OPEC-Rusya üretim kısıtlaması…ama nereye kadar?

OPEC’in kendi hesaplarına göre petrolde fiyatları aşağı çeken arz bolluğunu önlemek için Ekim üretim seviyesine göre günlük 1,3 milyon varil kesinti gerekli.
15:315 Aralık 2018
OPEC-Rusya üretim kısıtlaması…ama nereye kadar?
OPEC’in kendi hesaplarına göre petrolde fiyatları aşağı çeken arz bolluğunu önlemek için Ekim üretim seviyesine göre günlük 1,3 milyon varil kesinti gerekli.

OPEC ve iş ortakları diyelim, petrol fiyatında son bir ayda izlenen sert düşüşün ardından bu hafta Viyana’da yapacakları toplantıda üretim kısıtlamasını gündeme alacaklar.

Rusya ve Suudi Arabistan’ın haftasonu yaptıkları açıklamayla işbilirliklerini 2019’da da devam ettireceklerini açıklamalarının ardından toplantıdan çıkacak anlaşmanın çerçevesi aşağı yukarı belli; ancak detaylar ortada yok elbette. OPEC’in petrol fiyatlarındaki serbest düşüşe bir son getirecek ölçekte üretim kesintisine gidip gitmeyecekleri, alınan kararın ne şekilde iletileceği ve üyelerin bu karara uyup uymayacakları şimdilik bilinmiyor.

Olası senaryolara bakalım.

Büyük bir kesinti

OPEC’in kendi hesaplarına göre petrolde fiyatları aşağı çeken arz bolluğunu önlemek için Ekim üretim seviyesine göre günlük 1,3 milyon varil kesinti gerekli. Bu ölçekte bir üretim kesintisi petrol piyasasındaki dinamikleri değiştirerek önümüzdeki sene beklenen stok artışının önüne geçmiş olacak.

Sorun birikitirmeye devam

Yine OPEC’in hesaplarına göre, eğer üretim Ekim seviyelerinde devam ederse, petrol stokları artmaya ve fiyatları aşağıya çekmeye devam edecek.

Grubun, bu azalmanın nasıl paylaşılacağı konusunda pazarlık etmesi gerekiyor, ancak daha önce benzeri görülmemiş bir adım olmayacak. 2016 yılında daha büyük bir üretim kesintisine karar vermişlerdi. Şimdi günlük 1,3 milyon varilin üretimden çekilmesi ortak üretim seviyesini tüm üyelerin mutlu olduğu Haziran seviyesine geri çekmiş olacak. Ancak tabi Trump faktörü de o zaman devreye girerek petrol üreticilerine musluklarını açmaları için baskıyı artırmıştı hatırlanacağı üzere.

Dolayısıyla, mevcut üretim kısıntısı senaryosuna en büyük tehdit Trump şu durumda. Suudi prensi Mohammed bin Salman ABD Başkanı’nın twitterda düşük petrol fiyatı için başlattığı kampanyaya direnç gösterebilecek konumda görünmüyor. İstanbul’daki Kaşıkçı cinayetinin arkasındaki isim olarak işaret edilen Prens, azalan destekçileri içinde ABD’yi kaybetmeyi göz almakta zorlanacaktır.

Londra’daki Energy Aspects Ltd.’in petrol analisti Amrita Sen’e göre, Suudi Arabistan dahil OPEC içinde hiçbir üyenin Viena toplantısından anlaşma olmaktan ayrılmak istemediğini düşünüyor. Fakat analist aynı zamanda Suudiler ve ABD arasında dozu yükselen bipolar ilişkinin üretim düşüşünü zorlaştırdığını da ekliyor.

Viyana Şekerlemesi

Trump’un gazabından kaçınmak için, bazı OPEC delegeleri kulislerde adını açıkça koymadan bir üretim kesintisi mühendisliği fikrini tartışıyorlar. Belki net bir miktar açıklamak yerine “sadece” üretimin düşeceğini söyleyebilirler, ancak bu düşüş sadece müşterileri daha az varil istediği için ona eşdeğer olacak kadarda kalabilir.

Suudi Enerji Bakanı Halid Al-Falih, bu ayın başlarında böyle bir yaklaşıma işaret ederek, krallığın petrol üretiminin Aralık ayında düşeceğini ve alıcıların daha düşük hacimler talep etmesi nedeniyle Ocak ayında tekrar düşeceğini söylemişti.

Bu yaklaşımın taşıdığı iki önemli risk var. İlki, petrol alım satımı yapanların gerçek üretim kesintileri yapılacağına inanmayabilecekleri. İkincisi de Irak ve Rusya gibi ülkelerin net bir şekilde ifade edilmeyen üretim kesintilerine sadık kalmayabilecekleri.

Aynı analistin yorumuna göre, Viyana toplantısından net bir anlaşma olmadan ayrılınması halinde petrol fiyatları daha da aşağı yönelebilir.

Muslukları sonuna kadar açmak

Bundan dört yıl önce petrol fiyatları sert düştüğünde bunun nedeni ABD’de üretilen kayagazının piyasada arzı artırmasıydı. Rusya o zaman da Viyana’da üretim kesintisi konusunda OPEC bakanlarını ikna etmeye çalışmış ama konuşmalar bir yere varamamış; toplantı anlaşmasız tamamlanmıştı.

Arkasından Suudi Arabistan’ın üretim musluklarını sonuna kadar açmasıyla tam anlamıyla bir fiyat savaşı başlamış ve kaya gazını yüksek maliyetlerle çıkarabilen üreticileri piyasa dışına atmak için fiyatlar inebilecekleri en diplere yönelmişti. Krallık bu stratejiden vazgeçmeden önce 2016 başında ham petrolün fiyatı varil başına 27 dolara kadar gerilemiş, ve Suudiler üretimi azaltmak için yeni ortaklıklara bakınmaya başlamışlardı.

Buenos Aires’teki Putin ve Prens Muhammed arasındaki anlaşma böyle bir senaryoyu engellemekte gibi görünüyor. İki lider, herhangi bir net rakam telaffuz etmemiş de olsalar, piyasanın denetimden çıkmasını durdurmak için ortak eylem için siyasi iradenin hala var olduğunu gösterdiler.

SEB AB analistlerinden Bjarne Schieldrop, “Küresel petrol stoklarının tekrar yükselmesini istemedikleri konusunda hemfikir oldukları kesin ancak doğru fiyat ne olduğu konusunda uzlaşma henüz yok” dedi. Fakat, buna rağmen açıklanan anlaşmanın bundan sonra petrol fiyatlarının düşme riskini ortadan kaldırdığını söyledi.

Yorumlar

Son güncelleme: 15:315 Aralık 2018
Paylaş Tweet