Sosyal Medya

Doç. Dr. Baki Demirel Yazdı: Fed Politika Çerçevesi Değişikliği Ve Sonrası…

28 Ağustos 2020

Doç. Dr. Baki Demirel, Fed’in Jackson Hall’daki Yeni Yönelimini Yazdı…

Covid19 salgını sonrası küresel ekonominin içine girdiği derin ekonomik bunalım Fed başta olmak üzere merkez bankalarının daha fazla sorumluluk almasına neden oldu. Elbette parasal tedbirler tek başına yeterli değildi ve doğrudan gelir transferi gibi maliye tedbirleri de uygulamaya konuldu.

Ancak bu tedbirlerin ABD ve diğer ekonomilerin toparlanmasında çok fazla etkili olduğu söylenemez. ABD için 2020 yılında %5 daralması bekleniyor örneğin.

Politikaların işe yaramamasındaki en önemli nedenleri, hane halkı ve finansal olmayan özel sektörün yüksek borçluluğu, verimlilik ve dolayısıyla kar oranlarında azalma olarak sıralayabiliriz. Özellikle orta sınıf hane-halkı gelirlerindeki düşük büyümeye karşın artan devasa borçları, harcamaların azalmasına ve parasal tedbirlerin etkinsiz olmasına neden oluyor. Wells Fargonun 27 Ağustos 2020 değerlendirme raporunda hane halkının ödenmeme riski taşıyan $800 milyar (NY Fed verilerine göre toplam hane halkı borcu ise $14 trilyon) borcunun olduğu belirtilmiştir. Üstelik salgın döneminde artan işsizlik bu riskli borcun daha fazla artmasına ve bankacılık sisteminde strese neden olabilir.

Politika etkinsizliğine neden olan bir başka durum ise devasa borçların yol açtığı güven sorunu ve özellikle küçük ölçekli işletmelerin kredilere ulaşmakta güçlüklelerle karşılaşmalarıdır. Böylesi bir durum ekonomide borç deflasyonu döngüsünün en önemli tetikleyicisi olabiliyor. Ayrıca son 20 yıldır durgunluk haline ya da düşük büyüme oranına sahip ABD ekonomisinin bu durumunun en önemli nedeni artan tekelleşmenin yol açtığı verim düşüklüğüdür denilebilir. Sonuç olarak düşük verimlilik, düşük karlar devasa borçların ödenememe korkusunun yarattığı güven sorunu ve yüksek borçlu orta sınıfın varlığı parasal genişlemelerin finansal piyasalarda tüketilmesine ve reel ekonomik aktiviteler yerine finansal aktivitelerin artmasına neden olarak etkinsizleşmektedir.

Bu koşullar altında Fed başkanı Powell ekonominin kalbinin attığı JH toplantısında Fed para politikası çerçevesinde değişikliğe gidildiğini açıkladı. Politika faizini sıfıra yakın tutan (0-0.25) ve salgın sürecinde bilançosunu 7 trilyon Dolara büyüten Fed başkanı bunların işe yaramadığını, işsizlikte artışa karşın %2 olan fiyat istikrarı hedefine uzun süredir (2008 yılından beri) ulaşamadıklarını belirtti.

Powell tarafından açıklanan Fed yeni para politikası çerçevesi % 2 fiyat istikrarı hedefinden vazgeçerek %2 ortalama enflasyon hedeflemesini içermektedir. Fed yeni politika çerçevesinde ayrıca istihdam hedefi koymayacağını ve istihdam politikasında asimetrik bir yapı izleyeceğini belirtti. Powell ayrıca finansal istikrarın da Fed politika çerçevesinin bir bileşeni olacağını söyledi. Peki, Fed bu yeni politika stratejisiyle neyi hedeflemektedir. Başarabildiğim ölçüde açıklamaya çalışayım.

Öncelikle Powell yaptığı açıklamada faiz oranlarını daha fazla indirebileceğimiz alanımız yok ifadesini kullanması oldukça önemli bir bilgidir bizim için. Bu durum, ortalama %2 hedefi için en önemli politika aracının sözle yönlendirme olabileceği düşüncesini güçlendiriyor. Ben derslerimde öğrencilerime para politikası nedir sorusunun cevabı olarak “beklentileri yönetme sanatıdır” cevabını veririm. Dolayısıyla Fed yeni politika stratejisinin başarısı için en temel koşulun iktisadi birimlerin Fed politikasına inanmasıdır diyebilirim.

