Atilla Yeşilada

Trump dünya ekonomisini raydan çıkartabilir mi?

18 Mayıs 2017

Hataları ile Türkiye tarihine geçecek bir dehadır FÖŞ. Adı içki masalarında, keyif alemlerinde ve ilim yuvalarında her daim “sen de benim hatalarımdan birisin” namesi ile anılmaya mahkumdur bu en az Kaminsky ve Wavy Gravy kadar yanlış anlaşılan fikir insanı. Türkiye’de asla affedilmeyecek büyük günahı işleyerek son 20 yılını geleceği görmeye adamıştır çünkü. Günümüzde direnç/destek seviyeleri dışında tek kuruşluk teknik analiz bilmeyenler, AKP’den aldıkları tüyoları ekonomi köşesi diye satanların, Foreign Policy blog’dan okudukları ile diplomasi makalesi yazanların muteber olduğu bu Fikir Çölü’nde 50 yıl sonrasının Dünya’sına ışık tutan bu Diyojen bariyerleri yarmış, cüceler arasında bir dev olarak yükselmiş ve her meyvalı ağaç gibi taşlanmıştır.

Piyasalar hususunda her yanıldığımda “Hoccccamm, sen düşecek dedin, mal aldım, şimdi emekli oldum…hih hih hih” diye yavşakça mesaj atanlar Trump denen kabus hususunda daha piyasada arz-ı endam ettiği günden bu yana haklı olduğumu göremezler, görseler de itiraf edemezler. Skandalları ve arsız kural tanımasızlığıyla ABD’yi kasıp kavuran bu Turunç Kafalı şaklaban dünden itibaren dünya piyasalarını da allak bullak ederek uzun yıllar ve meşakkatli QE’ler sonucunda kazanılan nispi toparlanmayı da rayından çıkartabilir mi diye sormak zorundayım artık. Hatırla, ey sevgili, ilk soran benim, tek soran benim. Türk basınında bu kritik ve hepimizin geleceğini ilgilendiren konuya tek değinen de ben olacağım.

Mesele nedir Efendiler? RTE’ye sadece 23 dakika ayırıp Suriye’de haklı tezlerimize kulak tıkayan Trump, FBI müsteşarı Comey’i onu Rus ajanları ile ilişkilendirecek diye kovmakla kalmayıp, iddialara göre bir de görevdeyken “şu (eski Milli Güvenlik Danışmanı) General Flynn’in peşini bıraksana, ya?” diye telkinde bulunmuş. Türkiye’de vak-ı adiyeden sayılan hatta “valla, helal olsun, ne Lider, di mi?” diye alkışlanan bu davranışlar ABD yasalarında “Yüce Divan’da yargılanmayı gerektiren suçlar olarak tarif edilir. Tabii ben yargıç değilim, tüm bunlar da iddia düzeyinde. Comey Temsilciler Meclisi ve/veya Senato önünde si.e si.e ifade verdiğinde göreceğiz Anyayı Konyayı. İddiaları doğrulasa dahi, Cumhuriyetçi kontrolündeki Kongre kolay kolay Trump’ı Yüce Divan’a göndermez. AMMA ve illevelakin Cumhuriyetçiler’in şöyle bir ikilemi doğdu. Bir yanda seçmenin %25-30’u teşkil eden hasta Trump taraftarı ona dokunanı 2018 ara seçiminde alaşağı edecek. Öte yanda, Demokratlarda biriken öfkeye tarafsız ve adalet hissi zedelenen seçmen de katılırsa, 2018’de hepsi postunu kaybedecek. Bu savaşta basın ve gizli servisler, ya da AKP’ye yakın duran basının sevdiği ifade ile “ABD derin devleti” Trump’ın karşısında. Onun hakkında ellerinde ne varsa çamaşır gibi asacaklar ipe.

Ehh? Bu şartlarda vergi reformu, altyapı harcamaları girişimi zor. Deregulasyon mahkeme ve bürokraside takılabilir. Trump içerdeki tartışmayı bastırmak için dışarda Çin, Almanya, Kanada ve Meksika gibi ülkelere yüksek gümrük vergileri salarak seçmenin ilgisini çekmek isteyebilir. Yüce Divan tartışmaları seçmenin yani tüketicinin moralini bozabilir. Vergi indirimi bekleyen özel sektör bir kez daha sabit sermaye yatırımlarını öteleme yoluna gidebilir. En kötüsü finansal piyasalarda çalkantı sürerse, servet ve güven etkisi yoluyla hem ekonomi hem de dünyaya yayılabilir. Bunlar olasılıklar, şimdi bunlar ne kadar gerçekçi, onu ölçelim.

