Sermaye kontrolü değilse ne: TCMB’den bankalara yeni talimatla 50 bin dolar üzeri yurtdışı transferlere belge ibrazı zorunluluğu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’ndan gelen talimat doğrultusunda 2 Ocak 2023 itibarıyla 50.000 dolar ve üstü (muadili para birimleri) yurt dışına yapılan transferler (SWIFT işlemleri) ile 10 milyon TL ve üstü Türk Bankalarına hesabı bulunan “Yurt dışı yerleşik” kişilere yapılan EFT/Havale işlemlerinde rapor amaçlı olarak, ödeme mahiyetinin belirtilmesi ve işlemin niteliğini tasdik eden belge ibrazı zorunku hale getirildi.

İbrazı istenen belgelerin niteliği daha sonra netleştirilecek.

Garanti Bankası’nın Bireysel Bankacılık birimi tarafından duyurulan yazıyla ortaya çıkan bu talimat doğrultusunda, banka müşterilerinin yurtdışı emanet hesaplarına virman yoluyla yapılacak “menkul kıymet” (eurobond, özel sektör tahvili vb) transferleri durduruldu.

Garanti Bankası yazısına göre bu açıklama 02.01.2023 tarihli “SWIFT ve EFT/Havale Transferlerinde Ödeme Mahiyeti Bilgisi ve Belge İbrazı Zorunluluğu” hakkındaki TCMB talimatı olduğu düşünülen uygulamaya dayandırılmakta.

Sermaye kontrolü: Yanlış politikaların yan etkilerinden kaçmak için finans piyasası giderek “boğuluyor”

AKP hükümetinin direktifleriyle para politikasında aşırı faiz indirimleriyle uygulamaya sokulan Yeni Ekonomi Modeli (YEM) ve rezerv satışlarıyla şekillenen TL’yi baskılama politikası sonucu TCMB’nin sene başından beri kademeli ve plansız şekilde sermaye hareketlerine kısıtlayıcı uygulamalar devreye sokulmasını zorunlu kılıyor.

SWAP hariç net döviz rezervlerinin eksi 45-50 milyar dolarındaki seyri, 100 milyar doları aşan dış ticaret açığı, özel sektör ve bankaların dış borç ödemeleri yanında 50 milyar dolara ulaşan cari açığın ağırlıkla net hata noksan kalemi gibi kaynağı açıklanmayan/belirsiz döviz girişleriyle finansmanına zorunlu kalma hali Türkiye ekonomisinde büyük açmaz yaratmakta.

Döviz rezervi yokluğu ve seçim öncesi TL’yi baskılama çabalarının devamı para politikasını normalleştirme adımından kaçınan hükümeti, adına sermaye kontrolü demeden sermaye kontrollerini devreye sokmasına neden oluyor.

Ekonomist Arda Tunca twitter hesabından yaptığı yorumda, 2023’ün ilk iş gününde, söz konusu uygulamanın piyasa işleyişini bozmaya yönelik bir kural olarak değerlendirilmesi gerektiğini ve kredi sistemini daha fazla tıkayacağını vurguluyor. Bankalar, 10 milyon üzeri transferlerde ek dökümantasyona tabi olduğunu ve aksi takdirde, %5 ceza getirildiğini duyururken, Tunca da sermaye kontrolü demeden AKP’nin sermaye kontrolü . uyguladığını ekliyor.

Tunca açıklamalarında, swaplı mevduatın sona erdirildiğini ve bunun da bankaları, TL mevduat yaratmakta çaresizleştirdiğini ekliyor.  Arda Tunca’ya göre bankaların getiri sunacak alternatifi kalmadı. Faktoring sektörünün de bankalar gibi kredileri için menkul kıymet alacağını açıklayan Tunca hükümetin uygulamalarında oluşan açıkları bir başka yöntemle tıkamaya çalıştığını söylüyor.

Ekonomist Tunca, “Serbest piyasa ekonomisi yok edildi. Hükümet, kredi sistemindeki fiyatlamaları, kar marjlarını belirliyor. Sistemin, risk ölçümlemesi anlamsızlaştı. Kurumlar, kendi almaları gereken kararları alamaz haldeler. Regülasyon, denetleyici, eşit rekabet sağlayıcı olmalıdır” diye ekliyor.

Yılın ilk iş günü, kredi sistemini daha fazla tıkamaya ve piyasa işleyişini bozmaya yönelik kurallarla başladı.

Bankalar, 10 milyon üzeri transferlerde ek dökümantasyona tabi. Aksi takdirde, %5 ceza getirildi. "Sermaye kontrolü" demeden sermeye kontrolü! 1/2

— Arda Tunca (@arda_tunca_at) January 2, 2023

Gelecek Partisi Ekonomi Politikaları Başkanı Kerim Rota da BDDK ve Hazine’yi, net sermaye kontrolü anlamına gelen bu uygulamaya bankaların neden gerek duyduğunu açıklamaya davet ediyor.

BDDK ve Hazine, net sermaye kontrolü anlamına gelen bu uygulamaya bankaların neden gerek duyduğunu açıklamakla yükümlüdür.

Serbest kambiyo rejiminin 33.yılına TCMB'nin bankalara
"müşterilerinize döviz satmayın" uyarıları ile gireceğini 40 yıl düşünsek hayal edemezdik. https://t.co/yfeAG39vd5

— Kerim Rota (@kerimrota) January 2, 2023

GA.