ANALİZ: TÜFE’nin yüzde 83,45’ten hiperenflasyona mı yelken açacağı yoksa yüzde 30’a mı yöneleceğini seçim belirleyecek

TÜİK’in açıkladığı Eylül 2022 enflasyon verilerine göre:

Tüketici fiyatları enflasyonu (TÜFE) eylül ayında bir önceki aya göre %3,08, bir önceki yılın Aralık ayına göre %52,40, bir önceki yılın aynı ayına göre %83,45 ve on iki aylık ortalamalara göre %59,91 olarak gerçekleşti.

Çekirdek enflasyondaki yükseliş devam ederken, manşet enflasyonda zirvenin de henüz görülmediği yansımış oldu. 

Not edilmesi gereken, TCMB’nin politika faizini %19’dan %12’ye indirdiği son 12 ayda TÜFE enflasyonu da %19,6’dan %83,5’e yükseldi. Aynı dönem içinde çekirdek enflasyon %18′,6dan %74,6’ya çıktı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın talimatıyla faiz indirimlerinin politika faizi mevcut %12 seviyesinden tek haneye varanma kadar devam edeceğini anlıyoruz. Yine Erdoğan’ın açıklamalarından duyduğumuz, enflasyondaki yükselişe şaşıranların şimdi de düşüşüne de şaıracak oluşları. Keza anlaşılan faiz indirmeye devam ederken yıllık enflasyonun da düştüğü seçim geri sayımında vurgulanacak.

Net olarak anlaşılması gereken, 2021 aralıkta aylık %13,6 TÜFE enflasyonu yerine 12 aylık seriye girecek yaklaşık %3-4 Aralık 2022 enflasyonunun 12 aylık birikimli enflasyon rakamını aşağıya çekeceği. Benzer şekilde TÜFE enflasyonun Ocak 2022’de %11, Şubat 2022’de %4,81, Mart 2022’de %5,46 ve Nisan 2022’de %7,3 olarak açıklandığı hatırlarsak, 2023 ilk dört ayında TÜİK’in (başkanı da değişen TÜİK’in) bu seviyeler altında açıklayacağı her aylık enflasyon yıllık TÜFE enflasyonunu aşağıya çekecek.

Fakat enflasyondaki artış hızı yavaşlasa da %35-40 aralığında çok yüksek kalmaya devam edecek, başka bir ifadeyle ürün fiyatlarındaki artış devam edecek.

Öte yandan izlenen ekonomi politikalarına bağlı olarak TL olası bir yeni tur değer kaybı süreci önümüzdeki kış aylarında gerçekleştiğinde, TÜFE enflasyonundaki düşüş de gerçekleşmeyebilir hale dönüşecek.

Son not olarak da eklenmesi gereken, üretici fiyatları enflasyonunda aylık %4,8 ve yıllık %151,5 artışın aşırı genişlemeci para ve aşırı genişlemeci şekle dönüşecek maliye politikalarıyla birleştiğinde TÜFE enflasyonunu baz yılı ötesinde yukarı itmeye devam edeceği.

TL’yi baskı altında tutmak için Rusya haricinde kayda değer döviz girişlerinin gerçekleşmesi zor. İhracat artış hızı Avrupa ekonomisinde izlenen resesyonla yavaşlarken, ithalat artışı çok güçlü devam ediyor. Dış borç ödemeleri ve dünya ekonomisinde artan diviz maliyeti eşliğinde TL’de bir yol kazası da mevcut ekonomi politikalarıyla an meselesi.

Özetle, AKP ekonomi yönetiminin Aralık 2022-Nisan 2023 ayları boyunca bekledikleri baz etkisi ötesinde enflasyonla mücadele planları yok. TL üzerindeki kontrollü baskı devam ettirilirse 2022 sonu %70-73 arası TÜFE enflasyonu gerçekçi.

Baz etkisi ile yıllık enflasyonda izlenecek düşüşün bir illüzyondan mı ibaret olduğu ya da kalıcı olup olamayacağı seçim sonuçlarına bağlı.

2023 için seçimlerin sonucu önemli dönüm noktası olacak. İktidar değişimi ve akılcı ekonomi politikalarının devreye girmesi TÜFE enflasyonuna kalıcı darbenin vurulmasıyla sene sonu TÜFE’yi %30’lara kadar çekebilir.

Mevcut iktidarın mevcut YEM ile devam edilmesi hali ise Türkiye’ye hiperenflasyon yaşatabilir.  

GA.

Aşağıda açıklanan Eylül 2022 TÜİK enflasyonunun detaylarını bulabilirsiniz.

Ana harcama grupları itibarıyla 2022 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre en az artış gösteren ana grup %0,04 ile alkollü içecekler ve tütün oldu. Buna karşılık, 2022 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise %9,99 ile konut oldu.

2022 yılı Eylül ayında, endekste kapsanan 144 temel başlıktan, 18 temel başlığın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 2 temel başlığın endeksinde değişim olmadı. 124 temel başlığın endeksinde ise artış gerçekleşti.

Özel kapsamlı TÜFE göstergesi (B) yıllık %74,63, aylık %2,74 oldu

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE’deki değişim, 2022 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre %2,74, bir önceki yılın Aralık ayına göre %45,84, bir önceki yılın aynı ayına göre %74,63 ve on iki aylık ortalamalara göre %51,92 olarak gerçekleşti.

Ağustos 2022’de Çekirdek B endeksi yıllık %72,53 seviyesindeydi.

Üretici fiyatlarında yıllık %151,5’e vararak devam eden yükseliş TÜFE’yi beslemeye devam edecek 

Yİ-ÜFE eylül ayında bir önceki aya göre %4,78, bir önceki yılın Aralık ayına göre %82,45, bir önceki yılın aynı ayına göre %151,50 ve on iki aylık ortalamalara göre %114,02 artış gösterdi.

Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taşocakçılığında %164,59, imalatta %127,69, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %416,58 ve su temininde %107,84 artış olarak gerçekleşti. Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara malında %129,59, dayanıklı tüketim malında %100,36, dayanıksız tüketim malında %130,54, enerjide %347,35 ve sermaye malında %97,29 artış olarak gerçekleşti.

Sanayinin dört sektörünün aylık değişimleri; madencilik ve taşocakçılığında %4,09, imalatta %2,65, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %16,76 ve su temininde %12,87 artış olarak gerçekleşti. Ana sanayi gruplarının aylık değişimleri; ara malında %2,35, dayanıklı tüketim malında %3,16, dayanıksız tüketim malında %3,86, enerjide %12,95 ve sermaye malında %2,37 artış olarak gerçekleşti.