Sosyal Medya
**8*

FÖŞ yazdı: Bu salgının kaderi Hindistan’da belli olur

24 Mart 2020

 

Covid-19 pandemisi adeta Rahmetli Dostum Darwin’in Evrim Kuramı’nın çok nadir rastlanacak bir güncel hayat örneği. Sanki zamanı fast-forward’a aldık ve nesiller boyunca olgunlaşması  gereken Evrim bir yıla sığdı.  Wow…Daha sık evde kalmalıyım, hiç ayılmamak bende yepyeni bir felsefi derinlik yaratıyor. Darwin’in yazılmasına naçizane katkılarımın bulunduğu The Orign of Species’ni yorumlarsak, değişen çevre koşullarına en çabuk ayak uyduran, en zeki ve güçlü canlılar hayatta kalır ve soylarını sürdürür. Ötekiler genç yaşta acı bir kazaya kurban giderek sperm veya yumurtalarını küresel kormozom havuzuna katma yarışından dis-kalifiye olurlar.

Halihazırda bu sürecin tıpkısının aynısını soklarlarda görüyoruz. “Bana bir şeycikler olmaz” diyenlerin soylarını sürdürme şansı düşecek. “Covid-19’a iyi geliyormuş” gibi tonla kinin yani malarya ilacı yutanlar da oyuna erken veda edecekler. Zorlu şartlar altında evinde kalma ve gerekli korunma tebirlerini almayı becerenler ise bu salgını atlatacak, diğerlerinin niche’lerini (yaşam alanları) işgal edecek ve (tabii ki gönüllü olarak) sperm ve yumurtalarını şey edebilecekler.

Artık salgının öyle kolay kolay bitmeyeceği, hele hele yaz aylarında aniden Mandrake’nin şapkasına soktuğu tavşan gibi ortadan kalkmayacağı anlaşıldı sanırım. Anlaşılmadıysa da sorun yok, yukarda Evrim Kuramı’nı bir kez daha okuyun.  IMF, OECD, IIF ve global raporlar yazan  dev yatırım bankaları özetle “2020 kayıp, bir sonraki seneye bakalım” diyor. Bu yüzden de piyasaların hala gerçekleri algılamadığını söyledim biraz önce YouTube üzerinden gerçekleştirdiğim canlı yayında. Belirsizlik riskten farklıdır ve değerleme yapmayı imkansız kılar. Ekonomideki göçüğün çeperini ve derinliğini ölçmeden Fed her önüne gelene dolar dağıtıyor diye yatırım yapmak…. evet, çok iyi anladınız… Darwin hayatta olsaydı o malum yeriyle gülerdi. Fonlar dünyasında Darwin’in öğretileri çok acı bir şekilde vücut bulur. Salak gibi her iyi haberde mala girersen, şirketin kapısından ayakların önde, korumalar refakatinde çıkarsın. Sadece akıllı ve uzun soluklu olanlar ayakta kalır.

Belirsizliğin ikinci boyutu ise salgının ne zaman biteceğini bilememek.  Siz, fani insanoğulları (kadınlar biliyor, ama size söylemiyor, nasıl olsa virüs erkekleri vuruyor) cevabı bilmeyebilirsiniz ama ben biliyorum. Hindistan salgını itiraf edip kontrol altına alıncaya değin, Covid-19 Harry Potter’in Valdemort’u gibi korku yaratan bir kelime kalmaya devam eder.

Niye Hindistan?  Dünyanın 5 numaralı ekonomisi ve 1.5-1.6 milyar insana ev sahipliği yapan ve Coldplay’in “Hymn for the weekend” şarkısından tanıdığım bu güzel ülke aynı zamanda fevkalade fakir, ve hijyen alışkanlıkları… da nasıl söylesem? Hani, pek kafayı takan bir millet değildir.  Ayrıca, Yeni Delhi ve Mumbai gibi dev kentlerde daracık getolarda kıç kıça yaşayan Hintli kardeşlerim Covid-19 için göz kamaştırıcı bir açık büfe daveti olarak şekillenir.

Uzun süre “bizde yok” diye sağlık taraması yapmayan Başbakan Modi  sonunda kahveyi koklayıp manzaraya uyandı, ama çok geç kalmıştı. Virüsün güzel ülkelerini ziyarete geldiğini duyan milyonlarca Hintli “Oy, Vişnu” çığlıkları arasında uçak, bisiklet, sığır, tren ne bulduysa, anında köylerine ve tenha yerlere sıvışarak virüsün ülke çapında hakkane ve adilce dağılmasına ön-ayak oldular.

22 Mart itibarıyla 1.3-1.6 milyar insanın yaşadığı bu eşsiz, Kama-Sutra’nın beşiği ve köri kokan kadim ülkede sadece 17 bin kişi test edilmişti ki, bu Güney Kore’nin salgını önlemek için dördüncü vites taktığı günlerde günlük tarama sayısıydı.  Covid-19 Hindistan’a yayılacak, çünkü sağlık sistemi zayıf ve yaygın değil, mobilite çok yüksek, merkezi otorite Beijing gibi güçlü değil.   Ayrıca, test kiti üretmek, ya da ithal etmek gibi faaliyetler izne bağlı. Ayrıcadan da ayrıca, tam sağlık krizinden önce ülke bir bankacılık krizinin eşğinde olup, nakit sirkulasyonu yine azalmış ve fakir vatandaşların iş bulması, ticaret yapması iyice zorlaşmıştı. Bu sefalet içinde nasıl sosyal mesafeyi koruyacaksın?  En nihayetinde de Modi’nin Hindu-ayrımcı siyaseti yüzünden Müslümanlar ve Hindular kanlı bir şekilde birbirilerine giriyorlardı. Ekonomik kriz, iç savaş, sefalet… bunlar yalnız Covid-19 değil, tüm mikrop ve haşerelerin yayılması için ideal koşullar.

Eğer bu karamsar senaryoda haklıysam, haritaya bakmakta fayda var. Pakistan ve Bangladeş de virüse kurban gier. Pakistan üzerinden Afganistan’a ve tüm Orta Asya’ya yayılacak yeni bir “vektör” oluşur.   Hatta, Çin’e bile geri dönebilir.

Hindistan’ın dünya tedarik zincirinde Çin kadar olmasa da, önemli bir rolü var. Wharton Üniversitesi bir araştırmasında şöyle diyor:  “Çin üretir, Hindistan yapar” yazıyor.  Çağrı merkezlerinden petro-kimya ve yazılıma kadar bir dizi endüstride Hindistan’ın geçici olarak “kaybı” hasar yaratır.

İşte bu yüzden,  ne Covid-19 çabucak gider diye sevinin, ne de dünya ekonomisinde oluşacak hasar tahminlerini ciddiye alın. Hindistan’ın pandemiyle epik savaşı, dünyanın da kaderini belirleyecek. Korkarım, bu asil ülke diğer tüm Gezegandaşları’ndan daha fazla kayıp verecek, ve dünyayı da sarsacak ölçüde salgını ihraç edecek.

 

FÖŞ

Küresel ekonomi işletmelerin kitlesel kapanışlarıyla resmen çöküyor

DSÖ uyardı: Salgın hızlandı ama halen çok geç değil

 

Piyasalarda düzelme beklemeyin

 

Dünya resesyonla mali kriz arasında titriyor

 

https://twitter.com/AtillaYesilada1

Yorumlar

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları