Sosyal Medya

Genel

İnternet yayınlarına RTÜK denetimi başlıyor: Hedefte kimler var?

Uluslararası medya kuruluşlarının Türkiye’ye yönelik internet üzerinden yaptıkları yayınlarından lisans kapsamına gireceğini belirten akademisyen Yaman Akdeniz sözlerine “... Dolayısıyla, DW Türkçe, BBC Türkçe gibi önemli haber platformlarına da lisans uygulaması getirecekler. SETA raporunda yer alan  yabancı basın kaynakları yeni yönetmeliğin ana hedefi olacaktır ” diyerek devam ediyor.

İnternet yayınlarına RTÜK denetimi başlıyor: Hedefte kimler var?

İnternet üzerinde yapılan radyo ve televizyon yayınlarını düzenleyen yönetmelik Resmi Gazete’de yayımlandı. Yönetmelik nedeniyle internet üzerinden kişisel iletişim dışında kalan yayınlar için bir ay içerisinde RTÜK’ten lisans almak zorunda kalınacak.

İnternet üzerinden radyo ve televizyon yayınları yapılması ile ilgili kanun 2018 yılının Mart ayında Meclis’te kabul edildi. Yasa doğrultusu hazırlanan yönetmelik ise Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yararlandı. Yönetmelik, İnternet üzerinden yayın yapan Netflix, BluTV ve Puhutv gibi internet televizyonlarına yeni düzenleme getirdi. Buna göre internet üzerinden yayın yapan televizyonların yurt içi-yurt dışı kaynaklı olanları RTÜK denetimine dahil olacak ve bu kurumların yurt dışı kaynaklı olanları Türkiye’de şirket kurmak zorunda kalacak.

AKDENİZ: SETA RAPORUNDA YER ALAN YABANCI BASIN KAYNAKLARI İLK HEDEF OLACAK

Akademisyen Yaman Akdeniz, bireysel iletişim amaçlı olanlar dışında tüm ses ve video yayınlarının yönetmelik kapsamında değerlendirilebileceğini belirtiyor ve “Kaldı ki tam olarak hangi iletişimler ‘bireysel iletişim’ olarak değerlendirilecek, hangileri değerlendirilmeyecek belli değil.” diyerek yönetmelikte yer alan muğlak ifadeye dikkat çekiyor.

Uluslararası medya kuruluşlarının Türkiye’ye yönelik internet üzerinden yaptıkları yayınlarından lisans kapsamına gireceğini belirten Akdeniz sözlerine “Onlar da Yönetmelik gereği lisansa tabii eğer internet ortamından Türkçe olarak Türkiye’ye yönelik yayın yapan veya yayın dili Türkçe olmamakla birlikte Türkiye’ye yönelik ticari iletişim yayınları varsa. Dolayısıyla, DW Türkçe, BBC Türkçe gibi önemli haber platformlarına da lisans uygulaması getirecekler. SETA raporunda yer alan  yabancı basın kaynakları yeni yönetmeliğin ana hedefi olacaktır ” diyerek devam ediyor.

Yönetmeliğin bir ay sonra yürürlüğe girmesi konusunda ise “Bir ay çok kısa bir zaman ve bu kadar hızlı bir geçiş mümkün değil. Amacın yeni bir kontrol ve sansür mekanizması olduğu açık ve net bir şekilde anlaşılıyor.” değerlendirmesi yapıyor.

Yönetmeliği düşünce özgürlüğü açısından değerlendiren Akdeniz, “Karasal yayın yapan ve frekans sıkıntısı olan yayın alanları için uygun olan ve dünyanın başka hiç bir yerinde İnternet için kullanılmayan lisanslama modelini Türkiye İnterneti ve özellikle dış basını daha fazla kontrol etmek ve sansürlemek için kullanacak. Yakın tarihli EngelliWeb 2018 raporumuzda internet sansürlerinin boyutlarını göstermiştik. ” sözleri ile tablonun daha kötüleşeceğini ifade ediyor.

DEMİRDÖĞEN: YÖNETMELİĞİN İPTALİ İÇİN DAVA AÇACAĞIM

RTÜK’ün frekans tahsisi yapmadığı kurumlara lisans verme yetkisinin olmadığını hatırlatan Demirdöğen,”Yasada olmayan yetkiler yönetmeliğe gizlendi.  Youtube ve Facebook da ‘tanımlanmaya muhtaç tanımlar’ içerisinde kaldı. Denetim ve ceza ile susturma, sansür bu alanları da kapsıyor.” görüşünü savunuyor. Demirdöğen, lisans işlemi için öngörülen, güvenlik soruşturması, içerik denetimi ve cezalar aracılığı ile bir ‘sansür sarmalı’ oluşturulmak istendiğine dikkat çekiyor.

RTÜK’ün eski üyesi İsmet Demirdöğen çıkartılan yönetmeliğin hem Anayasa’ya hem de dayandığı yasaya aykırı olduğu görüşünde. Demirdöğen,  “Dayandığı sonradan yasaya dönüştürülen KHK’nın iptali için CHP’nin açtığı dava Anayasa Mahkemesi gündemindedir. AYM bu yasayı iptal etmelidir. Daha önce verdiğim söze uygun olarak bu Yönetmeliğin iptali için dava açacağım.” sözleriyle tepkisini dile getiriyor. Demirdöğen’de SETA raporu ve son dönemde Netflix ile ilgili ‘eşcinsellik’ tartışmalarına dikkat çekiyor ve “SETA andıcı ile başlayan ‘alıştırma’ Netflix üzerinden eşcinsellik tartışmasıyla bezendi ve yeni özgür gazetecilik ortamı sansür sarmalına alındı. Mart 2018’de çıkarılan yasanın yönetmeliği bu alıştırmanın ardından gecikmeli olarak uygulamaya konuldu.” diyor.

Nasıl işleyecek?

İnternet yayınları için önce yayın lisansı alınacak. Lisans almak için yüklü miktarda ücretin yanı sıra, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ve Emniyet’in güvenlik soruşturmasından geçmek gerekecek. Lisans ile izin verilmiş internet yayınları, RTÜK tarafından içerik denetimine tabi tutulacak. Denetimden geçemeyen yayının lisansı iptal edilebilecek, içeriklerin ayıklanması veya erişim engelleme kararı alınabilecek, alınan kararlar sulh ceza hakimlikleri kararıyla uygulanacak.

İnternet yayınlarına neden denetim getiriliyor?

RTÜK’e internet yayınları denetleme yetkisinin verilmesi, YouTube üzerinden yayın yapan Adnan Oktar’ın sahibi olduğu A9 TV programlarının vatandaşlar tarafından şikayet yağmuruna tutulması üzerine dile getirilmişti.

RTÜK üyesi İlhan Taşçı, “A9 kılıfıyla sansür uygulaması getirilmek istenmektedir. İnternet üzerinden iletim denildiği an YouTube başta olmak üzere tüm sosyal medya ve iletişim mecralarını kapsar nitelikte sansür, erişimi engelleme sonucu yaratacak bir yaklaşımdır bu. Düzenlemenin bu haliyle yasalaşması Anayasada tanımlanmış iletişim, haberleşme özgürlüğüne de darbe vurur” demişti.

Diğer ülkelerde benzer bir denetleme sistemi var mı?

Avrupa Birliği, Netflix gibi dijital platformlara en az yüzde 30 Avrupalı içerik bulundurma kotası uyguluyor. Ayrıca video ve müzik platformlarının coğrafi sınırlama engelini kaldırma zorunluluğu var.

Çin, İran ve Kuzey Kore’de YouTube’a erişim yasağı bulunuyor.  Birleşik Arap Emirlikleri’nde Youtube’daki yetişkin, dini, kültürel, siyasi ve ahlaki değerlerle uyuşmayan içerikler yasaklı.

31 Ekim 2016 itibari ile YouTube, Almanya müzik telif kuruluşu GEMA tarafından yapılan itiraz sebebiyle Almanya’da GEMA lisanslı müzik videoları için ödeme yaparak bu videoları gösteriyor.

RTÜK istediği gibi ceza kesecek

Cumhuriyet’ten Sinan Tartanoğlu, tasarının yasalaşması durumunda internet yayınların karşı karşıya kalacağı tehditleri şu maddelerle sıralamıştı:

  • Sosyal medya tabanlı internet haber yayınları: Sosyal medya paylaşım platformları üzerinden düzenli olarak yapılan haber ve yorum yayınları da aynı kapsama girebilecek. Örneğin “scope” tabanlı “medyascope. tv’” gazeteci Ünsal Ünlü’nün yine “scope” üzerinden her sabah düzenli olarak yaptığı “Gazetelerin yazdıkları – yazamadıkları” programı da lisans almak zorunda kalabilecek.
  • Video haberler…: Ulusal yayın yapan bütün gazetelerin sahip olduğu internet sitelerindeki video haber sayfaları da aynı lisans ve RTÜK denetimi çarkına sokulabilecek. Bunun için video haberlerin yine düzenli olarak yapıldığının tespiti yeterli olacak.
  • Siyasi partiler de…: Siyasi partilerin faaliyetlerini resmi internet siteleri üzerinden televizyon yayını gibi aktarması da lisans ve denetim zorunluluğuna girecek
  • TV dizisine de ceza: TV’ler üzerindeki yaptırımlar nedeniyle kanalların internet sitelerinde “buz”suz veya “bip”siz olarak yayınlanan diziler de RTÜK denetimine girebilecek.
  • Yönetmelik çıkacak: Lisans alan internet yayınları, tıpkı televizyon ve radyo kanallarında olduğu gibi RTÜK denetimine girecekler. Tüm bu işlemler Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ve RTÜK tarafından altı ay içinde çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenecek.
  • Netflix, Blu TV: Halihazırdaki televizyon kanallarının ağır denetimi nedeniyle ilgi çeken Netflix, Blu TV, Puhu TV gibi “IPTV” kapsamındaki platformlar da artık RTÜK denetimine girecek. Yayın ihlaline karar verilmesi durumunda bu platformlara erişim de engellenebilecek.

 

Yorumlar

Banner

BAKMADAN GEÇME

Benzer Haberler