Sosyal Medya

Piyasalar

Darphane’den daha fazlasını bekliyoruz!

Pazar günü ParaAnaliz’de gördüm haberi. “Cumhuriyet altınına kimlik geliyor” şeklinde güzel bir başlıkla yayımlanmış haber. Darphane ve Damga Matbaası Genel…

Darphane’den daha fazlasını bekliyoruz!

Pazar günü ParaAnaliz’de gördüm haberi. “Cumhuriyet altınına kimlik geliyor” şeklinde güzel bir başlıkla yayımlanmış haber. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürü Sadettin Parmaksız, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ile bu konuda çalıştıklarını ifade etmiş haberde. Konuyu önceden biliyorum, Borsa İstanbul’da Başkan Yardımcısı ve daha sonra da Genel Müdür Yardımcısı olarak çalışmaktayken eski Altın Borsası’nın Borsa İstanbul ile birleşmesinin ardından Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası ve ayrıca saklama kasası da bana bağlanmıştı. Bu konu aslında yeni değil, çalışmalar yaklaşık iki yıldır yapılmaktaydı, benim de bu konuya epey kafa yormuşluğum vardır.

Ülkemizdeki altın ticaretinde Darphane imalatı olan Cumhuriyet altını önemli bir yer tutuyor.  Bu altınları üretme hakkı sadece Darphane’ye ait. Ancak eskiden beri piyasada bir söylenti dolaşır, Cumhuriyet altınlarını Darphane dışında da üreten bazı tesisler olduğundan, hatta bunlardan bazılarının eski Osmanlı toprağı olan Arap coğrafyasında faaliyet gösterdiğinden bahsedilir piyasada.

Darphane tarafından üretim hakkı olan Cumhuriyet altınlarını üretmek kalpazanlık suçuna giriyor, dolayısıyla bunun yapılması ağır yaptırımlara tabi, ancak taklit altını tespit etmek sahte parayı tespit etmek kadar kolay değil. Diğer taraftan sahte para değersiz ancak sahte cumhuriyet altını yine de altın ihtiva ettiğinden bir değeri var. Bunun yanında henüz Darphane tarafından herhangi bir kimlik bilgisi altının içine ya da bir yerine yerleştirilmediğinden Cumhuriyet altınının aynısını  yapmak çok da zor değil.

Eritilen altını Cumhuriyet altını kalıbına uygun bir şekilde basarsanız taklit altını yapmış oluyorsunuz. Cumhuriyet altını malum 22 ayar altın, sikke olan Ata lira olarak da biliniyor 7,216 gram, ziynet şeklinde olan da 7,016 gram ağırlığında. Taklit altını yapanlar muhtemelen az biraz ayardan, az biraz da gramdan eksik yapıyorlar ise bu iş iyi de kậr bırakabiliyor. Ancak tekrarlayalım bu iş sahte para basmaya benzer bir suç ve ağır hukuki yaptırımları var.

Burada bir parantez açayım. Türkiye’de faaliyet gösteren ve özellikle Londra Külçe Altın Birliği (LBMA) onaylı rafinerilerin ürünlerinin sahtelerinin basılması da aynı kapsamda değerlendirilmeli bana göre. Mevcut mevzuat bu işlemi kalpazanlık suçu olarak görmüyor. Son derece sıkı kurallar çerçevesinde faaliyet gösteren, ulusal ve uluslar arası çapta denetime tabi, ürünleri dünyanın her tarafında alınıp satılan rafinerilerimizi bu tür sahteciliklerden korumalı, el üstünde tutmalıyız.

Borsa İstanbul’da çalışmakta iken Darphane’ye olan ilgimin sebebi altın madenine  özel sevgimden kaynaklanmadı elbette. Biz Borsa İstanbul bünyesinde altın ticaretini nasıl geliştiririz diye düşünürken gündeme Cumhuriyet altınlarının işlem göreceği bir piyasa açma konusu da geldi. Perakende piyasada çok alınıp satılan ve alım satım makası nispeten geniş olan Cumhuriyet altınının piyasasının Borsa İstanbul bünyesinde açılması halinde sahte altın ile nasıl başa çıkarız konusu da tartışıldı.  Bu çerçevede Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürü Sadettin bey ile de tanıştık ve konuyu karşılıklı değerlendirdik birkaç defa. Sayın Parmaksız Cumhuriyet altınını sahteciliğe karşı koruyacak bir sistem üzerinde çalıştıklarını söylemişti,  demek ki belli noktaya gelmiş çalışmalar, inşallah kısa zamanda olumlu sonuçlanır.

