Çetin Ali Dönmez

Takım nasıl olunur, nasıl takım kurulur?

3 Aralık 2017

Millet olarak eskiden beri gelen olumsuz bir özelliğimiz beni hep düşündürmüştür. Biz net bir şekilde tanımlanmış yönetim sistemleri kurmayı çok beceremiyoruz. Tek kişiye odaklı, devamlı bir kahramanın, bir kurtarıcının ortaya çıkmasını uman bir yapımız var. Savaşlarda anlatılan kahramanlık hikayeleri de hep bu türden beklentileri gösteriyor.

Gerçi bir kahramanın, kurtarıcının gelmesini bekleme problemi genel olarak insanlığın da problemi. Stefan Zweig “Vicdan Zorbalığa Karşı” isimli eserinde Dostoyevski’nin “Büyük engizisyon yargıcı” tanımlamasına da ithafen, çoğu insanın, çeşitli sorunların verdiği yorgunluk, hayatın karmaşıklığı ve yüklenilen sorumluluklar karşısında bunları üzerinden alacak bir kurtarıcıyı aradığı tespitini yapmış. Oysa akıl gibi çok önemli bir özellik bahşedilmiş olan insanoğlu için asıl önemli olan etkin işleyen ve katkı veren herkesin kendini değerli hissettiği sosyolojik yapılar kurması ve bunlarda rol almasıdır.

Bu açıdan bakıldığında hem devlet, hem de şirket yönetiminde son derece önemli olduğunu düşündüğüm takım çalışmasının nasıl olması gerektiğine ilişkin görüşlerimi sizinle paylaşayım müsaadenizle. “Başarılı işlere imza atacak bir takım nasıl kurulur, nasıl olmalıdır?”ın bana göre temel unsurları şöyle olmalı:

• Takım, yapılacak işin niteliğine göre ehil kişilerden oluşturulmalı; takımın başında adil ve yönetim bilgisine sahip, aynı zamanda teknik konulardan da bihaber olmayan lider özelliği olan bir kişi olmalıdır. Takımın dışarıdan algısının nasıl olduğu takip edilmeli, yanlış eksik ya da yavaş giden işler varsa gerekli önlemler alınmalı, işler iyi gidiyor olmasına karşın dışarıdaki algı farklı ise dışarıdaki unsurlara gerekli bilgi aktarımı yapılarak takımın üzerinde baskı oluşmasına izin vermemelidir.

• Takımın iyi tanımlanmış bir amacı, hedefi olmalıdır. Hedef açıkça anlaşılabilir ve ölçülebilir olmalıdır. Hedef bir tane olabileceği gibi zaman içine dağılmış bir şekilde birden fazla da olabilir. Bu durumda her aşamada performans değerlendirmesi yapılmalı ve takımın yöneticisi ile takım üyeleri arasındaki iletişim motive edici şekilde devam etmelidir.

• Takımın üyeleri yapılan ya da yapılacak işe gönül vermelidir, sonuna kadar ve mesai saatleriyle kısıtlı olmaksızın başarılı iş çıkarılmasına odaklanılmalıdır. Bu amaçla iş saatleri dışında da zaman zaman toplantılar yapılması faydalı olabilir.

• Takımdaki üyelerin görev tanımları, birbirleriyle olan iletişim usulleri iyi tanımlanmalıdır. Net görev tanımı, takım içindeki uyumsuzlukları ve çıkar çatışmalarını engeller. Aynı işi yapan birden fazla takım üyesi olması halinde bunlar arasındaki uyumun sürekli olmasına dikkat edilmelidir.

• Takımın başarısı tamamen takımın liderine atfedilmemeli, başarı kişiler bazında değil, genel olarak ölçülmelidir. Takım üyelerinin birbirlerine destek olmasın üst düzey yardımlaşmanın sağlanması son derece önemlidir.

• Zaman zaman yaşanabilecek başarısızlıklarda özeleştiri makul bir şekilde yapılmalı, kırıcı üsluptan kaçınılmalı, soruna sebep olduğu düşünülen üyelerin aşırı suçlanmasının önüne geçilmeli, günah keçisi arayışına girilmemelidir. Olası aksaklıkların sebeplerinin doğru analiz edilmesinde, gerekli önlemlerin alınmasında takım liderinin çok önemli işlevi vardır. Gerekirse işi kerhen yapan, iş yaparken gönlüyle de katılmayanların diğer arkadaşlarını olumsuz etkilememesi için ekipten çıkarılmaları önemlidir.

• Takım üyeleri birbirlerine ve takım liderine güvenmeli ve saygı duymalıdır. Güven duygusunu zedeleyecek her tür davranıştan kaçınılması son derece önemlidir.

• Takım lideri ve üyeleri başarmayı istemelidir. Başarı takımındır, lider de dahil olmak üzere hiçbir takım üyesi başarıyı fazlaca kendine mal etmekten kaçınmalıdır. Başarı için sabırlı olunmalıdır. Ekipler, takımlar kurulurken ne kadar dikkatli olunursa olsun özellikle en başlarda bazı başarısızlıkların aksaklıkların gecikmelerin olabileceği öngörülmeli, takım motivasyonunu kırıcı baskılardan kaçınılmalıdır.

• Takımın başarısı da dikkatli yönetilmelidir. Takım lideri ve üyelerinin başarılı işler yapıldığında özellikle dışarıdan gelen abartılı övgüleri ihtiyatlı karşılamaları, tempolarını düşürmemeleri son derece önemlidir. İnsanın kendisini, yaptığı işleri önemsemesi, değer vermesi elbette gereklidir, ancak kendini fazla miktarda beğenmek işlerde dikkatsizliğe, gevşekliğe yol açabilir.

• Takım liderinin motivasyonunu bozucu davranışlardan kaçınılmalıdır. Özellikle takımı oluşturan ve görevlendirmeyi yapan yöneticilerin görevlendirdikleri takım liderini atlayarak takımı oluşturan diğer üyelerle doğrudan muhatap olması, bilgi almaya çalışması, takım liderinin ekip üyeleri nezdindeki imajını olumsuz etkiler; üyeler takım liderini aşarak daha üstteki yöneticilere yaranmaya çalışır, ahenk bozulur.

• Takım lideri ve üyeleri uygun şekilde ödüllendirilmelidir. Ücret maaş vb. konularda adalet duygusunu zedeleyici uygulamalardan kaçınılmalıdır. İyi bir takım lideri, kendine güvenen ve takımın üyelerinden lider yetiştiren kişidir.

Bunları çok mu uyguladım hayatımda derseniz, “kısmen” derim. Ancak hiç unutmayacağım bir önemli tecrübe yaşadım takım çalışması konusunda, onu paylaşmak isterim sizinle. Ekip lideri iken beni o mevkiye getirenlerin güven eksikliği, benimle doğrudan çalışan ve hiyerarşik olarak bana bağlı olması gereken iş arkadaşlarımla beni atlayarak iletişime geçmeleri ve bana devredilmiş işlere karışmaları, takımı dışarıya karşı sunarken arkamda durmamaları gibi olumsuzluklar başıma geldi. Sonuç elbette başarısızlıktı, bunu da sahiplenmekten hiç gocunmuyorum. Affınıza sığınarak bir terim kullanacağım. Yenilen kazıkların toplamına tecrübe denir ya işte, bana da tecrübesi miras kaldı yaşadıklarımın.

Yorumlar

Yazarın Diğer Yazıları