Sosyal Medya

FÖŞ yazdı: Dünya ekonomisi batıyor, can simidi var mı?

9 Mart 2020

Koronavirüsü haberleri ile açıyorum gözümü artık. Covid-19 bugün nereye bulaştı?   Bende var mı?  Odin’in Kutsal Tahtı üstüne yemin edeirm, dün davetli olduğum bir restoranda tuvalete giderken öksürdüm, 3 tane Japon suşi şefinin bana bakışı ve gözlerindeki korku ifadesi uzun süre beynimde kazılı kalacak.

Yine o yemekte Londra’dan bir arkadaşla sohbet ediyoruz, “Artık toplum içinde öksürmekle  paltoyu açıp bombalı yeleği  göstermek aynı şey oldu” diye yakındı bana. Mini minnacık yavruların akşam işten yorgun argın eve gelen annelerine sarılmaya koşarken, kadın öksürünce odalarına saklandıkları bir dünya düşünün!

Sağlık Bakanımızın açıklamasına göre Türkiye’de Covid-19 yok. Açın, Orta Doğu haritasına bakın, sadece 2 ülkede yok bu hain virüsten. Biz ve Suriye!    Bu konuda söylenecek çok şey var ama, kanundan ya da hükümetten değil, okurlar arasında kaygı ve panik yaratmaktan çekindiğim için ağzımı açmıyorum. Çünkü Odin’in bana verdiği görev, somut delillere dayanarak halkta korku, kaygı, panik, kin ve nefret yaratmak.

Asla ilahi otorite tarafından tarafıma biçilen misyonun ötesine uzanmadım. TCMB  veya BDDK değilim ben.  O misyon da diyor ki, Covid-19 dünya ekonomisi denen dev tankerin tam dibinde torpedo gibi patladı, deliği kapatmak zor olacak.

Hemen kanıtlara geçelim. Dünya ekonomisinde faaliyetin düzeyini ölçerken en sık kullandığımız gösterge JP Morgan-Markit global bileşik PMI faaliyet anketi. Şubat’ta  2009’dan bu yana en hızlı daralmasını sergiledi. Global PMI 46.1’e geriledi, yani artık dünya ekonomisi daralıyor.  Grafik kapakta.

Global ekonominin poposuna yediği tekmenin tek delili bu da değil. Şimdi Reuters’i okuyorum, S&P’ye göre Covid-19 Asya-Pasifik ekonomilerinden $211 milyar çalacak! En riskli ülkeler?  Japonya, Hong Kong, Singapur ve Avustralya.   Çin ekonomisi sadece %4.8 büyüyecek bu yıl.

S&P Endonezya, Malezya, Filipinler ve Hindistan’ın büyüme öngörülerini aşağı revize etmezken, “şartlı af” uyguladı. Bu ülkelerde daha vaka sayısı az, ama  çölde susuz yürüyen adamın etrafında seken akbabalar gibi bekliyoruz, bir tökezlesin, anında leşe hücum.

International Institute of Finance de 2020 global büyüme tahminini %1’e traşladı. Salgından sonra yayınlanan ilk global görünüm raporu olan OECD’nin ara-raporu “Koronavirüs: Dünya Risk altında” başlıklı raporunda, durumun çok daha kötüye gidebileceğini kaydetti. Raporun kapağında, bir havalimanının boş bagaj teslim bölümü resmine yer verildi ve seyahat kısıtlamalarına ve kapatılan iş yerleri ve okullara atıf yapıldı.  O da küresel büyüme tahminini %2.9’dan %2.4’e indirdi.  Sıra IMF’de,  yakında onlar da okuyanı intihar ettirecek bir rapor yayınlarlar.

Normalde resesyon biz ekonomistleri fazla kasmaz. Hayatın olağan akışı içinde insanın başına gelecek ufak talihsizliklerden biridir der geçeriz. Yani nezledir, zatürre değil. Ama bu kez 2009’dan bu yana uygulanan limitsiz para basma politikaları yüzünden şirketlerde akıl almaz bir borç yükü birikti. VAFÖK düştüğü anda, Fed faizi değil, kredi faizi sıfırlanmazsa, resesyonda geçen her ay daha fazla firmanın battığına şahit olacak.

Heyhat, Covid-19 önlenemiyor. Çin’den vaka sayısı azaldı müjdeleri geliyor, inşallah ve maşallah. Tabii Xi Jinping’in verisine ne kadar güvenilir, o başka mesele. Ama Çin’de aktive normale dönmeye bir kaç ışık yılı uzak. Nerden biliyoruz?  Çünkü hain CIA casus uyduları ülkede hava kirliliği görüntülerini çekip, sinsice kapitalizm maşası basın organlarına dağıtıyorlar. İşte Bloomberg’de yayınlanan tarih sıralı uydu fotoları.  Sanki “Zombie Wasteland” ülke.

