Sosyal Medya

Piyasalar

Strateji:  Gelecek zaten burada

Konu sadece ticaret savaslari degil, Ray Dalio’nun da idda ettigi gibi, hem konjonktürel hem de yapisal borç döngüsünün son asamalarina ulasmis olmamiz.

Strateji:  Gelecek zaten burada

Gelecek zaten burada – sadece esit bir sekilde dagilmamis” diyen ve ilk kitaplarindan “Neuromancer” ile Matrix filmlerine ilham vermis olan bilim kurgu yazari William Gibson, son romani “The Peripheral” ile ekonomi ve piyasalari anlamaya yardim edebilecek en önemli kitaplardan birine imza atmis. Romanin ekonomi ve piyasalar ile dogrudan alakasi olmasa bile iyi bir bilim kurgu yazari da ayni bir piyasa analisti gibi gelecegin nasil sekillenecegi hakkinda kesin ve degismez öngörülerde bulunmaz. Bunun yerine dünyanin geçmisi ve su anki durumu ile tahmin üretmeye çalisir.

“The Peripheral” romanini bizce özellikle ekonomi ve piyasalar analizi hakkinda degerli kilan, kitapta yer alan özel bir zaman yolculugu imkani. Baska romanlarda alistigimizin aksine, bu romanin karakterleri kendi geçmis, simdiki zamanlari ve gelecekleri arasinda seyahat edemiyor. Bunun yerine kendi farkli çoklu evrenleri yani farkli evren versiyonlari arasinda bilgi alisverisinde bulunabiliyor. Yani bir kesinlik söz konusu degil. Bilgi alisverisleri ve analizler ise degisik fakat olasi geçmis ve gelecekleri de içermek zorunda.

 

Güncel ekonomik ve piyasa gelismelerinin analizi ve tahminlerini yaparken de parametreler arasindaki iliskilerin sadece yakin geçmise bakarak sabit kalacagini varsaymamak gerekiyor. Bunun yerine sadece tek örnek ve dönem yerine mümkün oldugunca çok döneme ve örnege bakmak, alternatif olasiliklar hatta alternatif geçmisleri de gözümüzde canlandirabiliyor olmamiz önem tasiyor. Sosyolojinin ve iktisatin öncülerinden kabul edilen 14. yüzyil düsünürü Ibn Haldun’un da düsüncesine göre, ekonomiler ve piyasalar da ayni insanlik tarihi gibi aslinda döngüseldir.

Örnegin günümüzde yaygin görüslerden biri merkez bankalarinin gevseme adimlarinin veya bütçe açiklarinin her zaman büyümeyi destekledigi yönünde.

Aslinda finansal ve ekonomik tarihe baktiginizda bunun böyle olmadigini görebiliyorsunuz. Son örnek olarak da dünyada 17 trilyona dogru giden negatif nominal faizli bono miktarina ragmen Arjantin’in borç yapilandirmasi ve sermaye kontrolüne gitmesi önemli. Son yillarda yatirimcilar nezdinde popüler olan ülkelerden biri olan Arjantin’de bu yatirimcilarin edecegi zararlar için baska yerlerdeki pozisyon azaltimina gitme olasiliklari var.

 

Küresel üretim ve büyüme verilerindeki zayiflamanin daha belirgin hale gelecegini daha önce vurgulamistik. Bu zayifligi açiklamak için simdilerde yaygin hale gelen görüs, sebebin ticaret savasi belirsizligi olsa da, yine tarihe baktigimizda, ulasilan rekor borç seviyelerinde büyümenin düsmesi bizce sürpriz sayilmamali. Yani konu sadece ticaret savaslari degil, Ray Dalio’nun da idda ettigi gibi, hem konjonktürel hem de yapisal borç döngüsünün son asamalarina ulasmis olmamiz.

Fazla basitlestirmis olmasi pahasina sunu söyleyebiliriz: “Dünün borcu bugünün, bugünün borcu ise yarinin büyüme potansiyelini azaltiyor.” Bununla ilgili güncel bir örnek ise Yeni Zelanda. Yeni Zelanda, G10 içinde en yüksek dis borç seviyesine ve gevsek para politikasina sahip ülkelerden biri. Yeni Zelanda Merkez Bankasi (RBNZ) faiz oranlarini tarihi düsük seviyelerine getirmesine ragmen ekonominin büyüme yaratan sektörlere fon yönlendirmede basarisiz oldugu görülüyor. Yeni Zelanda ilginç bir vaka olarak ele alinmali.

 

Örnegin, 2008 büyük küresel kriz öncesi Yeni Zelanda ekonomisi ABD ve diger ekonomilerden çok daha önce yavaslamaya baslamisti ve bir anlamda küresel bazda yasanacaklara isik tutmustu. Bu baglamda muhtemelen önümüzdeki senenin en önemli konularindan biri olacagini düsündügümüz para politikalarinin artik etkisiz hale gelmesi durumunun öncü örneklerinden biri Yeni Zelanda olabilir.

Yani gelecek aslinda su an Yeni Zelanda’da fakat henüz dünyanin geri kalanina esit dagilmamis durumda.

 

 

Murat Berk, Yapı Kredi Yatırım Baş Stratejisti

Yorumlar

Banner

BAKMADAN GEÇME

Benzer Haberler