Sosyal Medya

FÖŞ yazdı:  Tek çiçekle bahar gelmez

6 Haziran 2020

ABD’de süregelen ırkçılık karşıtı gösteriler bizim için önemli mi?  Evet, çok önemli ama zannettiğiniz manada değil. “Oh olsun” demek için değil, “Bakın bizim demokrasi daha iyi” diye nutuklar atmak için değil, “eşitlik isteriz” diye bağırmak için hiç değil.

Eee, niye önemli lan o zaman? ABD’yle ticaretimiz yok denecek kadar az. Fed pushtu  bize swap kredisi de vermiyor, Cehennem’e kadar yolları var.  Hayır, çok önemli çünkü dünya ekonomisin kaderi Trump’a bağlı. Önce girizgah yapalım: Cuma günü açıklanan ABD tarım-dışı istihdam verisi sonrası, riskli varlıklarda coşku ayyuka çıktı.  Gırtlağına kadar mala gömülen bir çok hedge fonu para yöneticisi “Bakın işte, haklı çıktık” diye övündüler.   Halbuki daha hiç bir konuda haklı çıkmadılar.

 

Anlatayım:   ABD’de istihdamın artması ekonomistler tarafında beklenmiyordu, açıkçası tahmin yapmak da beni zerre kadar ilgilendirmiyordu. Çünkü, Covid-19 kısıtlamalarını yürürlükten kaldıran her ülkede aynı seyri göreceğiz:  Haziran verileri Mayıs’tan daha iyi olacak. Temmuz verileri (yani Ağustos ayında) ise yılın ikinci depreminin başladığını müjdeleyecek—benim gibi insanlık düşmanlarına müjde, yani. ABD, bu konuda en önde gidecek. Yani ekonomisi en çabuk arıza yapan ülke olma ünvanını alacak—ama Türkiye’nin de hala şansı var. Siz sormadan söyleyeyim, Soros’a “bunları yazabilir miyim, Kıymetli Efendim?” diye metni önceden yolladım, “Yaz yavrum” dedi, hatta Türkiye yarışta iddialı ipucunu da o verdi.

Tek çiçekle bahar olmaz kardeşim. ABD 3Ç-4Ç’de derin bir resesyona saplanak ve tüm dünyayı da beraberinde bataklığa sürükleyecek.

 

Ama önce ABD ve dünya ekonomisinde en güncel tahminlere bakalım da “V” şeklinde toparlanma nasıl zor bir çaba, görelim.  Elimdeki en iyi kısa vadeli tahmin yapan ekonometrik model olan Atlanta Fed’in nowcast’nı anlatayım önce. Güncel verileri (proxy variables, ya da eksik veriyle tahmin yöntemi) GSYİH tahmininde kullanan bu model ABD ekonomisinin 2Ç’de YY %58 daralacağını hesaplıyor. Hayır, yazım hatası değil. %5.8 değil, %58. Dünya’da işdünyasının üretimi, siparişleri ve beklentilerini ölçen JP Morgan bileşik global PMI Mayıs’ta 26.2’den 36.3’e yükseldi. Bu  NE demek bilen var mı?  Dünya ekonomisi derin bir buhrandan çıkarak çok feci bir resesyona giriş yaptı demek. O veri 50’nin üstüne  çıkacak ki, dünyada sürdürülebilir büyümeye inanayım.

 

ABD’de niye toparlanma güdük kalacak?  İşte isyanlar burada sahneye çıkıyor. Bu satırları Canımdan Çok Sevdiğim ve hem yerli, hem milli, hem de ABD’den daha demokratik olan Hükümetim’in de okumasını dilerim—hani belki siyasi gerginlikten medet umuyor olabilir de. İsyanlar sosyal mesafe kuralı dinlemez. Polis poponuzu joplayıp suratınıza biber gazı sıkarken, anında güruha karışır ve arazi olursunuz, bu arada yanında Covid’li bir beyaz hapşırırsa, tüm “sürü”  enfeksiyon kapar. Nitekim, Cumartesi itibarıyla ABD’de günlük ölümler yine 1.000’i aşmış,  yeni vaka sayısı da 23 civarında rapor edilmişti. En az 14 eyalette 2 haftalık hareketli ortalama bazında vakaların artış trendine girdiğini de söyleyeyim size.

İsyanların yaz boyunca süreceğini düşünüyorum, çünkü son 5 anketin ortalamasına göre Trump Biden’in 2 ışık yılı gerisinden geliyor.  Trump Çin’e, AB’ye, zencilere saldıracak ki onun “çekirdek seçmen kitlesi”  olan “bidon kafalı ve karnını kaşıyan Amerikalı’nın” oyunu sağlama alsın.

Bu durumda hem salgının yayılması hızlanacak, hem de yeni karantina ve sokağa çıkma yasakları gerekeceği için, ekonomide kullanılmayan kapasite yükselecek.

Ama, ABD’in bataklığa düşmesi için en önemli neden, Trump’a güvenin kaybolması. Siyasi çalkantı ve toplumsal karmaşa doğrudan ekonomik güveni vurarak konut ve araba gibi hanehalkı bütçesinde oldukça yer kaplayan malların alımını frenleyecek. İşdünyası “durun bakalım” diyerek sabit sermaye yatırımlarını öteleyecek.

Ekonomide güven bunalımi için bir çok neden var. Trump, Çin’in peşini bırakmaz. Çin de ABD’nin çok kötü durumda olduğuna inanıyor, anında misliyle karşılık verir. Ticaret Savaşı’nı da aşan bir Ekonomik Meydan Muharebesi’nde bahsediyorum size. Filler o meydan muharebesini ederken, onlardan ekmek yiyen bizim gibi tazı, tilki ve tavşanların da üstünde depinecekler.

 

Trump Çin’e dalaşmasa da, Wall Street ve işdünyası açısından Biden’i yenip yenemeyeceği sorusunun cevabı çok önemli. Çünkü, Biden gelirse, vergiler artacak, sermaye kazancına ek vergi salınacak, regulasyonlar yeniden sıkılaştırılacak. Obamacare genişletilecek, vs, vs…. Hiç bir işkadını da mevzuat ve vergi değişikliği beklerken yeni yatırıma girişmez.

Eğer ABD ekonomisi 2 ay daha “yatarsa”, Fed bilançosunu ikiye katlayıp $15 trilyona çıkarsa da,   zincirleme iflasları önleyemez. Çünkü Amerikalı bir Covid-19 panik atağı daha yerse, uzun süre dışarda tüketim yapmaz.

 

Bu noktada niye ABD’de isyanların tüm dünya için önemli olduğu anlaşılmıştır herhalde. Çin’in teklediği, AB’nin kaderinin Ortak Borçlanma ve Harcama Paketi’nin yürürlüğe girmesine endekslendiği, Gelişmekte Olan Ülkeler’in salgından resmen kırıldığı bir dünyada, ABD ikinci resesyona girerse, ne risk iştahı kalır, ne ekonomik güven.

 

Ama isyanların Türiye için çok daha özel bir anlamı var. ABD’de Trump’tan başka dostumuz kalmadı. Eğer ABD resesyona girerse, Trump zencilerle, Çin’le hatta İran’a dalaşsa da, yeniden seçilmesi çok zor olur.  Biden’in seçilmesi veya Temsilciler Meclis’nden sonra Senato’nun da Cumhuriyetçilerin eline geçmesi (DÜZELTME:  Demokratlar olacak), dış politikada manevra alanımızı iyice sınırlar. S-400 yaptırımları yeniden gündeme gelir ve koyarlar karşımıza IMF’yi. “Ya bu deveyi güdersin, ya bu diyardan gidersin” diye.

 

 Dünya Bankası’ndan Hüzünlü Uyarı: Yaralar Kalıcı Olacak!

 

Ekonomi Tarihine Not Düşecek 2 Olayın Arifesinde

ABD’de piyasalara tatlı sürpriz:  Tarım-dışı istihdam yükseldi

 

FED Başkanı Powell: ”Krizle Mücadeleye Devam Edeceğiz”

 

 

 

https://twitter.com/AtillaYesilada1

Yorumlar

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları