Sosyal Medya

Borsa şirketleri ve haberleri

Cemre Yoldaş: Borsa’da pişmanlık hissiyle mücadele

Peki, yatırımcı ne yapabilir? Eğer yaptığınız işlem sonucunda elde ettiğiniz kâr hedeflediğiniz kâr ise mükemmele odaklanmamalısınız. Çünkü yapılan birçok çalışmaya göre, pişmanlık duygusu memnuniyet duygusunun azalmasına sebep vermektedir....

Cemre Yoldaş:  Borsa’da pişmanlık hissiyle mücadele

Kişi bir şeyi yapma kararı verse de vermese de bu pişmanlık hissinden kurtulamaz. Yaptığında “Neden yaptım” pişmanlığı, yapmadığında “Neden yapmadım” pişmanlığı bir gölge gibi insanın peşinde dolaşmaktadır. Peki, neden?

 

İnsanın kafatasının içinde bulunan hazinede Prefrontal Korteks adı verilen bir yapı yer almaktadır. Beyinde en son gelişen yer, bu bölgedir ve üstlendiği görevler oldukça önemlidir. Aslında bu yapı hepimizin aşina olduğu bir yapıdır. “Ergenlik” dersem bu yapı hakkında belki aklınızda bir şeyler canlanabilir. Çünkü Prefrontal Korteks, kullandığımız “olgunlaşmışsın” teriminin bir anlamda somut halidir. İnsanların sosyal davranışlarını, karar verme süreçlerini, plan yapmalarını, hedef belirlemelerini, problem çözebilmelerini ve bunlarla birlikte daha birçok şeyi yapan kısımdır. Bir anlamda insanları düşünen hayvan alanına yerleştirmiş olan alan işte bu alandır. Ancak bireyler her zaman kararlarını bu yapı ile tartıştıktan sonra vermez. İnsanlar stres altında hissettiklerinde veya her hangi bir duygunun yoğunluğunu yaşadığında çok hızlı şekilde “sürüngen beyin” kontrolü ele almaktadır. Sürüngen beynin ise insana öğrettiği iki şey vardır: “Savaş” ya da “kaç”. Bu kadar stresli ortamlarda insanlar fark etmese bile, sürüngen beyin ve Prefrontal Korteksin savaşı vardır. Pişmanlık kavramı da genellikle sürüngen beynin kazandığı savaşlar sonucunda ortaya çıkar. Çünkü Prefrontal Korteks karar verme anında ortadan kalktığı zaman insanlarda düşünen hayvan alanında değildir.

 

 

Hades, Orpheus ile anlaşma yaparken en zor şeyin kişilerin kendi duygularına hükmetmesi olduğunun farkındaydı. Bu yüzden, Orpheus’u kendi ile sınamıştı ve sınamayı geçemeyince onu günahların en büyüğünü yaşamaya mahkûm etmişti. Hisse senedi yatırımcısı da Orpheus gibi, günahların en büyüğüne mahkûm edilmiştir. Yatırımcı her gün piyasalarda kendi duygularıyla sınanmaktadır. Bu sınanma sonunda ise yatırımcının hissettiği şey hep “pişmanlıktır”. Yatırım yaptığı hisse kazanmış olsa bile bu pişmanlık duygusundan kurtulamamaktır. Çünkü yatırım yaptığı ya da yapmadığı hisse senedi ile her zaman kıyaslayacak başka hisse senetleri bulunmaktadır. Yatırım yaptığı hisse senedinin araştırmasını kendi yapmış bile olsa şüpheleri hiç bitmeyecek ve hep içini kemirmeye devam edecektir. Her seferinde erken satmış/almış ya da geç satmış/almış olacaktır. Fark etmese bile yatırım yapmış olduğu riskli piyasada, yatırımcının ilk hedefi yatırımından kazanç sağlamak değil mükemmeli bulmaktır. Mükemmel kavramı ise yatırımcı için; hisse senedini en düşük seviyede alıp en yüksek seviyede satmasıdır. Sattığı hisse senedi yükselmeye devam ederse pişmanlık olur, aldığı hisse düşmeye devam ederse pişmanlık olur, satmayı düşündüğü hisseyi satmazsa pişmanlık, almayı düşündüğü…. Bu pişmanlık kıskacına piyasadaki yatırımcı için sonsuz olasılık eklenebilir.

 

 

Peki, yatırımcı ne yapabilir? Eğer yaptığınız işlem sonucunda elde ettiğiniz kâr hedeflediğiniz kâr ise mükemmele odaklanmamalısınız. Çünkü yapılan birçok çalışmaya göre, pişmanlık duygusu memnuniyet duygusunun azalmasına sebep vermektedir. Odaklandığınız hatalı düşünce, memnuniyet duygunuzu azaltacak ve işleminiz kazanç sağladığınız halde sizi mutlu edemeyecek. Bu durum bir sonraki yatırımının da kararlarını etkileyecektir. Ayrıca Prefrontal Korteksin tembel bir varlık olduğunu ve kısa bir süre içinde düşünme görevinden ayrılıp yerini sürüngen beyine bıraktığını unutmayın. Bu yüzden, beyninizin bu geçişleri ne zaman yaptığını ve ne sıklıkla yaptığını anlamaya çalışın. Hangi koşullar oluştuğu zaman kontrolü kaybediyorsunuz ve kontrolü nasıl kaybediyorsunuz. Bunları çözümlemeye çalışmalısınız. Örneğin; Hisse senedinde yaptığınız işlemden dolayı pişmanlık duyduğunuz zaman agresifleşiyor musunuz ya da yaptığınız işlemi görmemezlikten gelip kendinizi tamamen o işleme kapatıyor musunuz? Eğer kendinizi ve beyninizi tanırsanız en azından pişmanlık duyabileceğiniz sonuçları en aza indirebilirsiniz.

 

 

Zamanın hızlı bir şekilde akıyor olması, birçok şeyin değişmesi ve seçeneklerin her geçen gün hızla artması yatırım yapılan piyasaları da etkilemektedir. Böyle hızlı bir değişim yatırımcıların da ihtiyaçlarına ve isteklerine yansımaktadır. Yalnız bu yansımalar aynı şekilde pişmanlık ve memnuniyet duygularını da etkilemektedirler. Eskiden de yatırımcılar birçok seçenek arasında kalır ve pişmanlık duygusuna kapılırdı. Ancak şu anda kendi yatırımlarını kıyaslayacak çok fazla alternatif bulunmaktadır. Eğer ne istediğinize, bir yatırımdan ne kadar kâr beklentiniz olduğuna karar veremezseniz, işleminiz beklentinizi karşılasa da Orpheus gibi geriye dönüp olasılıklara bakarsınız. İşte tam o anda Hades’in laneti bir kere daha başlar…

 

 

 

Cemre Yoldaş

 

Ufak bir soru:

“Paul’ün elinde A şirketinin hisse senetleri bulunmaktadır. Geçen yıl onları B şirketinin hisseleriyle değiştirmeyi düşündü ama aksi yönde karar verdi. Şimdi B şirketinin hisse senetlerine geçiş yapsaydı varlığının 1.200 dolar tutarında artmış olacağını öğreniyor.

George’un elinde B şirketinin hisse senetleri bulunmaktadır. Geçen yıl A şirketinin hisse senetlerine geçiş yaptı. Şimdi B şirketinin hisse senetlerini elinde tutsaydı, varlığının 1.200 dolar tutarında artmış olacağını öğreniyor.”

Sorumuz basit; kim daha fazla pişmanlık duyacak?

 

Kaynaklar: Güney, Alp Eren: Tüketici Davranışları Açısından Karar Alma Sürecinde Pişmanlık Duygusunun Memnuniyet İle İlişkisi Üzerine Bir Araştırma https://www.researchgate.net/publication/323395329_TUKETICI_DAVRANISLARI_ACISINDAN_KARAR_ALMA_SURECINDE_PISMANLIK_DUYGUSUNUN_MEMNUNIYET_ILE_ILISKISI_UZERINE_BIR_ARASTIRMA

 

https://mutlakaoku.com/orpheus-yunan-mitolojisi/

 

Şefik, Can: Klasik Yunan Mitolojisi

 

 

NOT: Yukarıdaki soru Daniel Kahneman’ın Hızlı ve Yavaş Düşünme kitabından alınmış olup sonuçlar şu şekildedir: Katılımcılar %8 oranında Paul’un %92 oranında ise George’nin pişmanlık duyacağını belirtmiştir.

 

Ziraat Yatırım’dan hisse önerisi ve portföy güncellemesi

 

Güldem Atabay & Semih Sakallı: Merkez Bankası “Quo Vadis?”

 

Tuncay Turşucu: Borsa ve Dolar’da Haftalık Yorum

 

BBVA Garanti Yatırım: BİST’te strateji

 

 

 

 

Yorumlar

BAKMADAN GEÇME

Benzer Haberler