Atilla Yeşilada

Enflasyon, kur ve faizler

8 Kasım 2017

Salı akşamı sevgili dostum İskender Özturanlı beni Kültür TV’de “Aslı Astarı” programına davet etti. Halen satış rekorları kıran “Muhalif Bir Ekonomistin Güncesi” kitabımı hem satın alıp hem de okuyan nadir bireylerden biri olduğu için tarihe geçmeye aday. Kitapta “%8’e yerleşen enflasyon asla orda kalmaz, ya düşer, ya da çift hanelere sıçrar” demişim….Wow, ulan ben Nostra-adam mıyım be? Nitekim Ekim TÜFE %12’yle nişan amacıyla flört ediyor.

Pazartesi gün Çin TV’den aradılar, röportaj yapmak istiyorlar, buyrun dedim, herhalde Büyük Lider Xi Jinping’e sonsuz hayranlığımı duymuşlar. Ama gelen arkadaş ki adı Murat, belki utanır diye soyadını vermedim, çok kafa. Teoman’ın gitaristi çıktı. San Fransisko’da jam yapmış. Meğerlim çift haneli enflasyon konusunu sormaya gelmiş. Gurban, dünyanın öte ucunda 2 milyar Çinli “dünyada herkes fenerle enflasyon ararken bu ülkede çift haneye fırlamış” diye kafayı yiyor, bizde çıt yok! Biz ne mal bir milletiz ya? Devlet bir senede alın teri veya Malta’da vergi kaçırarak zar-zor kazandığımız paranın %12’ni cebimizden tırtıklamış da tek kelime ses çıkarmıyoruz. Sonra gariban yazarın biri iki kelime yayınladı diye TÜYAP’a linçe gidiyoruz. Yahu, bizim evden TÜYAP 2 saat çekiyor, bedava sıcak simit satsalar gitmem.

Sevgili Kardeşim, belki Milton Friedman haksızdı, yani enflasyon her zaman fazla para basmaktan kaynaklanmaz, ama enflasyonu tedavi etmek her zaman kamunun görevidir. Ankara bu görevi tamamen ihmal ettiği gibi, bir de dünyada bizden başka kimsenin kabullenmeyip poposuyla güldüğü “yüksek faiz yüksek enflasyona neden olur” garabeti ile bizi daha da fakirleştiriyor. Ey ABD ve Eyy Almanya, buradan size sesleniyorum, tek dişi kalmış o sefil medeniyetinizi korumak için bu tezi savunan ekonomistlere vize vermeyin!

Yükselen enflasyonu engellemenin 2 yolu vardır. Birincisi basarsın yüksek REEL faizi, ikincisi bütçede harbi yollarla yani makyaja başvurmadan faiz dışı fazla üretirsin. Hiç bir zaman okuru detaya boğmadım, maaşlardan trafik cezalarına kadar herşeyi geçmiş enflasyona endekslemekten caymak da bir çaredir, ama neyse. Devlet bu görevi ifa etmiyor. Suçludur. Halkımızı sefalete mahkum ediyor, siz de salak salak sırıtıyorsunuz.

Özellikle canım gibi sevdiğim TCMB’ye derin teessüflerimi sunarım. Çarşamba günü Sevgili Çetinkaya Abim “Ekim ve Kasım enflasyonu beklenenden yüksek çıkar” gibi bir şeyler mırıldanıyor, pat! Cuma günü TÜFE dudak uçuklatıyor. Demek ki veriyi önceden görüyor. Ama yine de TCMB 2018 için orta noktası %7 gibi abuk ve gerçekleşmesi için mucizeler gerektiren bir enflasyon tahmini ile halkın karşısına çıkıyor. TCMB enflasyonun yükseleceğini bile bile faiz artırmıyor. İşte kredibilite kaybetmenin en kolay yolu budur.

Türkiye’de artık enflasyonun birincil ve en ölümcül nedeni ne kur geçişkenliği, ne gıda, ne de talep dürtmesi-maliyet itmesi. Beklentiler bozuldu kardeşim, tuz koktu. Aktörler kamunun enflasyonla mücadele edeceğine katiyetle inanmıyor. Gidin biraz Zombi salgını veya post-apokaliptik dünya filmi seyredin. Kamu düzeni yıkılınca, hayatta kalmak için kardeş kardeşi mangal yapar. Enflasyon da öyle, herkes kendi fiyat ve ücretine zam yapma derdinde. Yapamayan ya vergi kaçırıyor, ya da mal istifliyor. Bu arada dar ve sabit gelirli de hıyarı yiyor.

Sabah sabah bir paket sigara ve koyu kahve eşliğinde ismini vermeyeceğim bir yatırım bankasının Gelişmekte Olan Ülkeler kurları ile ilgili raporunu okuyorum. Efendim, halen Türkiye, Meksika, ve Güney Afrika Cumhuriyeti’nde bir takım politik risklerden dolayı para birimleri çok düşmüş ve alım fırsatı doğmuş. TL %15 aşırı değer kaybetmiş. Kardeşim, Tanrı insana akıl vermiş kullansın diye. Ekonometrik modeller robotlar için yapılmaz, zekayla yoğrulur. Bir ülkede enflasyon %12, TCMB faizi de %12 olduğu zaman, insanlar o ülkenin para birimini tutarlar mı? Sen carry trade karlı diyorsun. Carry trade’den gelecek para 10-15 milyar dolar, yerlide var 200 milyar dolar. Kimin davranışı baskın çıkar? Yüksek ve düşeceğine artık kimsenin inancı kalmayan enflasyon TL’nin sürekli değer kaybına neden olur, çünkü kimse o parayı tutmak istemez. Zaten dış piyasada rekabet etmek için de TL’nin değer kaybı şarttır, çünkü devlet her sene enflasyon kadar asgari ücrete zam yaparak sürekli maliyet dezavantajı yaratır! Aynı okullara gitmedik mi, sevgili ekonomist kardeşlerim, ben ekonomik kuramı randevu evinde mi öğrendim, Osiris Aşkına? Bu enflasyon kurda yukarı baskı yaratacaktır!

TL değer kaybettikçe de faizler yükselmeye mahkum. Öncelikle, bir süre sonra kur baskısına dayanamayan iş dünyası devletin kapısına dayanacak, “çare bul” diyecek. Geçen sene Kredi Garanti Fonu üçkağıdı ile 200 milyar dağıttık, harcandı bitti. Artık hükümet yetkilileri bile itiraf ediyor: “Dağıtmasaydık, fabrikalar kapanıp, insanlar işsiz kalacaktık”. Eyvallah, kol kestin, tek kola kaldın. Ama o zaman aynı hatayı yapma. Bir yıl geçti-geçmedi, kur yine Ocak 2017 seviyesinde ve bilançolar yine kan ağlıyor, iş dünyası “ben vadesi gelecek F/X borcumu nasıl ödeyeceğim?” diye kara kara düşünüyor.

Sonunda TCMB mecbur kalacak ve efektif fonlama faizini en az %16’ye çekecek. O yapmazsa halk yapacak. Dün gece Kültür TV’den geliyorum. Mecidiyeköy’de fil boyunda sokak panoları. Adını vermeyeceğim bir banka küçük mevduata %15.06 faiz sunuyor. Acaba “blok mevduat” yani milyon TL’si olana kaç veriyor? Çünkü vermezsen, halk dövize koşuyor. VE AKP ve ona yakın duran ekonomistler bu gerçeği görmüyor. Yüksek enflasyon yüksek kura, yüksek kur da daha yüksek NOMİNAL faize neden oluyor.

Hadi zinciri tamamlayalım. Döviz Sepeti bu hızla artmaya devam etsin, baz etkisi, mevsimsellik, evliya duası, filan neyim gelse, TÜFE Aralık’ta düşmez, Ocak’ta da düşmez. Sırbistan’dan getirdiğin sünnetsiz danayı 20 TL’ye satsan da düşmez. Çünkü bu sabah tüm ekonominin temel girdisi olan Brent petrolün fiyatı 64 dolar/varil.

Uyan ve benzin deposunu kokla be Güzel Vatandaşım. Sen bunları hak etmiyorsun, Haşa, sen çok daha beterini hak ediyorsun. Sen benzin 10 TL olunca “Beni kasmaz, ben her seferinde 50 TL’lik koyduruyorum” diyen güzel ve aziz bir milletsin!

Sitemi öyle bir yeniledim ki kafayı yiyeceksiniz!

Ziyaret etmeyen çok şey kaybeder!

FÖŞ
http://atillayesilada.com

 

Yorumlar

Yazarın Diğer Yazıları