Sosyal Medya
**8*

Tehlikeli oyunlar bunlar

13 Aralık 2018

TCMB bugün faiz indirmez. Gerek de yok zaten, asıl öneme haiz olan kredi faizleri emirlerle indiriliyor.  Emirle indirilen tek şey kredi faizi de değil, süpermarketlerde fiyatlar, Hazine ihalesinde teklifler, kar marjları hep emirle.  Hangi şirketin kurtarılıp hangisin kaderine terkedileceği, kime kredi çıkacağı, hangi müteahhite ödeme yapılacağı? Artık hepsini Saray Ekibi belirliyor. Türkiye serbest piyasa ekonomisinden çıkıp Serbest Saray Ekonomisi rejimine girdi.

AKP anketlerde sürekli daha fazla oy kaybediyor, kaybettikçe ekonomiyi toparlamak için terliyor, çabaladıkça ekonomi daha fazla batıyor.

 

Can Selçuki’nin makalesini okudunuz mu?  İstanbul Ekonomik Araştırmalar (IEA) yıllardır tanıdığım bir ekip ve siyasete bulaşmayan, dürüst, tarafsız araştırmacılar. Size Kasım anketinde buldukları oy oranını göstereyim.  AKP oyları düşerken, CHP ve MHP yükseliyor.

 

Elimde şahsa özel olduğu için açıkça paylaşamayacağım başka güvenilir  bir anket daha var,   onda da kararsızlar dağıtılmadan AKP %29.9’a düşüyor.

Ben taraflı bilgi vermem, daha doğrusu veremem. Kendim Deist-Odinist olsam da Müslüman aileden geldim, Ananem kabrinde izdirap çeker sonra. Kararsızları partilerin oy oranına göre dağıtırsanız, AKP 24 Haziran seçimlerine kıyasla yatay; CHP, MHP ve HDP ise az miktarda oy kazanıyor.

Ama kararsızlar kıstelyevm usulüyle dağıtılamaz. Neden böyle olduğunu da IEA anketi cevaplıyor, eğer ekonomi düzelmezse, AKP seçmeninin üçte biri gazlamak niyetinde.

AKP en sık anket yaptıran, onun da ötesinde harkulade yaygın ve meşakkatli teşkilatı ile çok iyi nabız tutan bir parti. Ekonomik sıkıntının farkında, bir şeyler yapmak zorunda, yoksa İstanbul’da CHP beni aday çıkarsa tulum çıkartacağım, hem de Satanist sloganla. Halk öyle kızgın ki, sandığa  kan almaya gidecek-damardan değil.

Mesele şu ki, 24 Haziran’da başarıyla denenen emekliye ikramiye, dula maaş, bakireye çeyiz oyunları sökmüyor. Hazine tam takır kuru bakır. TCMB faizini de indiremiyorsun (para basamıyorsun), çünkü daha dedikodusu çıktığı anda yabancısı, yerlisi, Marslı’sı dövize kaçıyor.

İşte bunun için Kredi Garanti Fonu benzeri şapkadan tavşan çıkartma kolpo-çino başladı. Ama şapkadaki tavşan geberdği için bu kez “nekromansi” yani ölü diriltme ayinleri yapılıyor ki, fantazi romanı ya da zombi filmiyle ilgili herkes bilir, ölüler dönüp geldiğinde sizi oyar.

Hazine’nin meteliğe kurşun attığının ilk delili Salı günü yapılan ihale. Sabahın 5’nde New York’lu bir yatırımcıdan e-mail. İhalenin rekabetçi bölümünde “birileri” ikincil piyasa faizinin 250 baz puan altında teklif atmış. Sonra malın çoğu zararına piyasa yapıcılara kakalanmış. Tetkik ettim, soruşturdum, doğru. Piyasada benzer kağıt %20-21’le verimle işlem görürken,  %18.62’den nefes borusuna kağıt kaçan Piyasa Yapıcılar adlarını Piyasadan Kaçıcılar olarak tadil ettiler. Bana yazan yabancı fon yöneticisi de “Ocak-Mart döneminde bizi çok ararsınız” mealinde bir şeyler eklemiş.

Zaten, Berat Abim, “Cebim sağlam, belki Aralık’ta da ihaleye çıkmam!”  demiyor muydu?   Ne çabuk bitti cukka ya?  Aney, yoksa millet vergi filan ödemeyi  kesti mi?

