Genel
Ukrayna Savaşı 2023’te bitmez, “globalleşebilir”
Savaşlar dünyayı şekillendiriyor. Beşeri ve fiziksel bedellerinin ötesinde, savaşlar toplumlar, kabileler, kültürler, liderler ve devletlerin kaderini değiştirir. Kimin neye sahip…
Savaşlar dünyayı şekillendiriyor. Beşeri ve fiziksel bedellerinin ötesinde, savaşlar toplumlar, kabileler, kültürler, liderler ve devletlerin kaderini değiştirir. Kimin neye sahip olup kimin olmadığını belirleyerek, kaynak ve ekonomik güce sahip olmak için yeni mecralar oluştururlar. Gelecekteki savaşlara emsal teşkil ederler ve nihayetinde dünya siyasetinin haritasını yeniden çizebilirler. 24 Şubat 2022’deki sebepsiz işgalinden bir yıl sonra, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı tüm bu tehlikeleri kapsıyor.
Ukrayna hayatta kalmak için varoluşsal bir savaş yürütürken, Rusya fethedemezse Ukrayna’yı yok etmeye razı görünüyor. İki tarafın da savaşı durdurmak için hiçbir nedeni yok. Ukrayna veya Rus silahlı kuvvetlerinin tamamen çökmemesi durumunda, savaş muhtemelen 2023 boyunca ve ötesinde sürecek.
2023 çok önemli olacak
Ancak 2023’te Ukrayna’da yaşanacaklar yukarda bahsettiğimiz çoklu yankıların şeklini belirleyecek. Başlangıç olarak, her iki taraf için de zaferin mümkün olup olmadığı veya “donmuş” bir çatışmanın olasılığı ortaya çıkaracak:
- 2023, baş aktörler ve destekçilerinin kararlılığını test edecek:
- Ukrayna’nın Rus saldırılarını püskürtme ve toprakları yeniden ele geçirme yeteneği,
- Vladimir Putin’in iç siyaseti ne ölçüde yönetebileceği,
- ve hatta Moskova’ya silah sağlamayı düşünen Çin’in niyeti belirlenecek.
2023’te savaşın seyri, Batı’nın otoriter yayılmacı rejimlere karşı koyma kararlılığını da ölçecek. Batı, Kiev’i ne pahasına olursa olsun desteklemekte mi uzlaşacak, yoksa halkının ilgisizliği ve savaş yorgunluğuna teslim mi olacak?
Putin’in ordusu ve otoritesi mercek altında
Rusya’nın gidişatı değiştirmesi için silahlı kuvvetlerinin berbat performansını dramatik bir şekilde tersine çevirmesi gerekecek. Rusya’nın Ukrayna’nın güneydoğusundaki Vuhledar’a düzenlediği ve pek çok kişi tarafından bir Bahar saldırısının başlangıcı olarak görülen harekatta olağanüstü başarısızlığı pek de iyiye işaret değil.
Kara kuvvetlerinin tahminen %80’inin şu anda çatışmaya sürülmesi ve cepheye gelen on binlerce yeni askerle birlikte, Rusya genel kurmayının üzerinde hızlı sonuçlar elde etmeleri için artan bir baskı var.
Bunu başaramamanın faturası, nihayetinde Putin’e döner. Putin içerde düzeni sürdürmek için giderek daha baskıcı hale geldi, kitapları yasakladı, zorunlu askerlik kampanyalarına girdi ve savaşa karşı çıkanların çoğunu hapse attı.
Silahlı kuvvetler ile paramiliter örgüt Wagner Grubu arasındaki şiddetli iç çatışma şu an için çözülmüş gibi görünse de, bunun alenen yürütülmesi, Putin’in bir zamanlar sahip olduğu demir kontrolünün sarsıldığını gösteriyor.
Tabii ki, Putin’e karşı darbe hala çok uzakta. Rusya’nın siyasi seçkinlerinin Putin’i devirmek için alternatifi yok ve bunu denemenin kişisel riskleri çok yüksek. Rus toplumu savaşa destek konusunda artık çok hevesli değilse bile kayıtsız kalmaya devam ediyor.
Ancak bu parametreler değişebilir. Putin, sonsuza dek Batı’yı suçlayarak veya kendi hatalarını örtmek için generalleri suçu üstünde atamaz. Uzun iktidarı, Ruslarla yaptığı sosyal pazarlığa dayanıyordu: Putin’in taahhütü onları korumak ve onlara giderek yükselen yaşam standartları ve istikrar sunmaktı. Son 12 ayda, çok sayıda Rus’u Ukrayna’da savaşmak üzere askere alarak ve protesto eylemlerine sert yaptırımlar uygulayarak bu pazarlığın iki ayağını da bozdu.
Putin, çaylak Rusları top yemi olarak kullanarak ve savaşın ekonomisine verdiği zararı yumuşatmak için 2022’de servet fonlarının çoğunu boşaltarak, Rus toplumu üzerinde çifte baskı yarattı.
İlk olarak, yeni askerlere olan talep tekrarlayan, zorunlu ve tükenmez hale geldi. İkincisi, yaptırımlar çok daha fazla can yakmak üzere. Seferberlikler, artık Rusya’nın marjinalize edilmiş ve azınlık gruplarından değil, Moskova ve St Petersburg gibi varlıklı ve etkili bölgelerden de kurbanlar isteyecek.
Savaş tırmanırsa, muhtemelen bu yıl olacak
İçerde kontrolü sağlamak Putin için daha zor hale gelirse, savaşı yayma opisyonu giderek daha çekici görünecek; çatışmanın tırmanması da global eko-politik riskleri artırır.
Savaşın ilk 12 ayında, Kremlin’in küresel açlık oyunlarıyla flört etmesine, nükleer savaşı ima etmesine, “kirli bomba” kuşkusunu kullanmasına ve Moskova’ya karşı çıkan herkesi Nazi olarak damgalamasına tanık oldu.
Şimdiye kadar Batı, Kremlin’in tehditlerine incelikli ve orantılı bir şekilde yanıt verdi. Geçen yıl Rus enerjisinden büyük ölçüde vazgeçerek Kremlin’in stratejik gücünün önemli bir bölümünü ortadan kaldırdı. Ancak 2023’te Moskova’nın Batı birliğini parçalama çabalarının iki katına çıkmasını beklemeliyiz.
Putin’in risk alma eğilimi, Moldova’da darbe girişimini desteklediği ve Kosova ile daha yakın bağları protesto eden Sırp milliyetçilerine yardım ettiği iddialarının da gösterdiği gibi, savaşların yeni “gri bölgelere” yayılmasının mümkün olduğu anlamına geliyor. Daha genel olarak tehditler listesi, askeri şantaj, siber saldırılar, sabotaj ve hatta NATO topraklarındaki suikastları içerebilir.
Ek olarak, Batı halkını bölmek ve etkilemek için benzer çabalar gösterilecek. Rusya’nın NATO’nun genişlemesi hakkında yanlış algılara sahip şüpheci Batılı vatandaşları etkilmeye yönelik önceki girişimleri sınırlı bir başarı elde etti, çünkü Rusya’nın emperyalist genişleme aşamasına girdiği acı verici derecede açık.
NATO’nun ağırlık merkezi doğuya doğru kaymaya devam edecek
NATO’nun ağırlık merkezi muhtemelen doğuya doğru kaymaya devam edecek. Hem Polonya hem de Estonya, Ukrayna egemenliğinin güçlü şampiyonları olarak ortaya çıktılar ve Almanya ve Fransa da dahil olmak üzere daha suskun Avrupa uluslarını daha kararlı bir duruşa doğru itiyorlar. NATO aday üyeleri Finlandiya ve İsveç de 2022/2023 savunma harcamalarını %10 ila %20 arasında artırıyor.
2015 yılında Kırım’daki Rus saldırganlığına yanıt olarak kurulan Bükreş Dokuzlu Grubu, Macaristan dışında, NATO içinde güçlü bir ses olarak ortaya çıktı ve daha gelişmiş silah sistemlerinin Ukrayna’ya sevkedilmesini savundu.
NATO’nun önündeki zorluk, ittifak içinde Ukrayna’ya yaklaşımda önemsiz görümen anlaşmazlıklarının hassas konsensusu parçalama potansiyeli. Büyük Batı Avrupa uluslarının Rus saldırganlığına verilecek yanıta liderlik etme konusundaki suskunluğu göz önüne alındığında, direnişi sürdürmek Baltık Devletleri, Polonya ve komşularının görevidir.
Nihayetinde, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşının hızlı bir şekilde sona ereceğini tahmin edenler, 2023’te muhtemelen 12 ay önceki kadar hayal kırıklığına uğrayacaklar. Geçen yıl bize çok şey öğretti: zayıfın güçlüye nasıl direnebileceği hakkında; ne pahasına olursa olsun barışın tehlikeleri hakkında; ve otokratların ekonomik hediyelerle satın alınabileceği hakkında.