 

 

 

 

İran virüse kurban gidince, Irak, Suriye, Pakistan ve Afganistan’a da elveda demek lazım. İran sınırlarını kapatmak için ağzıyla kuş tutsa, kabileler arası trafik ve kaçakçılık yoluyla bulaşma sürecek.

Asya teslim, Afrika her zamanki gibi kimsenin umurunda değil,  Orta Doğu kazanamayacağı bir savaşı veriyor, şimdi sırada ABD ve Avrupa var.  Buna karşın aşı, maşı yok. Eğer Çin gibi koskoca şehirler hatta eyaletleri askeri karantinaya almazsanız, yayılmayı önleme ihtimaliniz  çok yüksek değil. Çünkü, virüse yakalananlar 4-5 gün, hatta 10 gün ortalarda hiç bir şeycikleri yokmuş gibi dolaşabiliyorlar. Bu sabah Euronews seyrediyorum, bir uzman “ortalama bir hasta 4 kişiyi daha enfekte ediyor” dedi, beynimden buharlar fışkırdı. Bu Keynesyan ekonomide mali harcamaların milli gelirde 4 katı çarpan etkisi yaratması gibi olağandışı bir şey.

Biliyorum, her iki örneği de anlamadınız, ama kafanıza takmayın. Covid-19 daha önce karşılaştığınız virüslere benzemiyor şekerim.  Ayrıca mütasyona uğruyor, önümüzdeki aylarda mesela sıcak havada da insanlara bulaşacak özellikler mi edinir, yoksa “yav, çok avlandık, ortada yem kalmadı, biraz vites düşürelim” deyip daha az patojenik formları mı ürer, kimse tahmin edemez.

Virüs hakkında bu denli az bilgimiz olduğu için Fed’in 50 baz puan acil faiz indirimi sadece 2 gün etkili oldu. Şimdi millet diyor ki “Ya baba, zaten elinde az sayıda mermi var. Geleceği de göremiyorsun, mermileri düşman gırtlağına yapışınca harca”. Büyük ölçüde haklılar da, Covid-19 gibi hem talep, hem arz, hem de güven şoku üreten bir canavara karşı para politikası araçları kullanmak, petrol tankeri yangınını işeyerek söndürmeye benziyor.

Ekonomistlere herkes burun kıvırır, ama daha ilk günde söylediler. Bu hastalığın tek ilacı var, kamu harcamalarının artırılması. Sonunda büyük ülkeler imana geldi.

IMF Başkanı  Kristalina Georgieva Covid-19 adı verilen koronavirüs salgınında zarar gören düşük gelirli ve Gelişmekte Olan Ülkelere yardım için $50 milyar paket hazırladı yazdık dün.  Dünya Banksı da $12 milyarı köşeye koydu. ABD $8 milyar afetle mücadele bütçesi açıkladı. Bir çok ülkede KOBİ’lere özel destekler, işini kaybedenlere ek işsizlik maaşı ödenmesi gibi önlemler başlıyor. Bir tek Avrupa tek bir adım atmadı ki, bizim için çok kötü haber, çünkü turist ve ihracat talebi oradan gelmektedir.

 

Nasıl biter bu film derseniz, bilmiyorum. Ama rahatlatıcı, iyimserlik dolu haberleri şüpheyle okuyorum. Neden biliyor musunuz?  Bu virüs öldürmüyor (öldürse nüfus seyrelecek, bulaşma katsayısı düşecek), sadece işe gitmenizi engelliyor. Türkiye gibi bir ülkeye Covid-19 gelse, ölüm/vaka oranı %3’ü  geçmez. Ama her vaka en az 14 gün emek kaybı, yani çıktı kaybı demek.    Ya yazın da sürerse diye düşünüyorum, aramızda bir sürü zombi var da bilmiyoruz, ama global emek arzı sürekli daralıyor.

Zor dostum zor, zor günler bunlar. Hani Ahiret’e inansaydım “Tamam, İlahi Adalet’le yüzleşme günleri geldi” filan derdim.

 

OECD  küresel büyüme tahminini yüzde 2.9’dan yüzde 2.4’e düşürdü

 

Koronavirüs Avrupa ve İran’da yayılıyor ve önemli ekonomik etkiler yaratıyor…

 

Finansal panik atağı başladı, FED bizi kurtarabilir mi?

Idlib, corona ve ekonomide yeni durumlar

 

 

 

 

 

https://twitter.com/AtillaYesilada1

Yorumlar

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları