Sosyal Medya

FÖŞ yazdı: ABD’nin Azrail’le it dalaşı

11 Mayıs 2020

Dünya ekonomisi ABD ve Çin toparlanmadan ayağa kalkamaz. Bu kadar basit. Wall Street ayı pazarına geçerse, tüm dünya borsaları düşer. Ve en önemlisi de Fed’in sağladığı likidite bir Covid-19 aşısı değildir. Bunları anlamak önemli, çünkü  gerek Trump Hıyarı gerekse Wall Street borsalarına tonlarca para akıtan dev fonlar ABD’nin şu anda Azrail’le it dalaşına girdiğini anlamıyorlar. Trump ve onun Cumhuriyetçi tayfası bir an önce ekonomiyi normale döndürüp seçim kazanma niyetinde.

“Peki ula Çin’le ne alaka?” diyebilirsiniz. Basit.  Trump’ın B Planı  ekonomiye gaz veremezse, Çin’i suçlayarak milleti bayrak altında toplanmaya çağırmak.  Bu iki plan yalnız ABD ve Çin’i değil, bütün dünyayı ilgilendiriyor. O zaman bakalım, ABD hazır mı normalleşmeye?

Nerde? Tıp uzmanlarına göre, bir çok eyaletin Bulaşıcı Hastalıklar Merkezi’nin (CDC) koyduğu standartları yakalamadan kısıtlamaları kaldırması yüzünden halen 80 bin olan ölü sayısının 140 bine tırmanması mümkün. Diğerleri ise 160 bin civarında ölüm hesaplıyor. Bunlar mantıksız tahminler değil. Odin’in Belası virüsün adeta dokuz canı var. Güney Kore’de vaka sayısı yeniden artışa geçti. Çin’de Rusya’dan gelen vakaların yanında hastalığın merkezi olan Wuhan’da yeni vakalar teşhis edildi.

ABD sosyal mobilitesi çok yüksek bir ülke. İnsanlar arabayla, trenle, uçakla gezmeyi seviyor, sık sık taşınıyor, çoğunlukla dışarda yiyor.  Bu yüzden virüsün bir eyaletten ötekine, bir mahalleden komşusuna taşınması kolay.  Bir sorun daha var. Bir çoğunuz bilmezsiniz ama, ABD’de Hristiyanlığı genel-geçer uygulayıp senede bir kez kiliseye gidenler kadar bir de çok vahşi bir köktendinci azınlık var. Bunlar Yüce İsa’nın onları hastalıktan koruyacağı inancında. Dolayısı ile kiliselerin açılması için yoğun baskı var bazı eyaletlerde.

 

Ve tabii en sonunda da Trump var. Bazen onun Deccal ya da anti-Mesih olduğundan şüpheleniyorum, çünkü başka bir yaratık hem ülkesine bu kadar zarar verip, hem de bu kadar çok insan tarafından sevilemezdi. Vatandaşına tıbbı olarak hastalığa çare olduğu hiç bir şekilde kanıtlanmamış sıtma ilaçları önermekten, “çamaşır suyu iyi gelir” demeye kadar her türlü ölümü reva gören bir Başkan’dan söz ediyoruz. Bu adam şimdi iyice azacak, çünkü anketleri derleyen  FiveThirtyEight adlı araştırma kurluşuna göre onay oranı %43’e kadar indi.  Anketlere katılanların nerdeyse %60’ı federal hükümetin epidemiyle mücadelede başarısız olduğunu ifade ediyor.

Moody’s Analytics  (Moody’sin araştırma şirketi) ekonomisti  Mark Zandi meslekte   en beğendiğim pratisyenlerden biri. Ona göre, ekonomiyi erken “hizmete açmak” çok büyük kumar.   Eğer salgın hortlarsa, resesyondan depresyona geçilir. Aşı bulunmadıkça, halkı salgının bittiğine ikna etmenin de yolu yok.  Zandi, fonların yılın ikinci yarısında V şeklinde toparlanmaya çok fazla gönül verdiğini de öne sürüyor.  Halbuki, onun analizine göre halen 21 milyona varan işsizlik sonbahara kadar bir miktar gerileyip sonra yataya geçecek. Bir de salgın hortlarsa, yeniden Büyük Buhran düzeylerine yükselebilir.

Dünya için tehlikelerden iki tanesi de bu analizde yatıyor. İlkin, ABD teklerse, Çin’in ihracatı da tekler. Emtia fiyatları yeniden dibe çöker ve bir çok Gelişmekte Olan Ülke hem salgın hem de ödemeler dengesi darboğazı ile başetmek zorunda kalır.

İkinci sorun gittikçe büyüyor. O da şirket kar tahminleri düşerken S&P500’ün sürekli yükselmesi. Hala azınlıkta olan bir grup stratejist bu ralliyi 2000’de patlayan dot.com balonuna benzetiyor. Hem o zaman hem de şimdi endeksleri sürükleyen yeni teknoloji şirketleri. Bir de yakında aşı veya ilaç keşfedeceği düşünülen firmalar. Gerisinde tık yok, çünkü ciro yok.

Düşünün, Fed zaten bilançosunu kamyon lastiği gibi şişirmiş. Bir de borsalar çökmeye başlarsa ne halt edecek?  Fonlar Türkiye’nin de dahil olduğu Gelişmekte Olan Ülkeler varlık sınıflarını Wall Street değerlemeleri ile kıyaslıyor. Yani, örneğin Hint borsasının F/K’sı S&P500’e yüzde x iskontoluysa, o endeks ”ucuz”, haydin alalım.  Aslında Nifty’nin ucuz değil, S&P500’ün çok pahalı olduğu kimsenin aklına gelmiyor. Fed’in düzenli damardan enjekte ettiği likidite morfin işlevi görüyor.

Önümüzdeki bir kaç hafta kritik. Eğer eyaletlerin kısıtlamaları gevşetmesi sonrasında vaka eğrisi yeniden dikleşirse, Trump ne derse desin, Demokrat valiler ikinci kez sokağa çıkma ve sosyal mesafe kurallarına geri dönecekler. Trump o zaman çareyi Çin, belki de zaten salgından perişan olan İran’a yüklenmekte bulacak. Şoku düşünün. ABD’den dünyaya yayılan talep şoku. Petrol fiyatlarından aşırı bir çalkantı ve ikinci Ticaret Savaşı’nın getireceği ekonomik ve finansal riskler.  İkinci bir Büyük Finansal Krize doğru gidebiliriz.

 

Azrail’le zar atmaya kalktı ABD. Kaybederse, tüm dünya ödeyecek faturayı.

 

ABD-Çin dalaşında ikinci round Türkiye’ye yarar sağlayacak

 

Dr. Artunç Kocabalkan – Atilla Yeşilada:  2. dip bekliyorum

 

ABD’de 21 milyon işsiz, Wall Street uçuyor!

 

Covid’de 2ci dalga Gelişmekte Olan Ülkeleri vuruyor 

 

https://twitter.com/AtillaYesilada1

Yorumlar

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları