Atilla Yeşilada

Gelişen Piyasalar’da panik ve Türkiye

10 Haziran 2018

Seçimlere 2 hafta kala dünya ekonomisi yazmak, inanın, FÖŞ için işkence. Öylesine eğlenceli bir gündem var ki!   Videolu  mitingler, tele-prompter arızaları, buzdolabı geyiği, AKP’ye yakın duran TV kanallarında 1830’lardan kalma açlık, kuyruk ve zulüm filmleri, basında ise her gün vakumdan üretilen ekonomik başarı hikayeleri, mesela her seçimde gündeme gelen bor madenine değer katma projeleri.  Tahminim, yakında Diyarbakır’da dev bir petrol yatağı keşfedilir, ya da Donanma Ege’ye, Ordu da Kandil’e açılır.

 

Ama ben size okumayı sevdiğiniz değil, okumak zorunda olduklarınınız yazmak için bu gezegene yollandım. Haşa, aziz, evliya veya Halife olduğum gibi sanrılar içinde değilim ama Cennet’ten düşen ve fani kulları günahtan caydıran kutsal bir figür olarak görürseniz beni, alınmam.

 

Seçimler bitsin, ekonomi iyiye gider diye düşünenleriniz olabilir. Ya da Erdoğan kazansa –  AKP kaybetse filan diye çeşitli piyasa senaryoları kurak yatırım, istihdam, tasarruf ve yaz tatili planları yapanlarınız. Olmayacak! Türkiye göbeğinden küresel finans sistemine bağlı bir ülke. Bizim dahil olduğumuz varlık sınıfı da Gelişmekte olan Ülkeler (GOÜ, Piyasalar = GOP). Onlar da Bernanke’in meşhur taper tanturumundan bu yan en kötü günlerini yaşıyor, daha da kötüsü gelecek.   Özetle, GOP hikayesi bitti ve acısı bize çıkacak.

 

Arjantin ve Türkiye’yle  başlayan “saldırılar”,  Brezilya ve Güney Afrika’ya da sıçradı. Endonezya ve Hindistan faiz artırımına zorlandı. Sırda Meksika, Kolombiya ve Frontier Markets denilen, haris fon yöneticilerinin GOP’ta getiriyi yeterli bulmadığı için alım yaptığı, Mugambe, Zortistan, Pırtislava gibi dandik ülkeler var. Çünkü bunlar son 3 yılda nerdeyse ABD DİBS faizinden F/X borç ihraç edip afiyetle harcadılar. Finans dünyası artık kendini kandırmakta ordinaryus diplomasını haketti, her sabah bir ülke daha nalları dikiyor, ardından basın ve uzmanlar başlıyor: “Efendim, bu bulaşıcı bir panik atağı değil. Yakında biter. Para GOP’a geri döner. Ben dipten alım yapıyorum”.

 

Sen yine al yavrum, seneye de Starbucks’da baristalık yaparsın. Gerçek şu ki Mayıs başından bu yana GOP’tan kaçan 13 milyar dolar daha filmin açılış sahnesi, yakında cesetler ağacın altına düşen dutlar gibi yağacak. Niye, anlatayım size.

 

  • Büyüme hala güçlü, ama Beijing’in kredi furyası ile mücadeleyi ciddiye alması GOÜ’e talebin azalacağı kaygıları yaratıyor. IMF’ye göre Çin’in GSYİH büyümesi %7’den 2023’den %5.5’a düşecek. “Nedir ki?” demeyin, Latin Amerika’da emtia üreticileri ve Asya’da yarı mamul satanlar altına eder.
  • Ticaret Savaşları’nın küresel ticareti frenleyerek ihracata dayalı büyüme modeli izleyen ekonomileri vuracağı korkusu başladı.
  • Suudi Arabistan ve Rusya’nın taktik değiştirerek petrol sevkiyatını artırmasının emtia ihracatçılarının bütçesini dağıtacağı konuşuluyor.
  • Türkiye, Arjantin, Güney Afrika, vs kötü yönetiliyor. Malezya ve Zimbabwe’deki temizliğin tüm GOÜ’e yayılması şart, yoksa ucuz parayla şımaran bu ülkeler asla kalkınamaz.  Örneğin, Londra’da artık Ankara’dan yaka silkiyorlar.   O kadar bıkmışlar ki bu kepazelikten, valla CHP’ye bile razılar….hi, hi hi.

Bu kaygıların hepsinde biraz gerçek, biraz da moral bozukluğunun getirdiği bardağı yarı boş görme huyu etkili. Asıl moralleri bozan  sorunu söyleyivereyim size. GOP tarihi boyunca Dolar Endeksi ve ABD uzun vadeli faizine göre alınıp-satılmıştır.  Sene başında “dolar bir daha adam olmaz” diyenler şimdi ”dolardan başka kuş tanımam, o da yeşil olursa” diye nameler yazınca, ABD 10 yıllık faizleri yükselince (şimdi biraz düştü çünkü herkes İtalya’dan tırsıp ABD’ye tüydü), GOP da fısssssss diye söndü.

 

Niye daha kötüye gidecek?  Çünkü bu Çarşamba gecesi Fed yine faiz artıracak, sonra bi da, sonra bi da. Bakın, self-illuzyon üstadı “piyasalar” bunu da kabullenmek istemiyor. Her faiz artımında “artık bu son”  diyor. Ulan ABD’de büyüme hızlanmış %4’e, işsizlik 2001 seviyesine gerilemiş, barsaklarından ekonomik teori uyduranlar hariç herkes “enflasyonun eli kulağında diyor”, Fed duracakmış.   2020 yılına kadar ayağını frenden çekmeyeceği gibi, bir de bilanço daraltarak iyice öpecek GOP’u.

 

Ha, bi de AMB’nı yanlış anlayanlar var. Efendim, AMB bu hafta tahvil alımını bitirme kararı verirse Euro/dolar güçlenir, GOP’ta hezimet de sona erermiş. Hay, hepinizin rüyasına Milton Friedman girsin emi? Ulan oğlum, bir faiz var, bir de para miktarı. AMB Euro, Fed de dolar miktarını kısıyor. Arz-talep dengesi der ki, miktarı artan ya da sabit kalan GOÜ para birimleri değer kaybetmeye mahkumdur. Zaten Türkiye ve Arjantin başta, artık bütün MB’ı faiz artırıyor bu dengesizliği telafi için.

 

Yani oyun bitti,  artık sıcak para buz kesiyor. TCMB faizi %18.5’a çekti, toplu kaçışı önledi, ama GOP’a kuraklık olunca? Buraya  bir kaç  carry trade yapan fırsatçının yolu düşer, o kadar.  Onlar da ödemeler dengesini kurtarmaz. Çünkü, Fitch ve Moody’s bankaların kredi notunu düşürdü.

Ne demektir bu biliyor musunuz? Sendikasyon kredisi alacak ya da F/X tahvil ihraç edecek her banka şimdi ana avrat küfrediyor demek. Zaten kredi faizi olmuş %21, SWAP maliyeti %19, bir de dolar-Euro borçlanmanın maliyeti arttı.

Türkiye’de kimse döviz kredi istemiyor, zaten yasak da,  bankada da TL mevduat yok. Ne edcen?  Döviz kredisi bulup Londra’da swap’la TL’ye çevireceksin. İyi de kredi notun düşünce, swap partnerin de sana şaşı bakıyor, daha yüksel faiz istiyor. Yani bankalar şiş kebabı gibi iki taraftan delindi.

 

Hay aksi Şeytan, bu seçim harcamaları da Hazine’ye en az TL50 milyar ek borçlanma yükü getirecek. İçerde para kalmadı, dışarda tahvil ihracına çıkacaz da, faizler yılbaşından bu yana 300 baz puan artmış. Tam yan basma durumu yani.

 

Mübarek Ramazan, Bayram arifesi, artık beni günaha sokmayın ya! Twitter feed’ime girip, “döviz ne olacak?” diye sormanın alemi var mı? Oyun bitti diyoruz kardeşlerim. Fly robin fly, up up to the sky vaziyetleri.

 

 

Websitemde yepyeni yenilemeler yenilendi

http://atillayesilada.com/basin/

 

Yorumlar

Yazarın Diğer Yazıları