Sosyal Medya
**8*

TL nereye biz oraya…

18 Mayıs 2019

Olayın aslı şu: gelişmekte olan ülkeler arasında yer alıyoruz. Son dönemde diğer gelişmekte olan ülkelerden ayrıştığımız da aşikâr. Özellikle arka kapı müdahalelerinin ön plana çıktığı bugünlerde birazcık daha geçmişe bakıp neden bu noktada olduğumuzu tekrar anımsamak herhalde anlamlı olacaktır.

Olayları birbirinin birikimi olarak anlamak ve buraya tek bir gelişme sonucunda gelmediğimizi her fırsatta anımsamak bundan sonra alınacak kararlar adına da ekonomiye daha doğru ışık tutabilir. Diğer ülkelerden nasıl ayrıştığımızı daha net anlamak adına Güney Afrika Rand’ının, Brezilya Real’inin ve Türk Lirası’nın dolara karşı seyirlerini takip edebilmemiz adına 01.01.2016 tarihini 1 olarak kabul edip hepsini eşit düzeye getirerek işe başladım. Sonrasında ise 2 yıllık devlet tahvillerine aynı yaklaşımı uygulayarak faizler ile kurlar ayrışıyor mu bakmak istedim. Bunları bir de kronolojiye oturtup inceleyince hangi hamlelerin nelere mal olduğu ve bizi hangi noktaya getirdiği daha da net görünür oldu. Buraya gelirken kimi zaman küresel kararlar kimi zaman da yerel kararlar etkili olurken yapılan hamleler genelde diğer ülkelerden negatif ayrışmamıza yol açtı. Büyük resmi görebilmek adına kronolojik sıralamayı detayları atlamadan yapmaya çalıştım. Bu sebeple zaman ayırıp, kemerlerinizi bağlayıp, arkanıza yaslanarak okuyun. İncelemeye başlayalım…

 

15.07.2016: Darbe girişiminin etkisiyle dolar/TL 3,00’ı geçti.

22.09.2016: Moody’s Türkiye’nin kredi notunu yatırım yapılabilir seviyenin altına indirdi.

04.10.2016: Binali Yıldırım yeni orta vadeli programı açıkladı, 2016 yılı büyüme beklentisi %3,2’ye düşürüldü (eskisi: %4,5)

27.10.2016: TCMB enflasyon raporunda 2016 yılı enflasyon tahminini değiştirmezken 2017 yılı tahminlerini yukarı çekti. TCMB, %5,0 olarak hedeflediği 2016 enflasyonun, %50 sapmayla %7,5, gelecek yıl da %30 sapmayla %6,5 olarak gerçekleşeceğini öngörüyor.

18.11.2016: Fed Başkanı Janet Yellen parlamentoda faiz artırımına yönelik bir konuşma yaptı.

25.11.2016: TCMB Para Politikası Kurulu Kararı: Gecelik faiz oranları: Marjinal fonlama oranı yüzde 8,25’ten yüzde 8,5’e yükseltilirken, Merkez Bankası borçlanma faiz oranı yüzde 7,25 düzeyinde sabit tutulmuştur. Bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı yüzde 7,5’ten yüzde 8’e yükseltilmiştir. Geç Likidite Penceresi faiz oranları: Bankalar arası Para Piyasası’nda gecelik vadede uygulanan Merkez Bankası borçlanma faiz oranı yüzde 0 düzeyinde sabit tutulurken, borç verme faiz oranı yüzde 9,75’ten yüzde 10’a yükseltilmiştir.

05.12.2016: Donald Trump, ABD-Tayvan görüşmesine tepki gösteren Çin’e yönelik tweet attı. Wikileaks tarafından zamanın enerji bakanının e-postaları basına servis edildi.

14.12.2016: Fed faiz kısa vadeli oranını %0,25 puan artırarak %0,50-0,75 bandına yükseltti.

11.01.2017: Dünya Bankası’nın (DB) Türkiye’ye ilişkin büyüme tahminleri revize edildi. DB, Türkiye’nin 2017’de %3, 2018’de %3,5 ve 2019’da %3,7 büyüyeceği tahmininde bulunuldu. Morgan Stanley ise Türkiye’nin 2016 büyüme tahminini %2,7’den %2,2’ye, 2017 tahminini %2,6’dan %2,3’e, 2018 beklentisini ise %2,4’ten %3,2’ye revize etti.

