Sosyal Medya

Dr Yalçınkaya: Tüketici Fiyatları Üzerinde Yukarı Yönlü Riskler Artıyor

6 Ekim 2020

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Eylül’de bir önceki aya göre yüzde 0.97 oranında artarken, enflasyon yıllıkta 2 baz puan gerileyerek yüzde 11.75 oldu. Yıllık enflasyon, temel mal ve gıda gruplarında artarken, enerji ve hizmet gruplarında geriledi.

 

Ana harcama grupları itibarıyla Eylül ayında artışın yüksek olduğu gruplar yüzde 3.02 ile ev eşyası, otomobildeki matrah ve ÖTV değişikliklerinin de etkisiyle yüzde 1.84 ile ulaştırma ve yüzde 0.93 ile konut oldu.

Eğitimden alınan KDV’nin indirilmesinin de etkisiyle eğitim grubu yüzde 0.07 ile en yüksek azalışın gerçekleştiği grup oldu. Aylık bazda enflasyondaki artışa ulaştırma gurubu 0.29, ev eşyası grubu 0.23, gıda ve alkolsüz içecekler grubu 0.15 yüzde puan katkı verdi.

 

Özel kapsamlı TÜFE-B göstergesi aylıkta yüzde 1.35 artarak yıllıkta yüzde 11.18’den yüzde 11.57’ye; gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altını hariç tutan TÜFE-C endeksi ise aylıkta yüzde 1.33 artarak yıllıkta yüzde 11.03’ten yüzde 11.32’ye yükseldi. TCMB’nin aylık fiyat gelişmeleri raporundan detaylarını daha ayrıntılı görecek olmakla birlikte hesaplamalarımız mevsimsellikten arındırılmış çekirdek enflasyon göstergelerinden TÜFE-B ve TÜFE-C’nin yıllıkta gerilediğine işaret ediyor.

Temel mal grubu enflasyonu aylıkta yüzde 1.15 artarak yıllıkta yüzde 11.68’den yüzde 12.07’ye yükselirken dayanıklı mallarda aylık fiyat artışının yüzde 3.70 olması bunda belirleyici oldu. Son dönemde kurda yaşanan değer kaybının temel mal grubu kaynaklı olarak enflasyon üzerindeki baskıları artırdığını söyleyebiliriz. Enerji grubu enflasyonu aylıkta yüzde 0.50 artış kaydetse de yıllıkta 2.83 puan düşerek yüzde 6.77’ye gerilerken benzer şekilde hizmet grubu enflasyonunun da aylıkta yüzde 0.58 artış kaydetmiş olsa da yıllıkta 0.99 puan düşerek yüzde 10.84’e gerilediğini görmekteyiz.

 

Gıda enflasyonu yıllıkta 144 baz puan artarak yüzde 14.95’e yükselirken, ay içerisinde ekmeğe yapılan zammın da etkisiyle işlenmiş gıda fiyatları aylıkta yüzde 1.96 artarak, yıllıkta yüzde 15.43’e yükseldi. Taze meyve ve sebze fiyatları Eylül’de yüzde 1.98 artışla yıllıkta yüzde 23.02’ye yükselirken, diğer işlenmemiş gıda fiyatlarının aylıkta yüzde 1.33 gerilemesinin de etkisiyle işlenmemiş gıda enflasyonu aylıkta yüzde 0.24 gerileme kaydetti.

Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) Eylül’de bir önceki aya göre yüzde 2.65 artarak yıllıkta yüzde 11.53’ten yüzde 13.44’e yükseldi.

 

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine baktığımızda ara malında yüzde 3.63, sermaye malında yüzde 2.90, dayanıklı tüketim malında yüzde 2.63 ve dayanıksız tüketim malında yüzde 1.75 artış olduğunu görmekteyiz. Özellikle ara malı gurubundaki yüksek artış hızı, tüketici fiyatları üzerinde üretici fiyatları kaynaklı yukarı yönlü risklerin arttığını gösteriyor.

 

ANALİZ

 

Yılın kalan 3 ayında enflasyonda belirgin bir gerileme olacağını beklemiyoruz. Maliyet kaynaklı baskıların daha da artacağını, mevsimsel etkilerle gıda fiyatlarının yükseleceğini ve bunun enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturacağını düşünüyoruz. Finansal sıkılaşma ile beraber kredi büyümesinde görmeye başladığımız yavaşlama ise bunu sınırlayabilir.

Yeni Ekonomi Programında 2020 yılı sonu enflasyon gerçekleşme tahmini yüzde 10.5 olarak yer almıştı. TCMB’nin son Enflasyon Raporu’nda ise yüzde 8.9 olarak açıklanmıştı. Dolayısıyla 28 Ekim’de açıklanacak Enflasyon Raporu’nda yukarı yönlü bir güncelleme göreceğiz.

Eylül ayı TCMB Beklenti Anketi’nde yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 11.46 olurken, 22 Ekim’de gerçekleştirilecek Para Politikası Kurulu toplantısına ilişkin olarak 3 ay sonrasının Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti oranı beklentisi yüzde 11.25 ile faiz artırımına işaret etmişti.

 

Dr Ali Orhan Yalçınkaya

 

FÖŞ anlattı:  TCMB Faizleri Arttırdı – Bunun Döviz, Faiz ve Enflasyona Etkileri Neler Olacak?

 

Dr Yalçınkaya:  YEP hedefleri Eylül’de  kadük oldu

 

FÖŞ: Ekonomi hasta değil, “vaka”

 

Güldem Atabay: YEP ve sonrası- Rakamsal, kavramsal karışıklık işleri zorlaştırıyor

 

 

Yorumlar

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları