Kudret AYYILDIR

Tarım Dışı İstihdam Nasıl Yorumlanabilir?

28 Ocak 2019

Finansal piyasalarda yer alan katılımcılar, 01 Şubat Cuma günü ABD’den gelecek kritik verilerin  (Tarım Dışı İstihdam, İşsizlik Oranı, Ortalama Saatlik Kazançlar) varlık fiyatları üzerindeki olası etkilerini bilmek ve buna uygun stratejiler belirlemek ister. Ancak söz konusu olası fiyatlama davranışı öncesinde ilgili verilere yönelik tüm detayların (teorik + uygulama) bilinmesi gerekiyor. Bu sebeple de “Tarım Dışı İstihdam” temalı raporumuzun başlangıcında, ilgili verilerin ne olduğunu aktaracağız. Raporumuzun ilerleyen bölümlerinde ise bu verilerin geçmiş dönemdeki etkilerinden bahsedeceğiz.

 

Tarım Dışı İstihdam (Non – Farm Payrolls)

 

Tarım sektörü haricinde (Sanayi, Kamu, Hizmet, vb) son ay içerisinde çalışan insanların sayısındaki değişiklikleri belirler. Bu sayının piyasa beklentisi üzerinde gelmesi ülke para birimi için pozitif, piyasa beklentisi altında gelmesi ise ülke para birimi için negatif bir etki bırakabilir. Burada yer verdiğimiz piyasa beklentisi, ekonomik takvim içerisinde yer verdiğimiz beklenti rakamı olarak dikkate alınmalıdır.

 

*** İstihdam piyasası görünümünün daha şeffaf bir şekilde yorumlanabilmesi için mevsimsellik faktörü dikkate alınmakla birlikte Tarım sektörü ilgili istihdam hesaplamalarına dâhil edilmemektedir.

 

 İşsizlik Oranı (Unemployment Rate)

 

ABD ekonomisinde geride kalan ay içerisinde, iş aradığı halde iş bulamayan kişilerin, toplam iş gücü içerisindeki oranını ifade etmektedir. Bu oranın piyasa beklentisi üzerinde gelmesi ülke para birimi için negatif, piyasa beklentisi altında gelmesi ise ülke para birimi için pozitif bir etki bırakabilir. Burada yer verdiğimiz piyasa beklentisi, ekonomik takvim içerisinde yer verdiğimiz beklenti rakamı olarak dikkate alınmalıdır.

 

*** İşsizlik oranı, son yıllarda önemli bir toparlanma kaydetmektedir. Kriz zamanında yaklaşık olarak %8,5 seviyesine yakın olan işsizlik oranı her yıl kademeli bir şekilde gerilemektedir. 2018 yılında bu gerilemeyi net bir şekilde izledik. Ekim ayı sonucu ile (%3,7) ile son 50 yılın en düşük rakamını temsil eden İşsizlik Oranı verisi şuanda %3,9 olarak kaydedilmiştir.

 

 Ortalama Saatlik Kazançlar (Average Hourly Earnings)

 

Tarım sektörü dışında çalışan işçilere ödenen saatlik ücretteki değişimi gösterir. Enflasyon için öncü bir gösterge olarak takip edilmektedir. Bu göstergenin piyasa beklentisi üzerinde gelmesi ülke para birimi için pozitif, piyasa beklentisi altında gelmesi ise ülke para birimi için negatif bir etki bırakabilir. Burada yer verdiğimiz piyasa beklentisi, ekonomik takvim içerisinde yer verdiğimiz beklenti rakamı olarak dikkate alınmalıdır.

 

*** ABD Merkez Bankası Fed, para politikası kararlarını değerlendirirken ABD istihdam ve enflasyon temasına dikkat etmektedir. İstihdam piyasasının önemli oranda iyileştiği bir ortamda Fed adımlarını daha güçlü atma konusunda istekli olmasına karşın enflasyon dinamiklerine yönelik etkin ilerleme henüz tam anlamı ile sağlanamamıştır. Bu sebeple de enflasyon teması “Ortalama Saatlik Kazançlar” verisi ile 2017 yılının özellikle ikinci yarısından itibaren Tarım Dışı İstihdam verisinden daha popüler hale gelmiştir. Özellikle ilgili popülarite, yeni döneme ilişkin projeksiyonların (dot plot) yer aldığı Fed toplantıları (Aralık – Mart – Haziran – Eylül)  öncesinde spekülatif fiyat akışı ile birlikte dikkat çekmektedir.

 

ABD’den gelecek kritik verilerle ilgili kısa bilgiler paylaştıktan sonra ilgili verilerin takvimsel değerlendirmeleri ve olası etkilerinden bahsedelim.

 

“Ekonomik Takvim”

 

EKO

 

NOT: ABD İstihdam verileri beklenti ve tahmini aralık bölümü 28 Ocak 2019 tarihinde Bloomberg terminalinden alınmıştır. Bu rakamlar hafta içerisinde değişiklikler gerçekleşebilir. Bu değişiklikler, ilgili rapor içerisinde güncellenecektir.

 

ABD Verileri Nasıl Yorumlanmalıdır?

 

Kritik ABD verilerinin sonuçlarını yorumlarken dikkat edilmesi gerekilen en önemli husus, ilgili verilerin aynı anda açıklanıyor olması ve bu yüzden de fiyatlama davranışlarını incelerken verilerin birbirleri ile doğru bir şekilde kıyaslanmasıdır.

 

3 adet verinin birbirleri ile aynı şekilde sonuçlanması (hepsi olumlu ya da olumsuz şeklinde), yorum yapma becerimizi güçlendirebilirken haber sonuçlarının birbirinin tersi yönünde sonuçlanması durumunda (birisi olumlu diğerleri olumsuz gibi) ise varlık fiyatlarında dalgalanmalar oluşmasını sağlayabilir. Bu tür zamanlarda ki genel itibariyle bu tarz durumlarla karşılaşma olasılığımız çok kuvvetli, piyasa hassasiyeti dikkate alınacaktır. Bu sebeple de ilgili verilerin geçmiş dönemde varlık fiyatları üzerindeki etkilerine bakmak, mevcut yorumlama yaparken fayda sağlayacaktır.  Ayrıca matematiksel olarak üç haberin aynı anda açıklanmasına yönelik tam 28 olasılık mevcuttur. Bu olasılıklara ulaşmak için tıklayınız.

 

Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Hususlar!

 

Birincisi: ABD Merkez Bankası Fed, 2017 yılının özellikle ikinci yarısından itibaren para politikasına ilişkin kararlarında enflasyon dinamiklerini dikkate aldığı için Ortalama Saatlik Kazançlar, Tarım Dışı İstihdam verisinden daha popüler olmaktadır. Özellikle ilgili popülarite, yeni döneme ilişkin projeksiyonların (dot plot) yer aldığı Fed toplantıları (Aralık – Mart – Haziran – Eylül)  öncesinde spekülatif fiyat akışı ile birlikte dikkat çekmektedir. Diğer aylarda Tarım Dışı İstihdam verisi popülaritesini korumaya devam etmektedir. Burada dikkat edilmesi gerekilen bir diğer husus ise, Ortalama Saatlik Kazançlar verisinin daha etkin ya da sakin bir şekilde fiyatlama alanına dahil edilip edilmemesi hususunda Tarım Dışı İstihdam verisinin açıklandığı rakam da dikkate alınabilir. Beklenti rakamından çok uzak sürpriz bir sonuç ya da beklentiye yakın / aynı sonuç, Ortalama Saatlik Kazançlar verisinin daha etkin ya da sakin bir şekilde fiyatlama alanı oluşturmasını etkileyebilir.

 

İkincisi: ABD Merkez Bankası (Fed), herhangi bir ayda sonuçlanan ABD verilerine bakarak para politikası kararlarında değişiklikler yapmayacaktır. Ancak piyasa dinamikleri, verilerin açıklandığı an bu konuya ilişkin spekülatif fiyatlama davranışları içerisine girebilir. Bu sebeple de fiyatlama davranışı ile Fed kararlarını birbirinden ayırt etmek gerekir. Fed, sadece bir aylık veri sonuçlarına değil, genel gidişata yönelik olumlu & olumsuz performansa göre para politikası kararlarında açıklamalar yapabilir.  Fiyatlama davranışı yani spekülatif görünüm genel itibariyle yeni döneme ilişkin projeksiyonların (dot plot) yer aldığı Fed toplantıları (Aralık – Mart – Haziran – Eylül) bu aşamada daha fazla dikkat çekmektedir.

 

 

Kudret Ayyıldır

 

İncelemenin tamamını okumak için tıklayın

Yorumlar

Yazarın Diğer Yazıları