Diğer yandan yazının girişinde belirttiğim biçimde para politikasını etkinsizleştiren koşulların Fed yeni para politikası stratejisi içinde geçerlidir. Yani düşük verimlilik, hane halkı borçları ve finansal aktivitelerin reel aktivitelerin önüne geçmesi, borsalardaki tekelleşme ve özellikle teknoloji şirketlerinin hisse fiyatlarındaki temelsiz artış, yeni para politikası stratejisindeki en önemli kısıtlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu yeni strateji ile 5 yıllık süreçte ortalama hedef %2 olacağı için, bu ortalama hedefe ulaşıncaya kadar enflasyon oranı herhangi bir yılda %2’nin üzerine çıksa bile Fed politika faizinde bir artışa gidilmeyeceği ifade edilmiştir. Bu stratejiyle iktisadi birimlerin gelecekte faizler yükselir korkusuna kapılmadan harcamalarını arttırmaları beklenmektedir.

Politika çerçevesiyle ilgili diğer bir açıklama finansal istikrarın daha fazla önemseneceği biçimindedir. Faiz çapalaması aynı zamanda finansal istikrarsızlığın yüksek olduğunu da göstergesidir. Yani finansal sektörde oluşan balonların risk yarattığı açıktır benzer biçimde hane halkı ve firmaların borçluluk düzeyi de önemli ölçüde kırılganlık yaratmaktadır. Bu durumda Powell faizleri daha fazla düşüremeyiz ifadesi anlam kazanmaktadır. ABD için nominal faizin negatif olma ihtimali düşüktür çünkü finansal istikrarı daha fazla bozabilecek riskler taşımaktadır. Bu risklerden en önemlisi faizlerdeki düşüşün risk algısını ve kötümser beklentileri artırabilmesidir ki bu durum borsa paniklerine bile neden olabilir. Kısaca Fed  politika faizini bir noktada çapalamıştır diyebilirim.

Doğrusu son iki yıl boyunca yapılan uygulamalar, faizlerin gereksiz yere düşürülmesi ve piyasa karşısındaki Güvercin duruş Fed için önemli kredibilite kaybına neden oldu diyebilirim. Yeni strateji ile politika faizini adeta program çapası olarak kullanacağını düşündüğüm Fed, daha yüksek enflasyon oranları için iktisadi birimleri ikna edebilecek mi doğrusu bilemiyorum.

Yeni para politikası çerçevesinin istihdama yönelik stratejisi ise asimetrik bir yapıya sahiptir. Buna göre işsizlik oranı doğal işsizliğin üzerine çıkarsa Fed istihdamı destekleyici bir yol izleyecekken, doğal işsizlik oranının altına düşecek işsizlik oranlarına müdahale etmeyecektir. Ben buradaki asimetrik stratejinin ücret artışlarının enflasyonu belli bir düzeye kadar tehdit etmeyeceği beklentisine dayalı olduğunu düşünmekteyim. Ancak bu oldukça riskli ve uzun vade de enflasyonun kontrolden çıkmasına neden olabilecek bir stratejidir.

Özetlersek, mevcut koşullarda özellikle bu yüksek borç yapısı altında ve bu borç sorunları çözülmeden Fed politika değişikliğinin, parasal tedbirlerin başarı şansı olduğunu düşünmüyorum.

Fed politika çerçevesindeki değişiklik gelişen piyasalar için ferahlatıcı olabilir mi bu ülkelere sermaye akışı başlar, finansal koşullar gevşeyebilir mi sorularına verebileceğim en kısa yanıt kısa vade de hayır olacaktır. Gelişen piyasa ekonomilerinin kırılgan ekonomik yapıları, büyüme hikâyelerinin olmaması ve küresel belirsizliklerin yüksek olması gibi nedenler Doların güvenli liman olarak kalmasına neden olacaklardır düşüncesini taşıyorum.

Doç. Dr. Baki DEMİREL

 


İLGİLİ HABERDr. Baki Demirel:  Dolar neden kontrol edilemiyor?Dr. Baki Demirel:  Dolar neden kontrol edilemiyor?

İLGİLİ HABERDoç. Dr. Baki Demirel Yazdı: Korona Salgının Ekonomik Etkileri ve Alınabilecek ÖnlemlerDoç. Dr. Baki Demirel Yazdı: Korona Salgının Ekonomik Etkileri ve Alınabilecek Önlemler

İLGİLİ HABERDr. Baki Demirel Yazdı: İmkansız Üçleme, Güven Sorunu ve Hormonlu Büyüme Üzerine NotlarDr. Baki Demirel Yazdı: İmkansız Üçleme, Güven Sorunu ve Hormonlu Büyüme Üzerine Notlar

 

Yorumlar

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları