Sosyal Medya

Forex

Borsa İstanbul VİOP’ta işlem hacmini uçurabilecek öneri

Okuyucularımızın belki dikkatini çekmiştir, ParaAnaliz’de yazmaya başladığımdan bugüne, asıl uzmanlık alanım olan Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası (VİOP) ile ilgili…

Borsa İstanbul VİOP’ta işlem hacmini uçurabilecek öneri

Okuyucularımızın belki dikkatini çekmiştir, ParaAnaliz’de yazmaya başladığımdan bugüne, asıl uzmanlık alanım olan Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası (VİOP) ile ilgili yazı yazmadım.

VİOP konusunda yazmak benim açımdan en kolayı olurdu, ancak ben kişisel olarak zoru severim. Ayrıca türev işlemler ve enstrümanlar ile ilgili hem Borsa tarafında, hem de piyasa tarafında iyi bir bilgi birikimi oluştu. Borsa İstanbul’dan ayrılalı çok fazla da zaman olmadı, piyasa şimdilik kendi halinde devam ediyor,  şahsım adına buna katkı yapmış olmaktan memnunum.  Dolayısıyla yazılarımın konuları arasında şimdiye kadar VİOP yer almadı, ancak artık zamanı geldi. Çünkü piyasada yenilik yapmak lazım, mevcudu devam ettirerek bir yere varmamız zor.

VİOP’ta iken ve ondan daha önce İzmir’de Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda (VOB) çalışırken temel önceliğim hep daha fazla enstrümanı işleme açmak ya da işleme açık olan sözleşmelerde piyasa ile de istişare ederek gerekli değişiklikleri yapmak ve böylece işlem hacmini arttırmak olmuştur. Borsa tarafında işlem hacminin ve işlem gören ürünlerin artışı sadece borsanın gelirlerini arttırmakla kalmıyor, aracı kuruluşlar ve portföy yönetim şirketlerinde de istihdama katkıda bulunuyor.

Dolayısıyla Borsa İstanbul’un ne yaptığının çok büyük önemi var sektör için. Hele son dönemde aracı kuruluşlardaki şube ve personel azalması beni de tekrar bu konuda düşünmeye sevk etti, işlem hacmi nasıl artar diye kafa yordum biraz.

İşlem hacmine son derece olumlu katkısı olacağına inandığım bir öneri aklıma geldi. Öneri aslında basit: Londra Metal Borsası (London Metal Exchange -LME)  tarafından metal vadeli işlemlerinde uygulanan yöntemin döviz vadeli işlem sözleşmeleri ile başlamak üzere Borsa İstanbul VİOP’ta uygulanmasını öneriyorum. Şöyle anlatayım: Şu anda Borsa İstanbul’da döviz vadeli işlem sözleşmeleri aylık işlem görüyor, her ayın sonunda vadesi dolan sözleşmeler alınıp satılıyor. Bu şekliyle vadeler esnek olmadığı için reel sektörün ihtiyaçlarına tam cevap veremiyor ve aynı zamanda spot döviz piyasa işlemlerine alternatif olamıyor. Bu sorunu VİOP’ta her işlem günü vadesi bir ay, iki ay, üç ay olan yeni sözleşmeleri işleme açarak çözebiliriz diye düşünüyorum. Bu yöntem ile bir süre sonra sadece üç aylık sözleşmeleri her gün açmak yeterli olacak. Başka bir ifadeyle;

  • Ocak ayının ilk işlem günü, Ocak ayının son iş günü vadeli, Şubat ayının son iş ünü vadeli ve Mart ayının son iş günü vadeli kontratlar işleme açılacak.
  • Ocak ayının ikinci işlem günü, Şubat ayının ilk iş günü vadeli, Mart ayının ilk iş günü vadeli, ve Nisan ayının ilk iş günü vadeli kontratlar işleme açılacak
  • Ocak ayının üçüncü işlem günü, Şubat ayının ikinci iş günü, Mart ayının ikinci iş günü, Nisan ayının ikinci işgünü vadeli kontratlar işleme açılacak.

Bu her gün böyle devam ederse Ocak ayı sonunda, Şubat, Mart ve Nisan ayının tüm iş günlerinde vadesi dolan kontratlar (yaklaşık 55-60 adet) VİOP’ta işlem görmekte olacak. Bu noktadan sonra da artık vadesi birer gün kayan üç aylık kontratların açılması yeterli olacak. Şubat ayının ilk günü hem aynı gün vadesi dolan kontrat işlem görecek, hem de vadesi bir gün sonra, iki gün sonra, üç gün sonra ve aslında gelecek üç ay içindeki tüm işgünlerinde vadesi dolacak kontratlar işlem görecek. Yani bir nevi spot döviz işlemleri de nakit uzlaşma esaslı olarak VİOP’ta her gün işlem görmeye başlayacak. Tıpkı LME’de hem spot, hem de vadeli metal kontratlarının işlem gördüğü gibi.

Benim burada ayrıca teslimata yöntemine dair biraz daha yenilikçi bir önerim var. Döviz kontratları halen VİOP’ta işlem görmekte olduğu üzere temelde nakit uzlaşmalı olmalı. Fiziki teslimatlı döviz kontratı çalışmadı malum VOB’da denemiştik. Fakat spot döviz piyasası fiziki teslimatlı çalıştığı için önerim şöyle: Her döviz kontratının son işlem gününde belli bir saate kadar (örneğin öğleden sonra saat 4’e kadar) fiziken döviz almak veya fiziken döviz satmak isteyenlere Takasbank’a başvuru hakkı tanıyalım.

Bu saate kadar gelen fiziki talepleri piyasa yapıcı bankalara yönlendirelim ve onlar iki gün sonra takas olmak üzere (T+2) fiziki döviz alım ya da satım taleplerini karşılasın. Kalan açık pozisyonlar da nakit uzlaşma usülü ile sonlandırılsın. Bu yöntem ile Borsa İstanbul VİOP sadece vadeli işlemlerin değil spot döviz işlemlerinin de merkezi olur. Belki bir tane de sadece bankaların işlem yapabileceği ve sözleşme büyüklüğü 100.000 USD ya da 1 milyon USD olan bir başka döviz kontratı türü daha açılır, aynı Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası’nda gecelik borçlanmalarda  olduğu gibi.

Ben buradan üzerime düşeni yapıyor ve öneriyorum. Gerisi Borsa İstanbul’a kalmış. Ancak özellikle vurgulamakta fayda görüyorum; işlem hacmini arttırmaya dönük bu veya başka tür hamlelerin yapılması son derece gerekli, yoksa aracı kuruluşların ve sermaye piyasamızın geleceği parlak görünmüyor.

Yorumlar

BAKMADAN GEÇME

Benzer Haberler