27.01.2017: Standard & Poor’s Türkiye’nin not görünümünü ‘durağan’dan, ‘negatif’e düşürken, “Yatırım yapılamaz” düzeyindeki notta ise değişiklik yapmadı. Öte yandan TCMB resmi Twitter hesabından yaptığı paylaşımlara göre, 10 Ocak’ta %8,3 seviyesinde olan ağırlıklı ortalama fonlama maliyetini, uygulanan sıkı para politikası ile 27 Ocak itibarıyla %10,3’e yükseldi.

09.03.2017: ABD’nin beklentilerin çok üzerinde artan istihdam verisinin ardından (beklenti 190bin, gerç: 298bin kişi) Fed’in faiz artış ihtimalinin neredeyse kesinleşmesinin etkisiyle dolar, dünya genelinde diğer ülkelerin para birimlerine karşı güçlendi.

07.04.2017: Gelişmekte olan piyasalarda artan satış eğilimi, Fed’in mart ayı tutanaklarını açıklaması (kademeli faiz artışının uygun olduğunu savunmaya devam etti) sonrasında dün 3.72’ye çıkarak 3 haftanın zirvesini gören dolar ABD’nin Suriye’yi vurmasının üzerine 3.73 seviyesini de aştı.

14.04.2017: Anayasa değişikliği referandumu öncesi kurdaki gelişmeler. Kuzey Kore’nin bir önceki hafta gerçekleştirdiği balistik füze denemesi sonrası ABD başkanı Trump “Kuzey Kore belasını arıyor.” şeklinde bir tweet attı.

10.10.2017: ABD ve Türkiye vize verme işlemlerini karşılıklı askıya aldı. Türkiye’nin İdlip operasyonunun gelişmelerde etkisi olduğu bazı kaynaklar tarafından belirtiliyor.

26.10.2017: TCMB, PPK sonrası faiz oranlarını değiştirmedi. Politika faizi: %8, faiz koridorunun alt ve üst bandı: %7,25 – %9,25, Geç Likidite Penceresi borç verme faiz oranı: %12,25.

06.11.2017: TCMB, fiyat istikrarı ve finansal istikrara destek sağlanması maksadıyla rezerv opsiyonu mekanizması kapsamında döviz imkan oranı üst sınırını %60’tan %55’e düşürürken, tüm dilim aralıklarını da 5’er puan aşağı çekti. Söz konusu değişiklik ile yaklaşık 5,3 milyar TL likiditesi piyasadan çekilecek olup, yaklaşık 1,4 milyar dolar tutarında döviz bankaların kullanımına geçti.

28.11.2017: New York’ta tutuklu bulunan Halkbank yöneticisi Mehmet Hakan Atilla’nın bugün duruşması vardi. Ekonomik güven endeksi, kasımda geçen aya kıyasla %3,4 azalarak 101,4’ten 97,9’a düştü (8 ayın en düşüğü).

09.02.2018: ABD faizlerindeki hızlı yükseliş ve dolardaki değer kazancı dolar/TL’de yukarı yönlü baskı yapmayı sürdürürken, TL bu hafta dolar karşısında yüzde 2.5’in üzerinde değer kaybetti.

28.03.2018: ABD ve Çin arasındaki ticaret geriliminin risk iştahını azaltması, ABD’de Teknoloji ve bilişim sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin daha sıkı denetimlere tabi olacağı endişelerinin küresel piyasalarda olumsuz havaya neden olmasıyla Dolarda küresel bazda gözlenen değerlenmenin ardından, dolar/TL 4.01 seviyesini aştı.

11.04.2018: TBMM’de Plan ve Bütçe Komisyonu üyelerine ekonomideki son gelişmelere ilişkin basına kapalı bilgilendirme yapan TCMB başkanı Çetinkaya, enflasyon ve enflasyon beklentilerinin bulunduğu yüksek seviyelerin fiyatlama davranışları üzerinde risk olduğunu belirtti. Sunumun ardından milletvekillerinin sorularını yanıtlayan Çetinkaya’nın, muhalefet milletvekillerinin “Merkez Bankası’nın itibarı aşındı” eleştirilerini kabul ettiği, “Kredibilite sorunumuz var, bu diğer tüm araçlardan daha önemli. İletişimimizde sorun olabilir” dediği öğrenildi. ABD Başkanı Donald Trump, Suriye’yi füze ile vuracağını ima eden açıklamalarda bulundu.

08.05.2018: ABD’deki faiz oranlarındaki artışın doları destekleyeceği beklentileri ile dolar endeksi bu yılın en yüksek seviyelerine gelirken, gelişmekte olan ülke para birimleri baskı altında kaldı. Bir gün önce TCMB zorunlu karşılıklarda rezerv opsiyonu mekanizması kapsamında döviz imkân oranı üst sınırının %55’ten %45’e düşürdü. Yapılan açıklamada, “Söz konusu değişiklik ile yaklaşık 6.4 milyar Türk Lirası likidite piyasadan çekilecek olup, yaklaşık 2,2 milyar dolar tutarında döviz bankaların kullanımına geçecektir” denildi.

25.05.2018: Merkez Bankası ihracat reeskont kredi ödemelerinde kuru sabitledi. TCMB’nin yaptığı açıklamada, 31 Temmuz’a kadar vadesi dolacak olan reeskont kredilerinde doların 4,2 lira, euronun da 4,9 lira olarak sabitlendiği belirtildi. AKP’nin 24 Haziran seçimlerine ilişkin yayımlanan seçim beyannamesinde istikrarlı ve güçlü ekonomi vurgusu yapıldı. TCMB’nin para politikası araçlarını doğrudan kendisinin belirlemesinin esas olmaya devam edeceği belirtildi.

17.06.2018: Türkiye’ye ilk yeni nesil F-35 teslimatının yapılmasına günler kala, ABD Temsilciler Meclisi’nin 44 üyesi, Savunma Bakanı Jim Mattis’e teslimatın durdurulması için mektup gönderdi. Hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat vekillerin imza attığı mektupta, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemleri aldığı bir ortamda F-35’lerin teslimatının ABD ve NATO’nun askeri sırlarının Moskova’nın eline geçme riski yaratacağı iddia edildi.

11.07.2018: ABD ile Çin arasındaki gerilimin bir ticaret savaşını tetikleyeceği endişesi, gelişmekte olan ülke para birimlerindeki kayıpları tetikledi. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin ilk kabinesi açıklandı. Dünyanın önde gelen ekonomi kanallarından Bloomberg’in internet sitesinde, “Erdoğan’ın Yeni Hanedanlığı Türkiye’yi yatırım yapılamaz hale getiriyor” başlıklı bir makale yayınlandı.

06.08.2018: TCMB, zorunlu karşılıklarda (ZK) Rezerv opsiyonu mekanizması (ROM) kapsamında döviz imkânı oranı üst sınırının %45’ten %40’a düşürdü. Bu değişiklikle yaklaşık 2,2 milyar dolar tutarında döviz bankaların kullanımına geçti. ABD’li Rahip Andrew Brunson’a ev hapsi verilmesi ve iki ülkenin karşılıklı yaptırım açıklaması ardından gergin Türkiye-ABD ilişkileri baskısıyla TL negatif ayrışmaya devam etti.

13.08.2018: TCMB, 13.08.2018 tarihli Finansal Piyasalara İlişkin Basın Duyurusu ile gün içi ve gecelik vadedeki hazır imkânlar çerçevesinde bankalara ihtiyaç duydukları tüm likiditenin sağlanacağı duyurdu. 29.08.2018 tarihinden itibaren, TCMB bünyesinde faaliyette bulunan Bankalararası Para Piyasası’nda gecelik vadedeki işlemler için bankaların borç alabilme limitlerinin 13.08.2018 öncesi limitlerin iki katı olarak uygulanmaya başlanmasına karar verildi. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, gece yarısı sosyal paylaşım sitesi Twitter hesabından yaptığı açıklamayla kurdaki dalgalanmaya karşı aksiyon planının uygulanmaya başladığını duyurdu. Albayrak, döviz hesaplarına el konulması ya da TL’ye çevrilmesi konusunda çıkan iddiaların gerçeği yansıtmadığını vurguladı ve mevduat hesaplarına el konulacak şeklinde dedikodu çıkartanlar hakkında yasal işlem başlatılacağını açıkladı.

30.08.2018: Önceki gün, Moody’s, Türkiye’de 20 banka ve finans kuruluşunun kredi notunu indirdi. Donald Trump’ın, Çin’den alınan 200 milyar dolarlık ürüne ek gümrük vergisi getirmeye hazırlandığı iddia edildi. ABD’nin Çin’den ithal ettiği mallara %25 ek gümrük vergisi uygulamasının 34 milyar dolarlık bölümü Temmuz’da, 16 milyar dolarlık bölümü ise 20 Ağustos haftası uygulamaya başlanmıştı.

04.09.2018: Fitch Türkiye ekonomisi için büyüme tahminini 2018’de %3,8, 2019’da %1,9 ve 2020’de %3,9 olarak belirledi. Dışişleri bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, ABD Dışişleri bakanı Mike Pompeo’nun Suriye’yle angajmandan sorumlu özel temsilcisi James Jeffrey ile görüştü.  Basına kapalı gerçekleşen görüşmede başta İdlib olmak üzere yaşanan son gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulunuldu.