 

Aynen öyle oldu, bakın Hakan Özyıldız’ın tweetidir:

Bu arada halk ödemiyor değil, ödeyemiyor. Haberini yaptık, Ekim’den Ekim’e AVM ciroları sadece %17 yükselmiş, ama aynı dönemde TÜFE %25, yani esnaf para kaybetmiş!  Bilirsiniz, Türk önce yatır, sonra AVM ziyaret eder. Artık orada da alışveriş edemiyorsa? Erken tükenmişlik sendromu.  Zaten ondan  ”tüketici” diyorlar.

 

Çare? Dükkan baskınları, KDV iadesi isteyenlere vergi müfettişi göndermeler, iflas-alacak işlerini araya partiden adam sokarak halletmeler, batık şirketler için rica-minnet partiye yakın ortak bulmalar.

Ama bunların ispatı zor. Size en tehlikeli oyunu anlatacağım. Bankalara kredi faizlerini düşürmeleri için akılalmaz bir baskı var. Onlar da düşürüyor:

Ama doğal olarak para kazanmak için TL mevduat faizini de düşürüyor. TCMB Beklenti Anketi’ne bakın, 12-24 ay vadede enflasyon öngörüleri mevduat  faizine paralel şekilde düşmüyor!  Yani, mudinin algısına göre reel faiz düşüyor.  Bu oyunun devamı halinden, dövize kaçış başlar, dostlar.

Ama cambazda oyun bitmez misali, Ankara’da kumpas bitmez. Yeni filmimizin adı vatandaşa dövizle bono satma. 13 ay vade, dolar %4, Euro %2.5 faiz. Bilmiyorum kimse alır mı, çünkü bankalar da aynı faizi daha kısa vadeye veriyor. Ama vatandaş alırsa da bankadan parasını çeker de alır, kimse yastık altında yağmurlu gün için sakladığı bir kaç kuruşu çıkartıp Hazine’ye emanet etmez.

 

Yani, bankaların F/X mevduat havuzu da daralacak. Adam mecburen F/X mevduat faizini yükseltip Hazine’yle rekabete girecek, ama kredi faizini yükseltemeyecek, çünkü başında zebellah gibi kamu var, ilk istihbaratta ihtar geliyor.

 

Banka da ne yapıyor?  “Tiktir et bu kredi işini” diyor. Bakın bankalar yılbaşından bu yana ne yapmışlar (İş Bankası Araştırma Raporu’ndan):

“Krediler tarafında ise bankalar toplamda 1,4 milyar USD net geri ödeme gerçekleştirirken, diğer sektörler sınırlı tutarda net kredi kullanımı gerçekleştirdi.

12 aylık kümülatif verilere göre Ekim ayında uzun vadeli borç çevirme oranı bankacılık sektöründe kredi talebindeki yavaşlamaya paralel gerilemeye devam ederek %89 oldu.

Bankacılık dışı sektörlerde ise bu oran %138 düzeyinde gerçekleşti”.

 

Yani banka şirketlere, “bana gelmeyin, gidin kendi kredinizi kendiniz bulun” diyor.

 

Sözü ben değil sevgili dostum Çetin Ünsalan bitirsin:

 

“İç piyasaya baktığımızda kırılmış bir ödemeler zinciri, sadece dolar bazında değil, TL bazında da artan maliyetler, konkordatolar, gizli iflas içinde yaşayan firmalar, işsizlik ile ilgili bizi bekleyen tehlike, daralan bir ekonomi ve iç piyasayı da arka arkaya sıralamak mümkün”.

“Esasen finans kesiminde de durumun çok farklı olduğu söylenemez. Orada da başta inşaat sektöründen kaynaklanan riskler olmak üzere, karlılığın dosya masrafı ve benzeri bankacılık dışı gelirlere dayanması, sendikasyon kredilerindeki maliyetler başta olmak üzere, 28 milyonu aşan icra dosyası ve 600 milyar TL’ye vurmuş tüketici kredisi riskin boyutunu yükseltiyor”.

 

 

Peki ne olacka bu oyunun sonu?  Çok basit. “Fırat’ın Doğusu” “Yeni Gezi geliyor” öcüleri  seçmeni kesmez, denendi bıktırdı. Şubat’ta TCMB para basacak, Hazine de  ne pahasına olursda olsun dışardan borç bulup içerde dağıtacak. Hadi yaşadınız, iki ay sabredin, size yonca biçecekler.

 

FÖŞ

 

ParaAnaliz’in eşsiz haber, analiz, hakaret, dedikodu, hurafe ve komplo teorilerini anında takip etmek için biz Facebook’ta   takibe alın. Sayfamız: Bilgekonomist. Niye böyle, biz de hatırlamıyoruz, sarhoştuk herhalde.

 

Yorumlar

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları