Sosyal Medya

Veri Delisi Bildiriyor: Dünyanın en büyük MİT’i yıkılırken

16 Mart 2020

Tüm dünya medyası ve bizim medyamız yine tarihi bir olayı göremedi. Amerikan Merkez Bankasının aldığı kararların sadece ana sayfasına bakıp özet geçtiler.  Şeytan, ayrıntıda saklıdır. Amerikan Merkez Bankası,bankaların zorunlu karşılık oranlarını SIFIRLADI. Böylece, tarihin en büyük MİT’i (yalanı) olan, kısmi rezerv bankacılığı ve onun çocuğu “para çoğaltanı” tarihe karıştı.

 

Fed (Amerikan Merkez Bankası), dün aldığı kararlar ile piyasaya güven vermeye vermeye ve ben buradayım demeye çalıştı ( Of, tam blomberg ağzı 🙂 )

Öncelikle sözü; blomberg tayfasından alıp mahallenin büyüklerine verelim.

Açık ve net yazıyoruz, ağdalı ve yarı türkçe – ingilizce kavramlar kullanmadan söylüyoruz: 2008’de yaşanan kriz hiç atlatılmadı ve devam ediyor.

Mahallenin büyükleri

Sabri Öncü hocaya göre bu kriz 2000 yılından bu yana süre gelen bir süreç ( aslında ABD 20 senedir krizin içinde), Sungur Savran hoca’ya göre ise bu kriz 2008 krizinin yeni bir aşamasıdır. Cüneyt Akman bey’e göre ise; yeni krizler; önceden tedavisi yapılmayıp palyatif tedbirlerle geçiştirilmiş hastalıkların mutasyonla daha şiddetli geri dönmesidir.

Fed’in dün aldığı kararlar  web sayfasında yayınlandı. Tüm dünya ve ülkemiz medyası bu bu karar sayfasına odaklanıp, ek sayfaları inceleme gereği duymadı. Bundan dolayı; Fed’in faiz oranını düşürdüğünü, 700 milyarlık alım yapacağını ve diğer merkez bankalarıyla swap anlaşmaları yapacağını duyurdular (gördüler).

 

Kaynak: https://edition.cnn.com/2020/03/15/economy/federal-reserve/index.html

Fakat ilgili kararın eklerine bir bakılsa,  dünya en üzerinde bu güne kadar hayatta kalabilmiş en büyük mitin tarihe karıştığı görülecektir.

Bu mit, kısmi rezerv bankacılığı yada diğer adıyla para çoğaltanı mitidir. En erken hangi kitapta yer bulmuş derseniz. Cevabım, 1948 tarihli Samuelson’un  Economics kitabı olacaktır.

Yeni Mevduat Yeni Krediler Rezerv Zorunluluğu
İlk banka 1000 $ 800 $ 200 $
2.banka 800 640 160
3.banka 640 512 128
4.banka 512 409.60 102.40
5.banka 409.60 327.68 81.92
6.banka 327.68 262.14 65.54
7.banka 262.14 209.72 52.42
8.banka 209.72 167.77 41.95
9.banka 167.77 134.22 33.55
10.banka 134.22 107.37 26.85
Toplam (1-10) 4463.13 $ 3570.50 $ 892.63 $
Diğer bankalar 536.87 429.50 107.37
Tüm bankalar 5000 $ 4000 $ 1000 $
Kaynak: Paul A. Samuelson, Economics An Introductory Analysis, Birinci Baskı, Birleşik Devletler, McGraw-Hill Book Company, 1948, s.328

Bu sistemin başlangıcında ilk bankaya nakit para yatırılması, yatırılan paranın bir kısmına karşılık (reserve requirements) ayrılarak (%20), geri kalan kısmının kredi olarak verilmesi gerekmektedir. Krediyi alanın üçüncü kişilere ödeme yapması, üçüncü kişilerin de ödemeyi kendi bankalarına yatırmaları gerekmektedir. Bu süreç fasit daire şeklinde düşünüldüğünde; yaratılan kredinin harcanması, harcanan paranın tekrar bankacılık sistemine geri dönmesi ve bu paranın karşılık ayrıldıktan sonra yeniden kredi verilmesi şeklini almaktadır.

Tamam da, ilk mevduat olan 1000 dolar nereden geldi ? İktisat kitaplarında bu anlatılmaz.

Bu konudaki en net doküman doğrudan 1968 yılında Chicago FED tarafından hazırlanmış olan “Modern Money Mechanics” adlı  kitapçıktır. Link

Fed Chicago, bu doküman üzerinde, “The actual process of money creation takes place primarily in banks” diyerek paranın bankalar tarafından yaratıldığını kabul eder ama parayı ilk yaratanın merkez bankası olduğu konusunda iddiasını yineler. Bize şu cevabı verir ? 100o dolar, Fed tarafından açık piyasa işlemleri yoluyla yaratılmaktadır.

Fed, vatandaşa para verir, vatandaş bu parayı bankaya yatırır, banka paranın bir kısmına karşılık ayırarak kredi verir. Karşılık miktarı %20 iken, ilk yaratılan para 1000 dolar ise, sürecin sonunda bankacılık sistemi 5000 dolarlık kredi yaratmış olur.

Kanada, Norveç ve Yeni Zelanda’da rezerv zorunluluğu uygulanmamaktadır. Ve dün alınan kararla Amerikan Merkez bankası da rezerv zorunluluğunu sıfırlamıştır.

 

Kaynak: https://www.federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/monetary20200315b.htm

Değerli arkadaşlar, bankalar parayı kredi vererek yaratırlar. Merkez bankalarının, vatandaşa yada onlara para vermesine gerek yoktur.

Aşağıdaki yazımı okumanızı öneririm.


Veri Delisi Yazdı: Para Nasıl Yaratılır ?
Veri Delisi Yazdı: Para Nasıl Yaratılır ?

Yorumlar

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları