespiti nasıl yapılıyor?

Dünya Bankası’nın 27 Şubat’ta kamuoyuyla paylaştığı ilk Afet Değerlendirme Raporu’nu hazırlayan uzmanlardan Almanya merkezli Karlsruhe Teknoloji Enstitüsü jeofizikçilerinden Dr. Andreas Schäfer’in aktardığına göre 6 Şubat depremlerinde hasarın en büyüğü yüzde 53 ile konutlarda meydana geldi. Schäfer, deprem sonrası Türkiye’den gelen verileri baz alarak yaptıkları hesaplamaya göre ikinci büyük hasarın da sağlık tesisleri, eğitim kurumları ve kamu binalarında oluştuğunu belirtti. Hasarın yüzde 19’unun da yol, köprü, elektrik ve su şebekeleri gibi altyapıda tespit edildiğini kaydetti.

Deprem bölgesindeki uzmanların tespit ettikleri hasarı hafif, orta, ağır ve tam gibi derecelerine göre not ettiklerini belirten Schäfer, model hesaplamalarda bunların dikkate alındığını belirtti. Bölgede kaç bina, binalarda kaç hane ve kaç kayıtlı kişinin bulunduğunun hesaplamalara dahil edildiğini kaydeden Schäfer, iyi bir hasar tahmini yapılabilmesi için binaların yapım yılı, büyüklüğü ve deprem öncesinde hangi amaçla kullanıldığının da bilinmesi gerektiğini dile getirdi.