Önce ABD ekonomisi. Son veriler zayıf geldi filan diyorlar ya, palavra. 1Ç3017’de %0.7 büyümeyi en iyi tahmin eden Atlanta Fed’in “nowcast” modeli oldu, o da 2Ç’de Y/Y %4.1 büyüme öngörüyor.

En beğendiğim yazarlardan biri Financial Times’de Gavyn Davies her ay Fulcrum nowcast öngörülerini paylaşır. Bu modele göre ABD ve Çin yavaşlama evresinde, ama ABD’deki geçici. Ayrıca hala %3 civarında ivme var.

Avrupa’da seçimler ekonomik aktiviteyi hiç etkilemedi. Aksine güven endeksleri tırmandı. ABD başkanlık seçimlerinin aktiviyiteyi örselediğine dair kısıtlı donemiz var. Sabit sermaye yatırımları ötelenmiş olabilir. Trump belirsizliği sürerse ABD bir miktar yavaşlar, ama bu yavaşlama resesyonla sonlanmaz, Fed’in yol haritasını değiştirmez. Çünkü zayıf dolar enflasyonu yükseltirken, ekonomide belirgin bir ivme var, istihdam pazarı doyuma çok yakın. Bir kaç ay içinde ücret ve kiralarda hızlanma başlayacak. Fed Trump’ın istikbaline bakarak faiz artırımlarını erteleyemez. ANCAK Wall Street’ten başlayıp global piyasalara yayılacak bir panik parasal normalleşmeyi durdurabilir.

Dünya ekonomisi de gözle görülür ölçüde iyileşiyor. En taze ve sık frekanslı veri olan JP Morgan ve Markit Nisan global bileşik PMI anketini sunayım size:

Markit öküz gibi, yıllardır çok kötü bir grafik kullanmaya devam ediyor, ama geçen yılın 3. çeyreğinde başlayan toparlanma çok belirgin. Aktivite 2014 sonlarından bu yana zirvelere erişiyor.

Dün BM Ekonomi Gözetim Birimi’nin ara-yıl raporu yayınlandı. 2016 yılında %2.3 büyüyen dünya, 2017 ve 2018’de sırasıyla %2.7 ve %1.9 büyüyecek. Rapor hakkında daha fazla yazacağım, ama en önemli risklerden biri doların aşırı güçlenip halen Gelişmekte Olan Ülkeler’in (GOÜ, Piyasalar = GOP) büyümesine kayda değer katkı sağlayan finansal akımların yön değiştirmesi. Trump problemi sarpa sararsa, para muhtemelen ABD varlıklarından çıkıp altın, Alman Bund ve Japon Yeni’ne kaçacağı için bu vakanın geleneksel kanallardan küresel büyümeye zarar vermesi kolay değil.

Aksine zayıf doların net-net Çin’in işine geldiğini hatırlatayım. Doğru, ihracatı biraz yavaşlar, ama şirketleri F/X borçları daha rahat öder ve sermaye kaçışı da durulur. Çin’in üzerinde hiç eksik olmayan devaluasyon baskısı biraz ferahlar.

Trump’ın dünyaya verebileceği zarar yine risk iştahı ve güveni zedeleme kanalıyla yayılabilir ancak. Ben bu satırları yazarken küresel risk iştahının barometresi olan dolar/TL doların gerilmesine rağmen 3.60’a dayanmıştı. Belki gün içinde daha aşağı bir seviyede dengeye oturur. Ama şu andaki düzeyi küresel riskten kaçışın en sağlam kanıtı. En bu kaçış sürer ve GOP’dan kayda değer miktarda para çıkarsa, büyüme zedelenir. Finansal koşullar sıkılaşır. GOÜ’de dez-enflasyon daha yeni sona eriyor. Yani GOÜ Merkez Bankaları hal faizleri keserek ekonomilere destek atıyor. Ama sıcak para kaçarsa, bu destek sona erer. Zorunlu sıkılaştırma dönemi başlayabilir.

İşte ne büyük tehdit bu. Peki olasılığı ne kadar? Son 2 yılda piyasalar “politik şoklara” hep kısa vadeli olumsuz tepki verip ardından hızla toparlandı. Tabii, Trump olayı biraz değişik, her an dallanıp-budaklanmaya ve yeni skandallar üretmeye teşne. Bu yüzden tehlike yok diyemiyorum ama şu anda Trump giderse, arkasında da dünya ekonomisini sürüklemeyecek. Bu arada Nasrullah Ayan Abim’e teşekkür ederek, Zero Hedge’den Trıump’ın Yüce Divan’da yargılanma ihtimalini de size sunayım:

 

 

FÖŞ

 

Facebook sayfalarımı ziyaret edin

https://www.facebook.com/ayesilada

Twitter: @AtillaYesilada1

Yorumlar

Yazarın Diğer Yazıları