Sosyal Medya
**8*

Machiavelli’den para politikası dersleri

29 Kasım 2016

Aşağıdaki yazıyı 2013 Eylül’ünde yazmıştım. Üzerinden geçen 3 yıldan fazla zamanda yazının güncelliğini koruyor olması, değişen onca şeye rağmen bazı şeylerin değişmemekte ısrar ettiğinin de göstergesi.

Bir yanda ABD Merkez Bankası’ndan beklenen faiz artırımı gündemi ziyadesiyle işgal ediyor. Diğer yandan da TL’nin değer kaybetmesi ile Türkiye ekonomisine ilişkin endişelerin daha fazla kişi tarafından farkedilmesi, TCMB’den beklentileri gerçekdışı bir çizgiye taşıyor. Velhasıl 2017’de yine para politikasını ve merkez bankalarını bolca konuşacağımız anlaşılıyor. O halde, bu yazının vakti yine yeniden geldi demektir.

Bertnard Russell’in “gangsterlerin el kitabi” dediği ve Machiavelli’nin kaleminden çıkan “Prens”, para politikası için de bir şeyler söylüyor olabilir mi? Bir bakalım…

Kitaptan alıntıları takip eden parantez içindeki cümleler, benim yorumlarımdır.

1- Hekimlerin verem için söyledikleri burada da geçerlidir: Başlangıçta bu hastalığı iyileştirmek kolay ama teşhis etmek zordur; zaman geçtikçe başlangıçta teşhis ve tedavi edilmediği için, hastalığı teşhis etmek kolaylaşır ama iyileştirmek zorlaşır.

(Genel dengede tepki gerektiren bir değişiklik var ise, öncül tepkiler faydalı olabilir. Sorunları inkâr edip tepki vermekte gecikirsen, sonrasında vermen gereken tepkinin miktarı çok daha yüksek olacaktır.)

2- Romalılar, her zaman bir çözüm yolu bulmuş ve savaştan kaçınılamayacağını, ancak başkalarının yararına ertelenebileceğini bildikleri için, hastalığın ilerlemesine asla izin vermemişlerdir.

(Ekonomideki sorunların büyümesine izin vermeden müdahale etmek gerekir.)

3- (Romalılar)günümüz bilginlerinin dillerinden hiç düşürmediği “zamanın avantajlarından yararlan” önerisinden asla hazzetmediler. Bunun yerine kendi güçlerinden ve uzak görüşlülüklerinden yararlandılar.

(Bol küresel sermaye, gerileyen petrol fiyatları ya da tek seferlik olumlu gıda fiyatları sürprizine değil, kendi kontrolündeki yapısal resme bak.)

 4- …ve ilk hatayı yapınca, başka hatalar yapmak zorunda kaldı…

(Yorumsuz…)

 5- Savaştan kaçınmak için asla bir karışıklığın sürmesine izin vermemelidir, çünkü savaştan kaçamazsın sadece ertelersin.

(Ertelediğin her para politikası tepkisi, geç kaldığın her gün, sana daha büyük bir zorluk olarak geri döner.)

6– Yürekli bir kişiyse, zorluklar karşısında telaşa kapılmıyorsa ve başka önlemleri gözardı etmiyorsa ve kişiliğiyle ve kurduğu düzenle herkesin moralini yüksek tutabiliyorsa, sağlam temeller atmış olduğunu görür.

(Piyasa dalgalandı diye ya da istiyor diye para politikası tepkisi verilmez! Kredibilitesi yüksek bir merkez bankasının duruşu da hareketleri kadar etkili olabilir.)

 7- Tuzakları tanımak için tilki, kurtları korkutmak için aslan olmak gerekir.

(Bir merkez bankası, en az diğer iktisadi paydaşlar kadar ve mümkünse onlardan daha fazla uyanık olmalıdır.)

8- Ya insanların gönlünü hoş tutmalı, ya da onları yok etmelidir. Çünkü insanlar uğradıkları küçük zararların öcünü alırlar, ama büyük zararların öcünü alamazlar.

(Gerekli olduğu noktada, Merkez Bankası elini korkak alıştırmamalıdır!)

Her konuyu para politikasına getirebildiğim doğrudur. “Yukarıdaki mesajlar bizim MB’ye mi?” diye soracak olursanız, “1531’de bu kitap yayınlandığında, TCMB mi vardı?” diyebilirim… ya da demem!

Yorumlar

Banner

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları