Atilla Yeşilada

Fed bizi çok üzecek

10 Temmuz 2018

Sevgili Hükümetim 15 yıldır sigara ve alkollü içkilere karşı insanüstü bir mücadele veriyor. Sonuçlarını da aldık. Türkiye kaçak sigara cenneti oldu. Herkes kendi tütününü ya elle ya da makinayla sarmayı öğrendi. Millet google’a girerek etil ve metil alkol arasındaki farkı öğrendi önce. Öğrenmeyenler evrime mağlup olup genlerini bir sonraki nesle aktaramadılar.

Hükümet endüstriel alkole pis biz lezzet karıştırarak savaşın  dozunu yükseltince, önce evde bira-şarap şimdi de deyme meyhanede satılmayan lezzette  rakı üretmeye başladık. Tütün ve alkol fiyatlarının artık sıradan bir gencin erişemeyeceği düzeye yükselmesi  sayesinde gençlerimiz bonzai ve esrara alıştı, biz yetişkinlere mal kalmadı pazarda. Acaba diyorum, hükümetin sözlüğünde “mücadele” “köküne bol su ve gübre vererek daha hızlı yeşertmek” anlamına mı geliyor?

 

Hafta sonunda Sevgili Başkanım RTE’yi dinliyorum can kulağıyla, “İlk önceliğimiz” diyor “enflasyon, cari açık ve faizle mücadeledir!” Odin çarpsın, korkudan dudağım uçukladı. Yahu, siz mücadeleye başlamadan enflasyon %15, faiz %25,  cari açık da milli gelirin %6.5’nu buldu. Bir de “mücadele” başlarsa?  Hem de başkomuntanlığını Berat Kardeşim’in yaptığı bir mücadele? Maazallah, evden barktan olabiliriz…..

 

Hem zaten bunlarla mücadele edilecek zaman değil, bırakın kendi haline, nasıl olsa Fed hepsini bizim için çözecek. Tabii Fed bizim cari açık, enflasyon ve faiz sorunumuzu çözerken, bize de uçkur çözdürecek, o da başka. Ama ekonomide herşeyin bir bedeli vardır.

 

Yatırımcılar FOMC’nin Haziran tutanaklarını yine “güvercin” olarak yorumladı.  Ardından bir de “beklentinin altında kalan” Haziran ücretler verisi geldi, piyasa Ticaret Savaşları’nı unutup riskli varlıklara balıklama daldı. Heyhat, fon yöneticilerinde “dipten al” sendromu artık akut ve vahim. Gittikçe daralan dolar likiditesine gelecek yıl Euro likiditesinin de ekleneceği ve rezerv para merkez bankalarının yemin & billah etmelerinin aksine bu kuraklığın başta bizim de dahil olduğumuz Gelişmekte Olan Ülkeler (GOÜ, Piyasalar = GOP) varlık sınıfı olmak üzere tüm riskli varlıkları dinamitleyeceğini kabullenmek istemiyorlar.

Size hayatın acı gerçeklerini anlatayım, yavrularım. Bir kez Ticaret Savaşları ABD’yi çok kötü sarsar….Amma büyümeyi değil, enflasyonu vurur. Çünkü ABD çok dış açık veriyor, gümrük vergisi koyarsan, dış açık azalır, GSYİH azalışının bir kısmını yerli üretim telafi eder. FAKKAT, fiyatlar artar. Zaten yırtık dondan kafasını uzatan şey gibi fırlamaya hazır fiyatlar Ticaret Savaşları’nın şiddetlendiği  senaryoda TÜFE  bazında senede ek %0.5-0.7  artabilir.

Ek olaraktan ekonominin bir nebze yavaşlaması  hiç de fena olmaz. Haziran PMI ve ISM Endekslerine bakın, ama aylık veriye değil trende bakın: Büyük Finansal Kriz’den bu yana en parlak dönemini yaşıyor Amerikan iş dünyası. Tüketici güveni de 10 yıllık zirvelerde. Eğer üretim daha hızlı artmıyorsa, nedeni talep eksikliği değil, kapasite ve tedarik  darboğazları.

 

Ticaret Savaşları ve Trump’ın hıyarlıkların iş dünyası güvenini olumsuz etkileyeceği tezine katılırım. İyi de, nereye kadar?  Tüketiciyi hiç bağlamaz. Enerji ve eskiyen kapasiteyi yenileme, ya da Sanayi 4.0 ve Yapay Zeka’yı fabrikaya entegre etmeye yönelik yatırımları pek etkilemez. Zaten Amerikan şirketleri yurt dışındaki birikimlerinden 700 milyarını eve getirdi. Yatırım yavaşlaması halen yılık %3.8-4.2  temposunda büyüdüğü tahmin edilen ekonomiyi çökertmez. Aksine, ABD gibi olgun bir ekonominin aşırı hararet yapmadan büyüyebileceği hız %2 civarında olduğu için faydalı bile olabilir.

 

Tarım-dışı istihdama bakın, aylık 213 bin artmış. 8 yıldır genişleyen bir ekonomi için fevkalade bir performans bu. Ücretlerin artmamasının başlıca nedeni uzun süredir iş bulamayacağı için saha kenarında bekleyen düşük becerili elemanların işgücüne dönerek ortalamayı aşağı çekmesi. Ama istihdamın böyle patlaması toplam harcanabilir geliri yükselterek iç talebi olumlu etkiliyor. Daha devam ederim de yeter. ABD ekonomisini Ticaret Savaşı veya GOÜ’nin yavaşlaması durduramaz, petrol 100 dolar çıksa da enseyi karartmaz, aksine hızlanır, çünkü artık ihracatçı.

 

Şimdi dönelim FOMC tutanaklarına ve bu gözle bakalım. İlk dikkat edeceğimiz nokta, Ticaret Savaşları masaya yatırılmış ama geleceğin çok geniş bir senaryo yelpazesini kapsadığı gerekçesiyle yol haritasında revizyon için çok erken olduğuna karar verilmiş. Ek bir not vereyim, AMB guvernörü Coure de “bizi kasmaz, biz yine baba gibi tahvil alımını keseriz, koçlar” dedi.  Fed de böyle diyecek.

 

Evet, hala düşük enflasyon, getiri eğrisinin yataylaşması gibi hususlarda kaygı ifade edenler var. Ama tartışmanın kaydığı nokta çok daha önemli. Artık komite açıklamada  ”accommodative” yani gevşek veya büyümeyi teşvik  edici kelimesini çıkarmayı düşünüyor. Yani piyasaya “bakın, yakında normalleştirmeyi bitirip, sıkılaştırmaya geçeceğiz, ayağınızı denk alın” mesajını vermeyi tasarlıyor. İkinci ve daha korkutucu olan, “nötral” fed funds oranı olan %3’de durmayabilir. Ek olarak da sabit sermaye yatırımları ve işgücüne  katılım bu tempoda artarsa, ekonominin uzun vadeli optimal büyüme hızı yükselir, Fed için fed funds’ı %4 gibi bir orana itmek dahi makul olabilir.

Özetle:

  • Fed en azından 2018-2019 boyunca faiz artıracak.
  • Dolar Endeksi’nin Euro ve GOÜ F/X karşı güçlenmesi en olası senaryo.
  • ABD 10 yıllık DİBS getirisini %2.80’e “çakan” ekonominin gidişatından endişe değil, Ticaret Savaşı paniğinin ürettiği güvenli liman talebi. Eğer umduğum gibi enflasyon hız kazanırsa, ABD 10 yıllık DİBS getirisinde ilk durak %3.25.

Tüm bunları Türkiye gerçeğine tercüme edeyim mi?  Yandı gülüm keten helvası! Artık bazı gerçekleri ekonomiyle hiç alakası olmayan vatandaşlar bile kavramış olmalı:

 

  • Dolar Endeksi ve/veya ABD tahvil faizleri yükseldiğinde para GOP’ta çıkıyor.
  • Fed faiz artırdığında bütün GOÜ Merkez Bankaları istemese de peşinden gidiyor.
  • Halen %25’e dayanan kredi faizleri özel sektörü boğuyor, Berat Kardeşim bile düşüremez o faizleri.
  • Seneye atık sudan zehirlenmiş nehirde yüzen ölü balıklar  göreceğiz.

Önemli rica: Değerli okurlarım, Facebook’ta kotam dolduğu için yeni arkadaş kabul edemiyorum. ParaAnaliz, PA Intelligence   ve Istanbulanalytics.com paylaşımlarını düzenli takip etmek için lütfen

 

 

sayfasını takibe alın.

 

FÖŞ

 

Yorumlar

Yazarın Diğer Yazıları