Bu konu önemli, İran’da mesela borsa bünyesinde altın işlemleri külçeden daha ziyade sikke olarak işlem görüyor dolayısıyla bence sahteciliğe önlem alınırsa Borsa İstanbul Cumhuryet altını piyasası da rağbet görür. Yalnız bunu yaparken aracılığı öldürmemeye de dikkat edilmeli. Cumhuriyet altını işlemlerinde belki de sadece kıymetli madenler piyasası aracı kuruluşlarının birbirleri ile işlem yapmasını sağlayıp bu işlemler referans alınarak müşteriler ile tezgahtan işlem yapmaya devam etmesine izin verilmeli. Detaylar önemli, kaş yaparken göz çıkarmamak, sektöre zarar verebilecek uygulamalardan uzak durmak gerek.

Laf iyice uzadı yine Darphane’den asıl beklentimi yazmaya yer kalmayacak neredeyse. Doğrudan anlatayım meramımı. Darphane’de Cumhuriyet altını üretimi süreci özet olarak şöyle çalışıyor. Türkiye’de İstanbul Altın Borsası ve ardından onu devralan Borsa İstanbul tarafından akredite edilmiş rafineriler tarafından üretilen 1 kg lık külçe altınları Darphane’ye götürüp bunları Cumhuriyet altınına çevirebiliyorsunuz.  Darphane bu hizmetine karşılık hizmet bedelini para olarak değil altın olarak alıyor, oldukça da cüz’i bir maliyet  bu.

Herhangi bir vatandaş ya da kurum külçe altını Darphane’ye teslim ederek bu işi yapabiliyor, özel bir ayrıcalık yok. İşte benim itirazım tam da bu noktada ve bunu Borsa İstanbul’da görevde iken Darphane’ye ilettim ancak olumlu bir geri dönüş sağlanamadı. Öncelikle her önüne gelen gerçek ya da tüzel kişinin külçe altın getirip Cumhuriyet altınına dönüştürülmesi işini yapmasına bence izin verilmemeli. Bu işlemi yapabilmek için Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası üyesi olunması şartı getirilmeli. Borsa İstanbul’da görevde iken bu işleme özel üyelik giriş ücreti ve yıllık aidatları düşük belirleyebileceğimizi ifade etmiştik. Amaç bu işin daha kurumsal hale gelmesini sağlamak, böylece Borsa İstanbul’u altın işlemlerinde bir cazibe merkezi yapmaktı. Hadi diyelim halkçılık adına vatandaş getirip külçe altını Cumhuriyet altınına çevirebilsin diye bir düşünce var o zaman bunu 1 kg lık bir adet külçe ile sınırlayalım. Şu an ben Çetin Ali Dönmez olarak 100 adet 1 kg lık altını (bende 1 tanesi bile yok ya neyse)  Darphane’ye götürsem Darphane bunu kabul ediyor ve Cumhuriyet altınına çeviriyor, bana bu iş biraz tuhaf geliyor.

İşin bir diğer tarafı da dikkat çekici. Darphane’ye getirilen altınların nereden alındığı nasıl elde edildiği sorulmuyor bildiğim kadarıyla, sadece Borsa İstanbul Rafineri Listesinde yer alan rafineri üretimi olup olmadığına bakılıyor. İyi de “kardeşim nereden aldın bu altını sen” diye sorulmalı bana göre. Bunun da en iyi belirleneceği yer Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası. Külçe altını Darphane’ye getiren ya Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası’ndan aldığını gösteren belgeyi, ya da Borsa İstanbul üyesi bir kurumdan aldığını gösterir belgeyi ya da akredite rafineriden aldığını gösterir belgeyi ibraz etmeli. Böyle olursa Borsa İstanbul bünyesindeki piyasada külçe altın işlemleri daha likit hale gelir. Şu anda bakın bakalım piyasada hangi kişi veya kuruluş Borsa İstanbul’da altın işlemi yapıyor, ya da oradaki fiyatı referans alıyor, ben söyleyeyim bu türden işlemler son derece az. Borsa İstanbul Altın Piyasası şu anda sadece ağırlıklı olarak ithal altınların tescilinin yapıldığı bir piyasa durumunda. Darphane destek olmazsa, Borsa’da likidite sağlanması kolay olmaz, çünkü herkes doğal olarak denetimsiz piyasada işlem yapar. Piyasayı geliştirelim demekle piyasa gelişmiyor, önlem almak, kurumlar arası koordinasyonu sağlamak gerekiyor.

İLGİLİ HABERCumhuriyet Altını'na kimlik geliyorCumhuriyet Altını’na kimlik geliyor

 

Yorumlar

BAKMADAN GEÇME

Benzer Haberler