Sosyal Medya

FÖŞ yazdı: Corona  salgını nasıl bitecek?

14 Mart 2020

Önce hepinize duyurmak istiyorum, korona salgını değil, lütfen adıyla hitap edelim bebeğe, Valdemort değil bu, Covid-19 salgını. Salgın bitinceye kadar kendimi karantinaya aldım. Evimin yanına yaklaşırsanız vururum.  Covid-19’un telefonlardan ve e-maillerden de bulaştığını bildiğim için, onlara da cevap vermeyeceğim. Bütün Semerburgaz bakkal-market, ama tek yudum kolonya kalmamış, ehh, mecburen gidip 10 galon kaçak votka aldım, içerden dezenfekte yapıyorum.

Sex ve Covid-19 arasındaki ilişkiyi açıkça anlatmadığı için de Diyanet’e açıkça teessüf ederim. Böyle toplumu ilgilendiren hayati mevzularda güveneceğimiz bir Hatay Valiliği var, bir de Diyanet.  Bir de merak ediyorum, Covid üniversite ve spor müsabakalarında yayılıyor da, camilerde yayılmıyor mu?  Bu konuda da bir fetva alsak?

Benim kadar tuzu kuru olmayanlar merak ediyordur, nasıl bitecek bu müsibet, hepimiz geberecek miyiz, CIA mi dizayn etti bu laneti?  Ekonomiye ne olacak?  Hepsinin cevabını vereceğim şimdi. Öncelikle, yine her zaman sadık ve hayran olduğum Kıymetli ve Devletlü Hükümetimi uyarayım:  Ben bilim insanı değilim, ama bu konuda her makaleyi okuyorum. Dünyadaki tıp uzmanları salgının yaz gelince  biteceğine dair bir konsensusa varamadılar. Bunun iki nedeni var. İlki, Covid-19 diğer solunum yolu enfeksiyonlarından farklı özellikler taşıyan bir kardeşimiz. İkincisi, göğüs ve solunum yolu enfeksiyonlarının yazın azalması Türkiye’nin ait olduğu enlem ve boylama ait bir hikaye. Başka bölgelerde yıl boyu görülebiliyor, bazen mansoon sezonunda geliyor. Kimilerine göre de, Covid-19 yazın Güney Yarım Küre’ye göçecek, orada bir zafer turu attıktan sorna kışın geri gelip ebemizi öpecek.

Samimiyetle Sağlık Bakanlığı’na şükranlarımı sunuyorum, anında tedbir alıyorlar, halkı bilgilendiriyorlar. Kızacaksınız, neo-kripto-Erdoğan’cı diyeceksiniz ama bildiğim kadarıyla Türkiye’de Salgın Bakanı’nın açıkladığı beş tanesi dışında vaka yok. Çünkü, Covid-19 teşhis edecek kitler daha aile hekimlerine yeni dağıtılırken, düne kadar akciğer yetmezliği, grip veya ağır zatürreden ölen bedbahtların aslında Covid’e kurban gittiği de ortaya çıkmadı. Bir de “Alo?  Ben de Covid var galiba?” çağrı hattı  kurduk, şimdi gelen şikayetleri görün siz.

Ama halen yapmakta olduğumuz en vahim hata, göçmenleri Yunan sınırına gitmeye teşvik etmek. Suriye, Afganistan, İran, Irak gibi ne kadar virüs kaynayan ülke varsa kaçıp Türkiye’ye sığınmış bu bi-çareler, şimdi ülke boyunca seyahat edip, Trakya’ya bol miktarda virüs yayıyor olabilir. Sevgili Sağlık Bakanı’ma derhal sınıra sahra hastanesi ve test laboraturarı kurulmasını salık veririm.

Salgının yaz aylarında değil, dünyada bir-iki tur yaptıktan sonra 2021-2022 arasında bir zamanda biteceğini tahmin ediyorum. Bu süre zarfında, dünya ekonomisi resesyonda kalacak. Ama daha önce de yazdım ya, resesyon ekonomistleri kasmaz. Asıl felaket deflasyon  ya/da mali kriz.  Covid herkesi eve kapatıp gıda ve temizlik malzemeleri dışında küresel talebi baskılayıcı etki yapıyor. Petrol fiyatları da çok sert düştü. Bazı ülke ve bölgelerde deflasyonun başgöstermesinden korkarım.

Mali krizi “teşhis” için ise bir-iki hafta daha beklemem gerekecek. Çünkü, Fed başta tüm merkez bankaları darpaneyi 7/24 çalıştırıyorlar. Bol ve ucuz para her zaman mali krizlerin afyonu olmuştur. Bu kez de yırtabiliriz. Ama, halen para-kredi pazarlarında baş gösteren kitlenme sürerse, ardından bazı dev ve kaldıraçlı fonlar, ardından onlara borç veren bankalar ve nihayetinde  de çok dolar borçlu devlet ve şirketlerin iflas bayrağını çekmesi olasılığını da göz ardı edemem.

Türkiye’de ekonomi zaten daha Ocak-Şubat döneminde yavaşlamaya başladı. Sanayi üretimi Ocak’ta düştü, perakendede ciro aylık %0.8 daraldı, tüketici güveni çok zayıf ve nihayetinde 6 Mart itibarıyla kredi büyümesi bıçak gibi kesildi. Bu ekonomiye bir de Covid-19 verelim bakalım ne olacak?

Petrol fiyatlarında göçük enflasyonu ve cari açığı baskılaması anlamında büyük bir nimet, yoksa transatlantik gibi batardık.  Ama net-net ekonominin Covid-19’dan karlı çıkması imkansız. Öncelikle, toplumda zaten çok düşük olan ekonomiye ve geleceğe güven anında buharlaştı. Konut, otomotif, mobilya alımları ötelenecek, döviz ve altına kaçış hızlanacak. İkincisi, ticaretten ağır dayak yiyeceğiz. İran ve Irak pazarlarını unutun. Eğer mucize olamzsa, AB pazarını da kaybedebiliriz.

Tabii, en ağır darbeyi turizm yiyecek ki, boyutlarını hesaplamak güç, ama ikinci bir 2016 Felaketi yaşayabiliriz. Turizm gelirleri milli hasılanın %3-4’ü arası, ama ona girdi sağlayan sektörlerle birlikte %10’u bulabilir. Ayrıca dev bir istihdam kaynağı.  Aralık’ta, ekonomi çeyreklik bazda %6 büyürken bile çok az yeni istihdam üretmeyi becerdik. Turizmde yaz sezonunu kaybedersek, işsizlik ayyuka çıkar. O zaman da ekonomide girdap, yani fasit daire başlar. İşsiz insanlar tüketemez, onlar tüketemeyince sanayi ve perakende, otomotif,  inşaat fren yapar.

En sona ise bankaları sakladım. Bilançoları zaten “ceset”  dolu, ama BDDK sayesinde  cesetler suni solunumla hayatta tutuluyor, ve batık kredi yazılmıyor. Bir de şimdi düşük munzamdan yararlanmak için tüketici kredisi işine girdiler, istihdam toparlanmazsa, yeni batıklar yazacaklar. Turizm, hizmetler, ihracatın bazı kolları gibi işkollarında da batıklar aratbilir. Bankaların doğal reaksiyonu kredileri kısıp faizleri yükseltmek olacak.  Bu da daralan istihdamla birlikte fasit daireyi hızlandıracak ikinci bir güç olabilir.

Mucizelere inanırım, yoksa hayatta olmamı nasıl açıklayacağım ki?  Covid-19 yazın ölebilir, ya da her ülke kendi sınırı kapatınca, av bulamadığı için geberir. Biz de şanslı çıkarız, halen tek bir kümede 5 olan vaka sayısı, oralarda kalır. Ama bu mucizeler gerçekleşmezse, inanın market market kolonya ve ucuz makarna aramaktan daha vahim sorunlarımız olacak.

Bu arada daha millet ismini telaffuz edemezken, ben Covid salgınının değişik boyutlarıyla iligli videolar çektim.  Aşağıda ilginize sunarım:

 

 Korona yetmezmiş gibi, bir de petrol şoku yedik

FED sonrası döviz, faizler ve altın

Finansal panik atağı başladı, FED bizi kurtarabilir mi?

Coronavirüs dünyayı krize sürükler mi?

 

 

 

 

https://twitter.com/AtillaYesilada1

Yorumlar

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları