İpek Yolu’nda umutlar ve sorunlar

Pekin Londra'ya bağlandı ama İstanbul'a bağlanamadı. Ankara niye yavaş davranıyor? Çin-Türk ilişkileri ne durumda?
15:3716 Haziran 2017
İpek Yolu’nda umutlar ve sorunlar
Pekin Londra'ya bağlandı ama İstanbul'a bağlanamadı. Ankara niye yavaş davranıyor? Çin-Türk ilişkileri ne durumda?

İlk kez 2013 yılında Çin Devlet Başkanı Xi Jinping tarafından dile getirilen Modern İpek Yolu projesi, kıtaları birbirine bağlayan devasa bir ulaştırma ve ticaret ağına dönüşmeye doğru hızla ilerliyor.

Asya-Avrupa-Afrika kıtalarını denizden ve karadan entegre etmeyi amaçlayan “Tek Kuşak Tek Yol” inisiyatifine ülkelerin ilgisi de yoğun. Küresel ticaret akışına yadsınamayacak etkiler yapabilecek olan Tek Kuşak Tek Yol, yüklü miktarlarda fonlarla altyapı modernizasyonunu da odağına koyuyor.

KITALARARASI MAL TAŞIMACILIĞINDA DEVRİM

“Pekin’den Londra’ya kesintisiz demiryolu” mottosuyla sesini duyuran Tek Kuşak Tek Yol, yüzyıllardır süregelen denizyolu aracılığıyla yapılan kıtalararası mal taşımacılığına da bir yenilik getirecek. Mevcut yük treni hatlarında yapılan denemelerde Çin’den çıkan bir yükün 2 hafta gibi bir süre içerisinde Avrupa pazarına ulaşması mümkün. Deneme seferleri arttıkça ve altyapı iyileştirildikçe Asya-Avrupa hattında optimum sürede ve maliyette yük taşımacılığı sürekli hale gelebilecek.

 

14-15 Mayıs 2017 tarihlerinde Pekin’de 29 ülkenin devlet ve hükümet başkanları “Tek Kuşak Tek Yol” adıyla bir araya geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı toplantı İpek Yolu projesinin Türkiye için önemini de gündeme taşımış oldu.

Çin-Türk Araştırma Merkezi (ÇİTAM) Başkanı Dr.Rıza Kadılar  Dünya Tarihini değiştirebilecek Tek Kuşak Tek Yol projesi’nin son durumunu ve Türkiye için önemini konuştuk.

  • İpek Yolu projesinin boyutu ve kapsamı nedir? Türkiye bu projede tam olarak hangi konumda bulunuyor?

İpek Yolu Projesi, tam adıyla Tek Kuşak Tek Yol (TKTY) Girişimi Çin Halk Cumhuriyeti’nce başlatılmış bir girişim. Bu girişim aynı zamanda temel bağlamda dünyanın çeşitli köşelerini demiryolu bağlantısıyla bağlayacak devasa çapta bir proje.

Türkiye bağlantı noktasının odağında

Bu girişimde Türkiye’nin olası rolü ise Orta ve Güney Koridorlarda bağlantı noktası üzerinde bulunması. Orta Koridor Hazar Denizi üzerinden Kafkaslar’ı aşarak Türkiye’ye Kars üzerinden giriş yapacak bir trenyolu rotası olarak düşünülebilir. Bu kapsamda Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu Projesi hala inşaat halinde olmakla beraber, 2017 içerisinde biteceğine dair açıklamalar var. Bu bağlantı noktası sağlandığında Çin’den Türkiye’ye kadar olan bağlantı da sağlanmış olacak.

Olası Güney Koridoru ise, Pakistan-İran üzerinden geçeceği tahmin edilen projenin bir diğer ayağı. Türkiye’nin iki olası senaryo dahilinde malların Avrupa’ya ya da limanlara ulaşımında kilit rol oynayabileceği bir gerçek, ancak Türkiye tarafından bu amaç için daha yoğun bir çaba ve liderlik gerekiyor.

  • Mevcut altyapı projelerinin tamamlanması için hangi adımlar atılıyor?

Bugün TKTY Girişimi’nin Türkiye gündeminde en büyük altyapı projesi olarak Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu Hattı gösterilebilir. Bu hat tamamlandığında Çin’den kalkacak bir trenin Türkiye’ye varışı için gerekli altyapı tamamlanmış olacak. Projenin Azerbaycan ve Gürcistan ayaklarının tamamlanmış ve Türkiye ayağının bekleniyor oluşu Türkiye’nin TKTY Girişimi’ne yaklaşımı üzerinde negatif bir etki yaratıyor, bu sebeple 2010’dan beri inşaat halinde olan hattın bir an önce tamamlanması Türkiye için büyük önem arz ediyor.

  • İpek Yolu projesinin (ya da Tek Kuşak Tek Yol) gerçekleşme olasılığı nedir? Karşısında ne gibi zorluklar bulunuyor?

TKTY Girişimi Kuzey Koridoru ile Avrupa için kullanıma hazır hale getirildi ve halihazırda Şanghay’ın güneyindeki Yiwu şehrinden Londra şehrine bağlantı sağlandı. Bu hattın açılışı ise 1 Ocak 2017 tarihinde yapıldı. Londra bu gelişmeyle birlikte Çin’e direkt demiryolu bağlantısı bulunan 15. Avrupa şehri haline geldi. Burada da görüldüğü üzere, TKTY Girişimi aslında dinamik ve işlemesinin önündeki fiziksel engellerin aşılabildiği bir proje.

Bölgede istikrar şart…

Türkiye ve bölgede girişimin başarıyla tamamlanması için bölgede istikrar gerekliliği kesin bir biçimde görülüyor. Bölge ülkeleri birbirleriyle daha çok işbirliği yapmalı ve projenin verimli bir biçimde ilerlemesi için birlikte çalışmalı. Bölge ülkelerinin Avrupa ülkeleri gibi halihazırda bir ortak yönetim süreçlerinde olmadığı gerçeği ise projenin gerçekleşmesi konusunda kalıcı bir engel olmaktan öte, ancak bir zaman sorunsalını oluşturuyor. Bu çerçevede, bölge ülkelerinin bu tarz engelleri aşmak için inisiyatif alması ve işbirliğine açık olması önemli. Ülkelerin istekliliği ve verimli çalışmaları bu projenin hayata geçmesi için en önemli adım olacak.

Türkiye ve Çin arasındaki bağlar güçlenecek

  • Çin ve Türkiye arasındaki dialoğa etkileri neler olur?

TKTY Girişimi’nin gerçekleştirilmesi Çin ve Türkiye arası bağları güçlendirecek bir gelişme. İki ülke arasında ortak çalışma kültürü daha da gelişecek ve ticari bağlar artacak. Bu proje kapsamında Çin’in devamlı büyümekte olan tüketim malları pazarına Türkiye menşeili malların ulaşımı da mümkün olabilir. Bu tarz gelişmeler projeye katılan her ülkede mümkün olmakla beraber, TKTY Projesi Türkiye için bir başka olası etki de barındırıyor:

Türkiye’nin stratejik konumu, çeşitli lojistik imkânlara bir arada imkân vermeye müsait bir konumda. Öyle ki, Çin’nden Türkiye’ye trenyoluyla gelen malların Türkiye’den hem kara hem deniz yoluyla gönderilmeleri mümkün. Bu farklılık Türkiye’yi Çin menşeli malların dünya çapında dağıtımı konusunda bir bağlantı noktası haline gelmesinde yardımcı olabilir. Böylesi bir gelişme Türkiye’yi Çin ile ilişkilerinde yeni bir döneme hazırlayacak, Çin Yönetimi gözünde Türkiye’yi bölge ülkerlerden daha da ayrıştıracak.

Türkiye’nin bölgesel ticari bağları güçlenecek

  • Türkiye’ye ekonomik katkıları neler olacaktır? Türkiye’nin Asya’ya doğru ticaret partnerlerinin çeşitlenmesi ve ikili ekonomik ilişkileri geliştirmesinde İpek Yolu nasıl bir rol oynar? Çinli ve Türk firmalar arasındaki ilişki nasıl şekillenir?

TKTY Projesi’nin Türkiye-Çin ticaretine etkisi büyük olacak ve lojistik açısından süreleri oldukça kısaltan bu proje sayesinde malların iki ülkeye ulaşımı daha da hızlanacak, ticareti daha verimli hale getirecek. Böylece firmalar sipariş vermek/almak için çok önceden plan yapmak ve tahminlerde bulunmak zorunluluğundan bir derece kurtulacak. TKTY Girişimi aynı zamanda yol üzerindeki pazarlara erişimde de Türkiye’ye fayda sağlayacak. Türkiye’nin erişmek istediği Orta Asya pazarlarına Türkiye menşeili ürünlerin ulaşması için verimli ve hızlı bir yol olacak olan TKTY Projesi, bu pazarlarda Türkiye etkisini artıracak. Bu şekilde Türkiye bölgedeki ticari bağlarını artırmış ve güçlendirmiş de olacak.

“Türkiye ve Çin Ortadoğu’da işbirliği yapabilir”

  • İpek Yolu projesi dışında Çin ve Türkiye’nin işbirliği yürütebileceği alanlar nelerdir?

TKTY Projesi haricinde Çin ve Türkiye’nin işbirliği yürütebileceği birçok alan mevcut. Çin Yönetimi’nin küresel dünya düzeninde daha aktif rol alması ve dünya siyasetinde daha fazla söz sahibi olmaya başlaması analistlerce de kabul edilen bir durum. Türkiye’nin içinde bulunduğu bölgede olan gelişmeler ve karışıklıklar göz önünde bulundurulduğunda, Çin’in önümüzdeki yıllarda aktif bir bölge politikası izlemesi mümkün görünüyor. Ticari bağların TKTY Projesi sayesinde geliştiği bir partner ülke olan Türkiye ile Çin gelecekte Ortadoğu üzerinde işbirliğinde bulunabilecek iki ülke.

Aynı zamanda Çin’in Afrika kıtasında artış gösteren varlığı Türkiye ile gelecekte olabilecek işbirliği alanları konusunda bahsedilmesi gereken bir husus. Türkiye’nin de Afrika kıtasındaki varlığı da bu kapsamda gözden kaçırılmamalı. Bu durum iki ülke arasında özellikle Afrika kıtasındaki insani yardım misyonlarında bir işbirliğine dönüşebilme şansını içinde barındırıyor.

Yorumlar

Son güncelleme: 17:3416 Haziran 2017
Paylaş Tweet