07.10.2018: Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak ekonomide dengelenme sürecinin başladığına yönelik açıklamalarda bulundu, enflasyonla güçlü bir mücadele programı açıklanacağını söyledi. Bu açıklamalar 27.09.2018’deki Yeni Ekonomik Program’ın (YEP) basın lansmanı ardından yapıldı.

14.12.2018: Fitch Türkiye hakkında değerlendirme raporunu açıkladı. TCMB, bir önceki gün gerçekleştirdiği PPK toplantısının ardından faizleri değiştirmediğini (%24) açıkladı.

13.01.2019: Küresel büyüme endişelerinin yanı sıra Suriye ve ABD ile ilişkiler kaynaklı jeopolitik riskler TL’yi baskılamaya devam ediyor. Trump attığı tweet’te şu söylemde bulundu: “Suriye’den son derece gecikmiş geri çekilmeye başlarken IŞİD’den geride kalanları pek çok taraftan vurmaya devam ediyoruz. Tekrar güçlenirse yakındaki bir üsten tekrar saldırırız. Kürtleri vuracak olursa Türkiye ekonomik olarak harap olur. 20 mil güvenli bölge oluşturacak olurlarsa…”

20.02.2019: S&P tarafından Türkiye’nin kredi notu ve görünümüne ilişkin düzenlenen panelde yapılan sunumda, “Türk hükümetinin halen mali manevra alanı var. Türkiye için izlenecek beş husus; bankaların varlık kalitesi ve dış finansman, ABD ilişkileri, mali pozisyon, yerel seçimler sonrası politikalar ve şeffaflık.” ifadeleri kullanıldı. S&P baz senaryosunda takipteki ve yeniden yapılandırılan kredilerden oluşan sorunlu kredilerin toplam kredilere oranının azami %15-20 seviyesine ulaşmasını öngördüklerini belirtti.

07.03.2019: Türk perakende ve tüketici ürünleri sektörünü zorlu bir yılın beklediği uyarısını yapan kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Yaşar Holding ve Migros’un en kırılgan şirketler olduğunu belirtti. Kurumdan yapılan açıklamada artan finansman maliyetlerinin, finansmana ulaşım zorluklarının ve yükselen döviz cinsinden borçların perakende ve tüketici ürünleri sektöründe finansal esnekliği sınırlayacağı vurgulandı. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, İstanbul’da Finans Merkezi Konferansı’nda yaptığı konuşmada vergi uygulamalarında ciddi revizyonlara gittiklerini vurguladı. Vergi mimarisi ile ilgili çok büyük bir reform sürecinin başladığını ve 2019 yılı içinde vergiyle ilgili somut adımlar atılacağını ifade etti.

22.03.2019: TCMB’nin bir hafta vadeli repo ihalelerine bir süreliğine ara verileceğini bildirmesinin ardından kurda gerileme görüldü. Fed’in gerçekleştirdiği toplantı sonrası yayınladığı metinlerde büyüme ve enflasyon tahminleri hafifçe aşağı yönlü revize ettiği, işsizlik tahminini ise yukarı çektiği gözlendi. Küresel yavaşlama, Brexit ve ticaret savaşı endişeleri dolardaki düşüşü sınırladı. A Haber ve A Para ortak yayınında soruları yanıtlayan Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, enflasyonda Eylül ayında tek haneyi görmenin mümkün olduğunu vurguladı. Seçim sonrası önümüzün çok açık olduğunu ve uzun süre seçim olmadığını da sözlerine ekledi.

31.03.2019: Swap krizi…

15.04.2019: TCMB, miktar yöntemiyle düzenlediği 22 Nisan vadeli repo ihalesi ile piyasaya 9mlr TL verdi. Merkezi yönetim bütçesi, Mart’ta 24,5 mlr TL, Ocak-Mart döneminde 36,2 mlr TL açık kaydetti. Aynı hafta içerisinde FT’de yer alan bir makalede TCMB’nin net rezervinin 16 mlr USD’nin altında olduğu vurgulandı.

09.05.2019: TCMB 1 haftalık repo ihalelerine bir süreliğine ara verdiğini açıkladı. TCMB yaptığı açıklamada ayrıca, Türk Lirası zorunlu karşılıkların döviz cinsinden tesis edilebilmesi imkânı azami oranını %40’tan %30’a indirilmesine karar verdiğini duyurdu. Yabancı para zorunlu karşılık oranlarının ise tüm vade dilimlerinde 100 baz puan artırılmasına karar verdi.

Yorumlar

Banner

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları