Sosyal Medya

Ekonomi

Deniz Kahraman Yazdı: ‘Sermaye Piyasalarında COVID-19 Önlemleri’

COVID-19 salgını tüm dünyada ekonomik faaliyetleri etkilemiş, hükümetler salgının makroekonomi, şirketler kesimi ve hanehalkı üzerindeki olumsuz etkilerini bertaraf etmek üzere çeşitli tedbir paketleri devreye alınmıştır.

Deniz Kahraman Yazdı: ‘Sermaye Piyasalarında COVID-19 Önlemleri’

COVID-19 salgını tüm dünyada ekonomik faaliyetleri etkilemiş, hükümetler salgının makroekonomi, şirketler kesimi ve hanehalkı üzerindeki olumsuz etkilerini bertaraf etmek üzere çeşitli tedbir paketleri devreye alınmıştır.

Bu bilinmezlik ortamında finansal sistemin düzgün işleyişini sürdürmesi ve yatırımcıyı koruma amacıyla düzenleyici kuruluşlar ve borsalar tarafından çeşitli adımlar atılmıştır. 

Düzenleyici Kuruluş Önlemleri

1- Açığa Satış Yasakları: Salgın nedeniyle finansal piyasalarda fiyatlama davranışının bozulma ihtimaline karşı düzenleyici kuruluşların bazıları tarafından geçici süreyle açığa satış yasakları getirilirken, (Türkiye, İtalya, Malezya, Güney Kore ve Endonezya) bazı düzenleyici kuruluşlar ise açığa satışı yasaklamayıp geçici süreyle yukarı adım kuralı getirmiştir. (Tayland ve Tayvan)

2- Hisse Geri Alım Programları: Salgın ortamında finansal varlık fiyatlarındaki kayıpları azaltmak ve yatırımcıyı korumak amacıyla düzenleyici kuruluşlar şirketleri kendi paylarını satın almaları yönünde teşvik etmiştir. (Türkiye, Endonezya ve Güney Kore)

3- Kamuyu Aydınlatma: Pek çok ülkede sermaye piyasası düzenleyici kuruluşları, aşırı oynaklık neticesinde finansal piyasalarda risklerin arttığına yönelik bilgilendirmede bulunmuştur. (Türkiye, ABD, Malezya ve Japonya)

4- İşlem Durdurma: ABD’de Federal menkul kıymetler kanunuyla düzenleyici kuruluşa verilmiş olan yetkiyle 2020 yılı içinde Ağustos sonuna kadar 37 şirketin hisse senetlerinde işlemler 10 güne kadar durdurulmuştur.

5- Yasal Yükümlülüklerin Tarihinde Esneklik Tanınması: Salgın nedeniyle uygulanan tecrit önlemleri finansal raporların hazırlanması işlerinin aksamasına neden olduğu için düzenleyici kuruluşlar yasal yükümlülüklerinin tarihinde esneklik tanıma yoluna gitmiştir. (Türkiye, Malezya, Endonezya, Nijerya, Suudi Arabistan, Singapur ve Mısır)

6- Kredili İşlemler: Türkiye’de yatırımcının korunmasıyla ilgili olarak aracı kurumlara yönelik 19 Mart 2020 tarihi itibarıyla SPK tarafından çeşitli önlemler uygulamaya alınmıştır. Kredili işlemlerde özkaynak koruma oranı asgari %35 olması ve teminat oranının bu oranın altına düşmesi halinde %50’ye tamamlanmasını düzenleyen hükmün yatırımcıya kolaylık sağlayacak şekilde %35’e tamamlatılacak şekilde uygulanmasına karar verilmiştir.

Borsa Önlemleri

1- Borsanın Kapanması: Salgın nedeniyle çok sayıda borsa seans salonlarını kapatmış, faaliyetlerini İnternet kanalıyla sürdürmeye devam etmiştir. Ürdün, Filipinler, Mauritus, Bangladeş ve Sri Lanka borsaları ise faaliyetlerini belirli bir süreyle tamamen durdurmak zorunda kalmıştır.

2- İşlem Saatlerinin Kısaltılması: Bazı ülkelerin borsaları salgının yayılmasını önlemek üzere geçici olarak işlem saatlerini kısaltarak çalışanlarını korumayı amaçlamıştır. (Suudi Arabistan, Filipinler, Endonezya)

3- Devre Kesici Parametrelerinin Değişmesi: Dünya Borsalar Federasyonu (WFE) tarafından yapılan derlemeye göre, üye borsaların çoğunda menkul kıymetlerin fiyatında oynaklık yaşanması durumunda devre kesici ile seans durdurma yöntemi uygulanmaktadır. Salgın koşulları nedeniyle çeşitli ülke borsalarında devre kesici parametrelerinin değiştiği gözlenmiştir. (Türkiye, Kuveyt, Sri Lanka, Endonezya ve Tayland)

4- Fiyat Marjlarında Sıkılaşma: Finansal piyasalarda yaşanan oynaklık neticesinde bazı borsalar işlem gören herhangi bir menkul kıymetin işlem göreceği günlük fiyat aralığını değiştirmiştir. Bu aralık geçildiğinde ilgili menkul kıymette işlemler borsa tarafından durdurulmaktadır. (Türkiye, Endonezya ve Tayland)

5- Elektronik Hak Kullanımı İmkânı: Salgın ortamında yüz yüze temastan kaçınılmasıyla birlikte çok sayıda ülke şirketlerin yıllık olağan genel kurul toplantılarını yapması gereken sürede esneklik tanımıştır. Menkul kıymetlerin sağladığı hakların İnternet üzerinden kullanılabilmesi için teknik altyapı ve yasal mevzuatın düzenlendiği ülkeler, yatırımcı ve ihraççılara bu dönemde avantaj sağlamıştır. (Türkiye, Endonezya, Bahreyn, Mısır, ABD ve Güney Afrika)

6- Ücretlerde İndirim: Salgın nedeniyle yaşanan ekonomik gelişmelerle bazı işlem platformları kotasyon ücretleri ve işlem paylarında indirimlere gitmiştir. (Malezya, Tayland, Lüksemburg)

7- Kote Şirketlere Esneklik: Finansal açıdan belirli kriterleri sağlayamayan şirketler ilgili düzenleyici otorite tarafından yakın izlemeye alınabilmektedir. İncelenen ülkeler arasında Singapur’da bu kuralda salgın ortamında esneklik tanındığı görülmüştür.

8- Kredili İşlemler: Malezya Borsası tarafından salgın şartları nedeniyle aracı kurumlara ilişkin çeşitli önlemler açıklanmıştır. Aracı kuruma kredili işlem yapan müşterinin teminat oranı %130 altına düştüğünde teminat tamamlama çağrısında bulunmaksızın pozisyonu doğrudan kapatma esnekliği tanınmıştır.

Meslek Örgütü Önlemleri

Sermaye piyasası kurumlarının üye olduğu meslek örgütlerinden bazıları, salgın döneminde üyelerinin çalışma düzenine yönelik olarak rehber hazırlamıştır. Finansal sistemin sağlıklı işlemesi için özdüzenleyici kuruluşlar arasında işbirliğinin önemine değinmiştir.

COVID-19 salgını karşısında dünyadaki düzenleyici kuruluş, borsalar ve özdüzenleyici kuruluşların almış olduğu önlemleri detaylı inceleyen makalemize Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğinin üç aylık Gösterge dergisinden ulaşılabilir.

https://bit.ly/3lwXgrN

Deniz KAHRAMAN

Yorumlar

BAKMADAN GEÇME

Benzer Haberler