Dünya Ekonomisi
Doç.Dr.Evren Bolgün: Faiz Sebep Enflasyon Sonuç Tezine İnanıyorsanız, Kuyruklar Sebep Zamlar Sonuç Söylemine de Şaşırmayacaksınız!
Her hafta 10-12 sayfa şeklinde yaklaşık 3-3.5 saat arasında bir zaman harcayarak hazırladığım tamamen araştırma/inceleme ağırlıklı Para Analiz yazılarımın twitter…
Her hafta 10-12 sayfa şeklinde yaklaşık 3-3.5 saat arasında bir zaman harcayarak hazırladığım tamamen araştırma/inceleme ağırlıklı Para Analiz yazılarımın twitter üzerinden yapılan beğeni ve retweet sayıları ile www.evrenbolgun.com uzantılı kişisel web sitesi üzerinden yaptığım gönderilerin haftasonundaki okunma sayılarının düşük seviyelerde olması sebebi ile bu haftaki yazım başta olmak üzere bundan sonraki yazılarımı artık kısa bir şekilde daha çok görsel ağırlıkta hazırlamaya karar verdim. Böylece okumak için fazla bir zaman ayırmadan görsellere birkaç dakika içerisinde göz atarak bir sonraki tıklamaya doğru hızlıca ilerleyebileceksiniz.
Yazımın başlığını “Faiz Sebep Enflasyon Sonuç Tezine İnanıyorsanız, Kuyruklar Sebep Zamlar Sonuç Söylemine de Şaşırmayacaksınız!” şeklinde belirlememin esasında çok mantıklı bir sebebi var. Malumunuz Türkiye kendisi için gayri iktisadi bir söyleme tamamen sarılarak para politikasını belirlemekte ve yap-boz şeklinde sürekli deneme yanılma usulü birtakım ekonomik kararlar almaktadır. Para Analiz web sitesi içerisinde bu konu ile ilgili olarak çok detaylı bir analizimi 7 Ocak 2022 tarihli “Ekonomide Her Tercih Bir Vazgeçişi İçerir” başlığı altında yazmıştır. Merak eden değerli okuyucular güncelliğini halen korumakta bu yazıma tekrar bir göz atabilirler.
Bu söylemin uygulaması 2021 Ocak ayından başlayarak grafik üzerinde TCMB 1 Haftalık Referans Repo Faizi, Dolar/TL Kuru ile TÜFE oranları üzerinden gösterilmektedir. 2021 yılı Eylül ayında %19.58 olan TÜFE oranı, Merkez Bankasının Eylül ayında %19 olan Gösterge Faizini 4 ay içerisinde %5 düşürerek %14’e çekmesinin neticesinde Dolar/TL kuru 20 Aralık haftasında 18.35’e yükselmiş TÜFE oranı da bugün %54’e Mayıs 2022 tarihinde de büyük bir ihtimal ile %60 seviyesinin üzerine çıkmış olacaktır.
Ayrıca TCMB gösterge faizini %5 indirirken uzun vadeli faizleri eş zamanlı olarak 7 ay sonunda %11.35 yükseltebilmek de her babayiğitin harcı olamaz! Faiz indirirken eş bir zamanda da piyasa faizlerini yükseltmek! 1 Eylül 2021 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Hazinesinin ihraç etmiş olduğu 10 Yıllık Devlet tahvilinin piyasa faizi %16.68 seviyesindeydi. Aynı tahvil bu hafta %28 seviyesinden işlem görmüştür.
Türkiye’de kısaca anlatmaya çalıştığım şekilde geçtiğimiz 4 yılı aşan bir süredir uygulanan ve 2008-2015 yıllarında resesyon yaşayan ABD ve AB bölgesi ile 20 yılı aşkın resesyondan kurtulamayan Japonya’nın ekonomik ortamı içerisinde iktisat literatüründe tartışılan “Neo-Fisherian” tezi ben ve benim gibi aklı selim iktisatçılar mı bir türlü idrak etmek istememektedir? İşte bu sebeplerle kendimi Hollanda Teknoloji Üniversitesinin (TU/e) devasa kütüphanesine araştırma yapmak üzere attım.
https://www.tue.nl/en/our-university/library/practical-information/floorplan-maps-route/
Kütüphanede kitapları hızla karıştırırken ve kafamdaki tüm sorulara mantıklı cevaplar ararken artık gayet iyi anladım ki sorun bende değil toplumun tercihlerinde yatmaktadır.
Toplumun tercihlerini bu yönde gayet net bir şekilde yansıtan açıklama ise, bu hafta içerisinde Et ve Süt Kurumu Genel Müdürü Osman Uzun’dan geldi. “Çok Uzun Kuyruklar Oluşuyordu Bu Yüzden Zam Yaptık” Et ve süt kurumu kırmızı etin satış fiyatına %48 oranında zam yaptık. Kurumun genel müdürü oluşan kuyrukları azaltmak amacıyla et fiyatlarını arttırdıklarını kamuoyuna açıklayarak toplumu bir sıkıntıdan daha kurtardıklarını böylece açıklamış oldu! Yapılan zamların ardından 1 kg kıymanın kilosu 56 liradan 83 liraya, 1 kg kuşbaşının fiyatı da 62,50 liradan 92 liraya yükselmiş oldu.
Bu durumda şayet genel müdürün yaptığı piyasanın yüzde 66 daha ucuza et sattıkları için uzun kuyruklar oluştuğunu ve bu zammın kaçınılmaz hale geldiği söylemine inanacaksak kuyrukların da yakın bir zaman içerisinde hızla azalmasını beklememiz gerekiyor.
Aynen Godot’u bekler gibi faizleri düşürerek enflasyonun düşeceğini beklediğimiz gibi….
Son Söz: Ömür Biter, Kuyruk Bitmez…
