Sosyal Medya

Finans

ANALİZ: Kredi patlamasına faiz çare olmadı, ek önlem şart!

Halihazırda TCMB’nin faiz artırımları kredileri yavaşlatmakta çok yetersiz. Çare, BDDK’nın devreye girerek makro-ihtiyati kuralları sıkılaştırması. Yani, sermaye ve likidite bulundurma açısından kredileri daha pahalı hale getirmesi....

ANALİZ: Kredi patlamasına faiz çare olmadı, ek önlem şart!

9 Ekim haftası sonunda, kredi hacmi haftalık ve 8 haftalık ortalamalarda sırasıyla %0.8 ve %0.4 artış gösterdi.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aşağıda sunduğumuz, TCMB’nin kredilerde trendi ölçmek için kullandığı 13 haftalık hareketli ortalama uzun süredir yavaşlıyor, fakat artık çok geç.  8 Haftalık ortalamayı esas alsak dahi, aylık kredi hacmi %1.6 genişliyor ki, yıllık basit %19.2 temposuna denk gelir.  Enflasyonun %12 olduğu, büyümenin ise bu sene sıfır çekeceği bir ortamda, özel sektör reel borcunu hızla artırıyor.

 

 

 

 

 

 

 

Üstelik kredi hacimlerinde büyük dengesizlik oluştu. Tüketici kredileri  yıllıklandırılmış olarak %48 genişlerken, bu oran ticari kredilerde %11’e düştü.

Sene başından bu yana tüketici kredileri TL200 milyar civarında arttı.  Halen geniş tanımlı işsizliğin %28’e vardığı, harcanabilir gelirin enflasyonla sürekli aşındığı bir ortamda bu kredilerin nasıl geri ödeneceği kamu tarafından ciddi olarak değerlendirilmek zorunda.

Kurumsal kredilerin batması şirketler ve bankalar için olumsuz bir gelişme, fakat sonunda ticari bir mesele. Tüketici kredisinin batması ise insani bir facia. Evinize kış aylarında icra geldiğini düşünün.

 

Üstelik krediler TCMB’nin hızla faiz artırdığı dönemde bile zar-zor yavaşlıyor. TCMB bu hafta yapılacak PPK toplantısında muhtemelen bir kez daha faiz artırımına gidecek. Bu faiz artırımları ekonomiyi yavaşlatıp, işsizlik sorununu ağırlaştırırken, kredi alan tüketiciyi de zor durumda bırakacak. İhtiyaç kredilerine bakalım:  Vatandaşın bu kredilerin bir kısmını zaruri ihtiyaçlarını karşılamak için çektiğini düşünüyoruz. Bir başka deyişle, bu kredi kapatılmayacak, vadesi geldiğinde yenilenecek. Velakin,  faizler sürekli arttığına göre, hane halkı krediyi yenileyecek satın alma gücünü nereden bulacak?

İkinci bir sorun da ipotek kredisi alanlar olabilir. Barınmak için konut alanlara diyecek sözümüz yok, ama bir çok bireyin mevduatta reel anlamda negatif faiz verildiği  için yatırım amacıyla konut aldığından şüpheleniyoruz. Yani, bu konutları kısa zamanda satıp, krediyi kapatıp, üstene kar etme saiki güdülüyor.

Halbuki, konut pazarında Eylül’de hem aylık satışlar, hem fiyat hareketleri yavaşladı. Yatırım amacıyla konut alanların kar etmesi çok zor. Bu durumda, ipotek kredilerini ödeyecek kadar gelirleri var mı sorusu ortya çıkıyor.

Ticari krediler faslında ise kredi stoğu reel olarak daralmaya bşaladı. Bunun iki nedeni olabilir. İlkin, işdünyası yazın yeterli ciro elde etmiştir, artık işletme sermayesi ve sabit masrafları için krediye ihtiyaç duymaz. Bu iyi senaryo. Kötü senaryo ise, bir çok işletmenin artık kredi geri ödeyecek hali kalmamıştır. Ya da kışın Covid-19 salgını azarsa, konkordato ve tasfiyeye gitmeye hazırlanmakta—bu da kötü senaryo.

Nerden bakarsak bakalım, dünyaca ünlü uzmanların uyardığı gibi, Türkiye’de kredi hacmi nominal gelirden çok daha hızlı büyüyor. Bu durum ilerleyen aylarda bir mali krize neden olabilir.

Halihazırda TCMB’nin faiz artırımları kredileri yavaşlatmakta çok yetersiz. Çare, BDDK’nın devreye girerek makro-ihtiyati kuralları sıkılaştırması. Yani, sermaye ve likidite bulundurma açısından kredileri daha pahalı hale getirmesi.

Geleceğe baktığımızda iki zıt manzara görüyoruz. Güneşli tabloda, 2021’de %5 büyüme ve istihdam üreten, kredilerini rahatlıkla ödeyen bir Türkiye var. İkincisinde, kışın azan salgın, döviz oynaklığı ve yükselen faizler altında ezilerek 2021’de de çok yavaşa büyüyen ve istihdam üretemeyen bir ekonomi.  İkinci tabloda, 2020  kredi genişlemesinin sonucu mali kriz olabilir.

 

FÖŞ

ParaAnaliz Online Seminerler eğitmen kadrosu ve içerik bilgileri linkte

 

FÖŞ yazdı: Borç mazohistin kamçısıdır

 

Mevduat ve Ticari Kredi Faizleri Hafif Geriledi…

 

Dünya Bankası: Türkiye borçlular liginde başa oynuyor!

 

 

 

Yorumlar

BAKMADAN GEÇME

Benzer Haberler