Savaş etkileri: ABD ekonomisi yavaşlar, Avrupa resesyona girer, Rusya çift haneli daralma riskiyle karşı karşıya

Ukrayna işgalinden kaynaklanan ekonomik etkiyi ölçmede ilk tahminler ABD’nin daha yüksek enflasyonla daha yavaş büyüyeceğini, Avrupa ekonomisinin resesyonla flört edeceğini ve Rusya’nın derin, çift haneli bir daralmaya yöneleceğini söylüyor.

ABD ekonomisi için 14 tahminin ortalaması olan CNBC Hızlı Güncellemesi, GSYİH’nın bu yıl %3,2 artacağını ve bu beklentinin de şubat anketine göre mütevazı bir %0,3 düşüşe denk geldiğini gösteriyor. Ancak ABD’nin Omicron yavaşlamasından geri dönmeye devam etmesiyle hala trendin üzerinde bir büyüme olduğunu da gösteriyor. Fed’in tercih ettiği gösterge olan kişisel tüketim harcamaları için enflasyonun bu yıl %4,3 oranında artarak şubat ayındaki bir önceki ankete göre yüzde 0,7 puan daha yüksek beklendiği izleniyor.

Ancak tahminciler, ABD ekonomisinin petrol şokuna nasıl tepki vereceği konusunda hala bilinmediği konusunda uyardılar. Çoğu, tahminlerine yönelik risklerin daha yüksek enflasyon ve daha düşük büyümeye doğru eğildiğini görüyor.

Ekonomistler, Rus petrollerinin küresel arzdan tamamen çıkarılmasının çok daha sert etkiler yaratabileceğini söylediler.

JPMorgan’a göre ″… Rusya’nın ABD ve Avrupa’ya yaptığı günde 4,3 milyon varil petrol ihracatının tamamen kapatılmasının sonuçları dramatik olacaktır. Bu kesintinin boyutu ve süresine göre – ve dolayısıyla küresel büyümenin şoku – artacaktır.”

CNBC Rapid Update, ABD büyümesinin ikinci çeyrekte %1,9’dan %3,5’e hızlanmasının beklendiğini gösteriyor. Ancak bu ikinci çeyrek tahmini bir önceki ankete göre yüzde 0,8 daha düşük. Yani ekonomi hala omikron dalgasından geri sıçramakta ancak enflasyon artık büyümeye daha fazla zarar vermekte.

Enflasyon tahminleri bu çeyrek için 1,7 puan, gelecek dönem için yüzde 1,6 puan daha yüksek. Enflasyonun bu yılki %4,3’ten yıl sonuna kadar %2,4’e gerilemesi bekleniyor.

Genel olarak, ABD’nin ekonomik büyümesi kalıcı olarak görülmekte.

Amherst Pierpont’tan ekonomist Stephen Stanley, “Enerji fiyatları yükseliyor ve uzun süre daha yüksek kalabilirler, ancak son günlerde görülen artışın büyük kısmının birkaç ay içinde geri çekilmesini bekliyorum, bu da esas olarak büyüme ve enflasyon üzerinde kısa vadeli bir etki anlamına geliyor. Tüketicilerin büyük likiditeleri, gelir artışı ve servetleri var” dedi.

Bu fiyat şokunu diğerlerinden farklı kılan faktörlerden biri de ABD’nin ne kadar petrol ürettiği. ABD üretimi ve talebi kaba dengedeyken, nakit transferi ABD’li tüketicilerden yabancılara değil, ekonomi içindeki ABD’li üreticilere aktarılıyor. Bu fiyat artışı şimdi, Amerikan ailelerini ve ülkenin belirli bölgelerini daha sert vuracak, ancak ABD enerji şirketlerinin kârını artıracak.

Buna karşılık petrol şirketleri de büyük olasılıkla sondajı artırmak için kârlarını kullanarak üretimi artıracaklar.

Yine de bazıları petrol fiyat şokunun ABD büyümesinde daha büyük bir hasara yol açacağı konusunda kötümser. Natixis’den Joseph Lavorgna, “ABD, enerji ve şimdi gıda fiyatlarının potansiyel olarak önemli ölçüde daha da yükselmesiyle büyümeyi durağanlaştırabilecek yüksek bir enflasyonun eşiğinde” dedi.

Avrupa daha sert vurulacak

Çoğu, bu etkinin Avrupa’da daha kötü olacağı konusunda hemfikir.

Barclays bu yıl Avrupa için büyüme tahminini geçen ayki %4,1’den %3,5’e düşürdü.

Yatırım bankası, “Yükselen emtia fiyatları ve finansal piyasalardaki riskten kaçınma başlıca bulaşıcılık kanalları. Avrupa savaşa en çok maruz kalan bölge olarak küresel bir stagflasyonel şok yaşayacak” dedi.

JPMorgan bu yıl Avrupa büyümesinden yaklaşık bir puan sildi ve şimdi GSYİH’nın %3,2 oranında artacağını tahmin ediyor. Ama ikinci çeyrek beklentisi sıfır büyüme.

Rusya’nın en ağır darbeyi alacağı tahmin ediliyor. JPMorgan, ülke ekonomisinin 630 milyar dolarlık döviz rezervlerini donduran ve ekonomisini dünyanın geri kalanından koparan benzeri görülmemiş yaptırımların ağırlığı altında GSYİH’da %12,5’lik bir daralma öngörüyor.

Uluslararası Finans Enstitüsü ise Rusya ekonomisinde %15’lik bir daralma görüyor. Bu seviye küresel finansal krizden kaynaklanan düşüşün iki katı demek. IIF Baş Ekonomisti Robin Brooks.”Riskleri aşağı yönlü olarak görüyoruz. Rusya bir daha asla eskisi gibi olmayacak” diyor.