Sosyal Medya

Ekonomi

Kurdaki hareket yatırımcı davranışını nasıl etkiliyor?

İnsan davranışları bireysel ve kitlesel bağlamda çok farklılıklar gösterir. Gerek bireysel olarak, gerekse  toplumsal olarak verilen tepkilerin matematiksel modellemesi neredeyse…

Kurdaki hareket yatırımcı davranışını nasıl etkiliyor?

İnsan davranışları bireysel ve kitlesel bağlamda çok farklılıklar gösterir. Gerek bireysel olarak, gerekse  toplumsal olarak verilen tepkilerin matematiksel modellemesi neredeyse imkansızdır. Matematik dahisi Newton bile Borsa’da para kaybetmiş, artık gerisini siz düşünün.  Özellikle piyasalarda kitlesel hareketleri tahmin etmeyi sağlayan bir model geliştirilebilmiş olsaydı alım satım yaparak zengin olmanın kapısını aralamış olurduk, bunu bulsam kimseyle de paylaşmaz, doğrudan işlem yapmaya başlardım.

Diğer yandan, zaman zaman yüksek getiriler sağlayan portföy yöneticileri medya konusu oluyor ama  genelde tutarlı bir şekilde her dönem piyasadan dahi iyi performans göstermek mümkün değildir. İnsan ve kitle davranışları son derece karmaşık bir düzen içinde birçok farklı şeyden etkileniyor, rasyonel davranış tanımına uymayabiliyor  ve dolayısıyla tahmin edilemez bir yol izliyor.

Davranışsal finans ile uğraşanlar tam da bu konulara kafa yormaktalar. Bazı deneyler yapılarak insan ve kitle psikolojisinin verdiği tepkiler ölçülmeye çalışılıyor. Örneğin bir yol üzerinde birbirine çok benzeyen, yemek ve servis kalitelerinde hiç fark olmayan iki restorandan caddeye  yeni gelen ve yemek yemek isteyenler daha kalabalık olanını tercih ediyorlar. İşlem hacmindeki hareketlilik yeni yatırımcıları da çekiyor anlayacağınız. Caddeye yeni gelen insanların restorandaki kalabalığa bakıp bundan sonuç çıkarmalarına benzer şekilde piyasalarda işlem yapanlar işlem hacminden, fiyatların gidişatından, büyük oyuncuların davranışlarından anlam çıkarmaya, arka planda ne olup bittiğini çözmeye ve ona göre pozisyon almaya çalışıyorlar.

Kitle psikolojisiyle ilgili okuduğum kaynaklardan yorumları en fazla dikkatimi çeken Fransız düşünür Gustave Le Bon olmuştur. Le Bon’a göre insanların bireysel olarak akıl ile zeka ile tepki verme ihtimalleri oldukça yüksektir,  ancak topluluk içinde bireyler açısından akıldan daha çok duygular yönlendiricidir, bir baka deyişle insanoğlu bireysel olarak çoğu zaman rasyonel olarak tanımlanabilecek davranışlar sergilerken kitle halinde irrasyonel davranmaya meyillidir. Bu çerçevede bakıldığında insanların sokakta biraraya gelmeleri gerekmiyor, piyasalarda yaşanan gelişmeler sonucu oluşabilecek panik havası genelde yatırımcılar  arasında zaman zaman açık tartışmalar, zaman zaman fısıltı şeklinde yayılabilir ve sosyolojik tepkiler piyasalarda yüksek dalgalanmalara ve fiyat anomalilerine yol açabilir.

Son dönemde kurlarda yaşanan hareketliliğin bu gözle bir daha değerlendirilmesinde fayda görüyorum. Kurlardaki hareketliliği Merkez Bankası da elbette anbean takip ediyordur.  Fiyatlardaki yükselişin kitlesel panik havasına dönmesine müsaade etmemek son derece önemli olduğu su götürmez bir gerçek.

Bunun için gerekirse piyasaya müdahale de edilir, faizler de arttırılabilir ya da başka tedbirler de devreye girebilir. Bu sinyali Merkez Bankası’nın vermesi önemli. “Kurlardaki harekete döviz satarak müdahale etmeyeceğiz” şeklindeki açıklama gerçekten kurlara müdahale edilmeyeceği anlamına geliyorsa bence doğru değil. Tam tersine Merkez Bankası gerekli gördüğü anda döviz satışı yaparak piyasaya müdahale edebilmelidir.  Öyle anlar gelir ki müdahale edilmemesi sonuçları çok ağır panik hareketler yaratır. Piyasa, kurlara müdahale edilmemesinin ardında başka bir sebep aramaya başlar, acaba döviz rezervinin yeterli olmadığı mı düşünülmektedir. Ya da piyasanın bilmediği ancak siyasetin ya da bürokrasinin bildiği daha kötü bazı ekonomik ya da siyasi gelişmeler mi olmaktadır. Ya da TCMB örneğin faizleri aniden arttırmak gerektiğinde arttıramamaktan mı çekinmektedir.

Yatırımcıların kitle halinde haleti ruhiyesinin panik havasına dönmesine asla müsaade edilmemelidir. Siyasi irade Merkez Bankasına spot piyasaya döviz satışı, faizlerin arttırlması vb. her tür operasyonel alanda güvendiğini, tam yetki verdiğini piyasa oyuncularına hissettirmelidir. Piyasalara zamanında ve gerektiğinde sopa gösterilmelidir, tabirimi mazur görünüz davranışsal finans literatüründe de kullanıldığı için kullanıyorum bu terimi “aksi halde sürüye hakim olmak daha zorlaşır”.

Yorumlar

BAKMADAN GEÇME

Benzer Haberler