Sosyal Medya
**8*

2020’de dünya ekonomisi: Kırılgan ve sisli

27 Aralık 2019

Büyük bir azimle 2020 tahminlerime devam ediyorum. Rahatlıkla söyleyebilirim ki, son 30 yılda sonlandırmaya bu denli yaklaştığım tek proje bu. Bu kısmı tasarlarken önce büyük bir iç sıkıntısı içindeydim, çünkü okuduğum kaynaklar tam bir copy-paste konsensustu. Merak etmeyin, resesyon yok, büyüme biraz hızlanacak, enflasyon sorun değil, 2021’de daha da iyi oluruz, alimallah.

Amenna, Trump ve X Jinping gibi biri gomonist öteki komprador dünya düzenlerinin iki dev lideri herhalde sözlerini tutar ve Ocak’ta bir Ticaret Antlaşması’na imza atarak güven krizini bir nebze yatıştırır, global ticaret akımları yıllık %1.5 büyümeden %2.5’a hızlanır. 2019 boyunca Fed’in çantalarda taşınan Alman sosisi boyunda bir kucak köpeği yumuşaklığında piyasaların her hırlayışında faiz indirmesi de tüm dünyada bir parasal gevşeme modası başlattı, o da yeni yılın ilk yarısında Gelişmekte Olan Ülkeler’de (GOÜ, Piyasalar = GOP) bir nebze hızlanmaya meydan verir. Dolar Endeksi bu sene yatay seyrder, petrolden— herhalde- bir cacık olmaz, ama İran ve Irak’ta patlama noktasına kadar kalplerde biriken öfkeyi takip etmek lazım.

ABD’de enflasyon yükseliyor, gıda fiyatları Kasım’da artış trendine girdi, fakat Çin ve Japonya deflasyon ihraç ederken, Euro-bölgesi’nde enflasyonu canlandırmak için damardan 500 mg kortizon zerketmek lazım.   Enflasyon Japonya dışında rezerv para merkez bankası hedeflerine birazcık daha “yakınsar” ve Fed-AMB daha fazla parasal gevşemeye teşebbüs etmez.

Yani, çok sıkıcı bir manzara. Dünya 2019’da en kötüsünü geride bıraktı, 2020’de bir-iki tık hızlanacak. Nokta.

Dikkat ederseniz, makalenin %37.5’in tamamladım ve daha tek bir rakam dahi kullanmamayı becerdim. Rakam ve istatistikler muhayyelesi ve hitabet gücü olmayan ekonomistin dostudur, benim ihtiyacım yok. Her kurumun dünya ekonomisinin büyümesi hususunda değişik ölçüm metodolojileri var, rakamları bilseniz ne işinize yarayacak?  Bilmeniz gereken tek şey, 2020 yılında da dünya optimal kapasitesinin altında büyüyecek. Zaten, dünya aşırı ısınma bölgesine girmeden enflasyonda da hızlanma çok zor. Ekonomistler buna Filips Eğrisi’nin yataylaşması diyor, ben demiyorum. Çünkü, ben sanat için değil halk için ekonomi yapıyorum.

 

Ama, “ben illaki rak-kam isterim, yoksa mazohist ruhum tatmin olmaz” diyorsanız, nah işte, Aralık S&P Global 2020 tahmin tablosu tepe tepe kullanın:

Efendicazım, sonra, detayları incelemeye başlayınca, resmen şehvet bastı, lo.  Kasıklarımda bir ısınma hissettim. 2020 hiç de öyle sakin geçecek gibi değil. Özellikle yılın ikinci yarısında Nijeryalılar’ın dediği gibi “Kaka elektrikli pervaneye çarpacak”. Öncelikle, Ticaret Antlaşması imzalanır da, kaç ay uygulanır, büyük soru işareti. Ne ABD’nin gümrük vergilerini hemen kaldırmaya niyeti var, ne de Çin’in artık mutad endüstriyel espiyonaj-teknoloji gaspı huyundan vazgeçmeye. Bu konulara bir önceki makalemde (Soğuk Savaşın Sıcak Nefesi) değindim. Kasım seçimleri yaklaşırken Trump üzerinde Çin’e sert bir tokat atması için baskı artacak. Siz güya ABD siyaseti  uzmanı olan zevatın “Trump yine tulum çıkartır” kehanetlerine kulak asmayın. Demokrat aday belli olmadan, bu konuda söylenecek her şey afakidir, havada asılı kalır.  Ticaret Barışı biterse, işdünyası güveni yine düşer ve ticaretten öte, zaten nerdeyse sıfırlanan sabit sermaye yatırımları eksiye düşer.

İkincisi, onlarca araştırma kurumu ve yatırım bankası raporu okudum, Latin Amerika’dan Orta Doğu ve şimdi de Hindistan’da patlak veren sosyal patlamaların ekonomik maliyeti hiç dikkate alınmamış. Bakın, Hong Kong resesyonda. Lübnan temerrüte düşebilir. İran zaten bitik. Irak da 2020’de fakirleşebilir. Hindistan’da büyüme tökezlerken, kanlı protestoların sürmesi en acil önlem olan bankacılık sisteminin islahı ve bütçe disiplinini geciktirir.

Kısa geçerek, bir diger konuya atlıyorum. GOÜ’de borç $55 trilyon. Düşük faizler ve likidite bolluğunda ödeme krizi çıkmaz. Ama bu denli borcu olan şirketler yatırım da yapmaz, fazla istihdam da. Dış borç işinin bokunu çıkartan bazı Afrika devletlerinde ise ciddi istikrar tedbirleri ve “speed dialdan” IMF’yi arama operasyonları ise hızlanarak çok sayıda ülkede büyüme momentumunu frenleyebilir.

Belki dikkatlerden kaçmıştır. Aralık ortası itibarıyla, Çin özel sektör tahvillerinde temerrüt oranı %4.1’e yükseldi, $20 milyardan fazla tahvil sizlere ömür.  Önemli bir meblağ değil, ama Beijing piyasaya çok fazla para vermeye çekiniyor. Ticaret Antlaşması imzalansa ve uygulansa dahi, Çin ekonomisinin çok fazla hızlanacağına benim aklım yatmıyor.

Neyse, gelelim en önemli konuya. O da jeo-politik. İran’ın çok fazla üstüne gittiler, o da Irak’ı çok sıkıştırdı. İran iç baskıları yatıştırmak için ABD, İsrail ve Suudi Arabistan’a şantaj maksadıyla her an nükleer bir “şaka” yapabilir, ya da Hürmüz Boğazı’nda olay çıkartabilir. İran’ın ne pahasına olursa olsun Irak’da nüfuzunu koruma çabası ise iç savaş, ordan da petrol sevkiyatının hızla gerilemesine kadar giden kanlı olaylar zincirini başlatabilir.

Brent $60-70 arasında seyrettiği sürece, dünyanın sıkıcı bir 2020 geçireceği senaryosuna en azından yılın ilk yarısı için katılırım. Ama jeo-politik risk priminin petrol fiyatına $10-20 eklediği bir senaryoda, film kopar. Yine belki dikkatinizden kaçmıştır diye hatırlatayım. ABD 10-30 yıllık DİBS getirisi ve petrol fiyatı arasında oldukça yüksek  doğrusal korelasyon var. Ek olarak, belirsizlik arttığında, millet dolara kaçıyor. Yükselen ABD faiz-doları ikilisi GOÜ hallaç pamuğu gibi atar. Daha da ötesi halen $11 trilyona inen eksi getirili tahvil stoğu hızla azalarak piyasalarda panik yaratır. Bu paniğin reel sektöre sıçraması ciddi  tehdit boyutlarına yükselebilir.

 

Bunlar ne zaman gerçekleşebilir?  Yine yılın ikinci yarısına bakıyoruz. Yalnız Trump değil, tüm ABD siyasasının İran’ın husyelerini sıkma stratejisinde fikir birliği ettiğini hatırlatayım. İran’ın içerde bunalıp Irak’ı zor kullanarak elde tutma çabası da ABD’yi iyice kızdırabilir. Ek yaptırımlardan bunalan İran da misilleme yapmak zorunda kalır. Trump’ın seçimi yaklaştıkça, Trump’ın yapacağı seçim de yaklaşacak. Vay be, ne kelime oyunu yaptım ha!

 

Websiteme  bir göz atın, yeni güzellikler var:    http://atillayesilada.com/basin/

 

 

Yorumlar

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları